มรรค 8 (หนทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) : หน้า 234/287

มรรค 8 นี้มีชื่อเรียกต่าง ๆ อีกหลายอย่าง ดังต่อไปนี้ “ทุกขนิโรธคามินี ปฏิปทา” แปลว่า ปฏิปทาอันยังผู้ปฏิบัติให้ถึงซึ่งความพ้นทุกข์ หมายความว่า เป็นทางสายเดียวที่จะทำให้ผู้ปฏิบัติบรรลุถึงนิพพาน หรือถึงนิโรธ อันเป็น ความดับทุกข์อย่างสนิท พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงบรรลุถึงนิพพานก็ด้วยทางสายนี้ พระ อรหันต์ทั้งหลายก็ปฏิบัติตามทางสายนี้จึงบรรลุนิพพาน “มัชฌิมา ปฏิปทา” แปลว่า ทางสายกลาง หมายความว่า ทางปฏิบัติของบรรดาเจ้า ลัทธิอื่น ๆ เมื่อว่าโดยย่อแล้วมีอยู่ 2 แบบ คือ แบบกามสุขัลลิกานุโยค (การประกอบตนให้ มัวเมาอยู่ในกาม) กับแบบอัตตกิลมถานุโยค (การทรมานตนให้ได้รับความลำบากเกินไป) พวก แรกหย่อนยานเกินไป พวกหลังตึงเกินไป ส่วนมรรค 8 นี้ เป็นข้อปฏิบัติที่พอเหมาะ ไม่ตึงเกิน ไป ไม่หย่อนเกินไป จึงเรียกว่า ทางสายกลาง 8 ข้อ “อัฏจังคิกมรรค” แปลว่า มรรคมีองค์แปด หมายความว่า เป็นข้อที่ต้องปฏิบัติควบกัน “อริยมรรค” แปลว่า ทางอันประเสริฐ ทางของพระอริยะ ทางไปสู่ความเป็นอริยชน คือ ข้อปฏิบัติทั้ง 8 นี้ ผู้ใดได้อย่างสมบูรณ์ จิตใจของผู้นั้นจะหมดกิเลสเครื่องเศร้าหมอง เปลี่ยน สภาพจากปุถุชน (คนกิเลสหนา) เป็นอริยชน (คนประเสริฐ) เช่นดังพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และ พระอรหันต์ทั้งหลาย เราจะได้พบสำนวนเทศนาใช้คำว่า มรรคมีองค์แปดบ้าง มรรคอันประกอบด้วยองค์ แปดบ้าง ซึ่งเป็นค่าแปลออกจากพระบาลีว่า อัฏจังคิกมรรค ข้อนี้หมายความว่า มรรคเป็น ทางเอกมีสายเดียวเท่านั้น แต่ที่ท่านว่ามีองค์แปดนั้นหมายถึงว่ามีเงื่อนไขในทางปฏิบัติ 8 ข้อ ต้องปฏิบัติควบกันให้สมบูรณ์ทั้งแปดข้อ จึงจะได้ผลเต็มที่ คล้ายกับถนนสายหนึ่ง มีส่วน ประกอบแปดอย่าง เช่น พื้นถนน ผิวถนน ขอบถนน ไหล่ถนน ทางเท้า คูระบายน้ำ ฯลฯ แต่ ความจริงสิ่งเหล่านี้รวมกันแล้วก็เป็นถนนสายเดียวนั่นเอง มรรคทั้งแปดนี้เป็นแม่บทแห่งการปฏิบัติของพุทธศาสนิกชน ทุกเพศ ทุกวัย ทุกระดับ บรรดาธรรมปฏิบัติทั้งสิ้นในพระศาสนาล้วนแต่เป็นส่วนขยายของมรรคแปดนี้ หรือกล่าวได้ว่า บ คำสั่งสอนของศาสนาทุกข้อรวมลงในมรรคแปดนี้ทั้งสิ้น จึงมีความหมายทั้งเบื้องต่ำและ มรรค 8 เป็นทางสายเอกในศาสนา มรรค 8 แต่ละข้อจึงมี บ ท ที่ 6 ม ร ร ค 8 (ห น ทางปฏิบัติเพื่อการดับทุกข์ 8 ประการ) DOU 223