อาชีพและสัมมาอาชีวะ : หน้า 244/287

ขาดปัจจัยเสียชีวิตก็ดับ ฉะนั้นทุกคนจึงมีภาระติดตัวอยู่โดยกำเนิดอย่างหนึ่ง คือต้องทำมาหา เลี้ยงชีวิต งานหาเลี้ยงชีวิตนี้ท่านเรียกว่า อาชีพ สุภาพชนคนดีต้องมีอาชีพทุกคน แม้แต่ บรรพชิตคือคนที่บวชเป็นพระสงฆ์ ตัดอาชีพทางคฤหัสถ์แล้ว แต่พอเข้าสู่พิธีอุปสมบท พระ อุปัชฌาย์ก็แนะอาชีพใหม่ให้ คือบิณฑบาตเลี้ยงชีพ แต่เพราะความเขลา คนบางคนเกิดหาเลี้ยงชีวิตด้วยการทำบาปกรรม อันเรียกว่า มิจฉา ชีพ เพราะกรรมชั่วนั้นเขาจึงเป็นคนมีชีวิตมัวหมอง แม้จะยังไม่ตายคือยังมีชีวิตอยู่ ก็เป็นชีวิตที่ สกปรกต่ำช้าเลวทราม จนตกแต่งให้ดีไม่ได้ ทำให้ชีวิตของตนมีแนวโน้มต่ำลง ๆ เพราะฉะนั้น พระบรมศาสดาของเราจึงทรงสอนให้ทุกคนปรับปรุงงานเลี้ยงชีวิต หรืออาชีพของตน ให้เป็น คนมีสัมมาอาชีวะ อย่าเป็นคนมีมิจฉาอาชีวะ ลักษณะของสัมมาอาชีวะ มีดังนี้ ก. ความหมายเบื้องสูง ข. ความหมายเบื้องต่ำ ลักษณะของสัมมาอาชีวะ ทั้งเบื้องสูงและเบื้องต่ำ ท่านแสดงไว้ในมรรควิภังคสูตร มี หลักการกว้าง ๆ อย่างเดียวกัน คือให้เว้นจากการประกอบอาชีพในทางที่ผิดเสีย (มิจฉาชีพ) แล้ว ตั้งอยู่ในสัมมาชีพ มิจฉาชีพ สําหรับบรรพชิต ก็ได้แก่การแสวงหาปัจจัยเครื่องเลี้ยงชีพโดยวิธีที เรียกว่าอเนสนาทุกอย่าง คือแสวงหาในทางไม่สมควร เช่นรับจ้างทํางานเป็นต้น ส่วน มิจฉาชีพสำหรับคฤหัสถ์ ก็ได้แก่การแสวงหารายได้โดยวิธีผิดศีลธรรม ผิดกฎหมาย ตลอด จนผิดจารีตประเพณี เป็นอาชีพที่วิญญูชนตำหนิติเตียน ได้แก่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ว่าอาชีพที่ควรเว้นซึ่งเรียกว่าเป็นมิจฉาอาชีวะ มีอยู่ 5 อย่าง 'ปิ่น มุทุกันต์, แนวสอนธรรมะ ตามหลักสูตรนักธรรมตรี, (กรุงเทพฯ : คลังวิทยา, 2514), หน้า 440. บทที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ท า ง ปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 233