พระศาสด : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 23 / 75

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๓๕๔ ในเมื่อมีเหตุเกิดขึ้น และพระศาสดาตรัสถามย่อมกราบทูลด้วยความจริงใจ เช่นนี้ พระศาสดาทรง สามารถแก้ความเสื่อมเสียและความบกพร่องของสาวกเฉ…

บทนี้นำเสนอคุณสมบัติที่สำคัญของพระสาวกและการปฏิบัติธรรมของพระพุทธเจ้า โดยเน้นถึงการต้องมีความตรงไปตรงมาในการเผยแผ่ธรรมและการสอนพระสาวก รวมถึงการแสดงธรรมในสถานที่สำคัญต่าง ๆ จังหวัดพาราณสี อธิบายถึงการ

…๔ ๒) ปัจจุบันใกล้อนาคต แปลว่า "เมื่อ' อุ, อนุสนธิ์ ฆฏตวา ธมฺม เทเสนฺโต อิมิ คาถ - มาห. ๒ ด ๔ ๕ ๖ ය [พระศาสดา] เมื่อสืบต่อ ซึ่งอนุสนธิ สำแดง ซึ่งธรรม ตรัสแล้ว ซึ่งคาถา อันนี้. ๖ ๕ ඝ ๔ [อดีตกาล] ๑) ล่วงแล้ว แป…

…วามหมายของคำต่างๆ เช่น 'อยู่', 'เมื่อ', 'แล้ว', เพื่อนำเสนอการใช้ภาษาในบริบทที่ถูกต้อง การฟังเท่าที่พระศาสดาตรัสและการเข้าใจโครงสร้างทางภาษาที่ถูกต้องคือสิ่งสำคัญที่งานนี้นำเสนอ ทั้งนี้ยังมีการจัดหมวดหมู่และ…

…อ ? ทูลว่า "พระพุทธเจ้า ข้า ขอรับ, ก็แต่ว่า ข้าพระพุทธเจ้า ไม่อาจ เพื่อจะทำ ให้เป็นของประณีต." ๔๐๕. พระศาสดา เมื่อทรงแสดง แก่เขา ว่า "ทาน ไม่ ชื่อว่าประณีต ในเพราะไทยธรรม ประณีต" จึงตรัสแล้ว ว่า "แน่ะคฤหบดี …

…นของพระพุทธเจ้าในเรื่องของการให้ทานและสำคัญของจิตใจที่ประณีตเมื่อทำบุญ ผ่านการสนทนาของอนาถปิณฑิกะและพระศาสดา ตลอดจนคำอธิบายเกี่ยวกับการแบ่งโภคทรัพย์

… พระผู้มีพระภาค เห็นแล้ว ซึ่งอาชีวก คนหนึ่ง ในระหว่างทาง ถามแล้ว ว่า "ผู้มีอายุ ท่านรู้ ซึ่งข่าว ของพระศาสดา หรือ ?" อาชีวกนั้น บอกแล้ว ว่า "ผู้มีอายุ พระศาสดา ของท่าน ท. ปรินิพพานเสียแล้ว ๓ วัน." ภิกษุ ท. ผ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงวิธีการที่พระมหากัสสปเถระได้ชักชวนพระอรหันต์ให้ทำการสังคายนาหลังจากการปรินิพพานของพระศาสดา โดยมีการหารือเกี่ยวกับวินัยและธรรม กับพระอุบาลีและพระอานนทเถระ ซึ่งได้มีการร้อยกรองธรรมด้วยวินัยให…

…้: สตฺถุ นิสินฺนตฺถาย มชฺเญ อาสน์ ปญฺญาเปสิ เขาปูแล้ว ซึ่งอาสนะ ในท่ามกลาง เพื่อความเป็นที่นั่งแห่ง พระศาสดา. ประโยคเหล่านี้ ผู้เรียนจงแปลเป็นมคธ ๕๑๔. ขอ ท่าน ท. จงแสดง ซึ่งคุณ แห่งพระเถระ แม้อื่น แก่ ข้าพเจ…

…สาวมาสู่ขอเพื่อเป็นภรรยาให้แก่ท่านซึ่งท่านไม่ประสงค์. นอกจากนี้ยังมีการบรรยายถึงคุณธรรมของพระเถระที่พระศาสดาสรรเสริญและบทบาทของเขาในพระพุทธศาสนา โดยเนื้อหาแสดงถึงความสำคัญของการศึกษาธรรมและการดำเนินชีวิตในทา…

…ฑบาต โดยทําให้มีการมีผลมากแก่ทายก ทั้งหลาย ... สตถุมหตฺตปจฺจเวกขณตา ความพิจารณาเห็นความเป็นใหญ่ แห่งพระศาสดา โดยนัยดังนี้ว่า " พระศาสดาของเราทรงมีปกติตรัส สรรเสริญวิริยารัมภะ พระองค์มี คำสอนอันใครๆ ไม่พึงละเ…

…ารกล่าวถึงความสำคัญของการมีความยำเกรงในการทำบิณฑบาต ซึ่งส่งผลดีต่อทายก, การพิจารณาถึงความเป็นใหญ่ของพระศาสดา และการบูชาโดยการปฏิบัติที่ไม่จำกัดเฉพาะการบูชาตามรูปแบบอื่น โดยเนื้อหายังยกตัวอย่างถึงความสำคัญของ…

…ิชอบนั่นแล บรรลุ [แก้ ๔ บท อีกนัยหนึ่ง] อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่า สุปฏิปนฺโน เพราะปฏิบัติไปตามอนุศาสน์ที่ พระศาสดาทรงสอนไว้ก็ได้ เพราะปฏิบัติอปัณณกปฏิปทา (คือปฏิบัติ ไม่ผิด) ก็ได้ (เฉพาะ) ในธรรมวินัยที่เป็นสวากขาต…

…่งดำเนินตามปฏิปทาที่ถูกต้องและเหมาะสม ทั้งยังเน้นถึงความสำคัญของการปฏิบัติที่สอดคล้องตามข้อบังคับที่พระศาสดาทรงสอนไว้ โดยมีการแทนที่ด้วยชื่อที่แตกต่างกันเพื่อสะท้อนถึงลักษณะและเนื้อหาของการปฏิบัติดี นอกจากนี…

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๑ - หน้าที่ 169 [สอนตนนัยที่ ๕ - พิจารณาถึงบุพจริยาของพระศาสดา] แต่ถ้าเมื่อพระโยคาวจรนั้น แม้พิจารณากัมมัสสกตาอยู่อย่างนี้ ปฏิฆะก็ยังไม่ระงับอยู่อีกไซร้ ทีนี้เธอ…

เนื้อหาหลักคือการพิจารณาถึงบุพจริยาคุณของพระศาสดาที่ไม่มีการประทุษร้ายต่อศัตรู แม้ในสถานการณ์ที่ท้าทายต่างๆ เช่น เรื่องของพระเจ้าสีสวะโพธิสัตว์ที่ไม…

…พระสัพพัญญุตญาณแล้ว ทรงมีพระ ขันติคุณ อันใคร ๆ ในโลก (นี้) กับทั้งเทวโลกไม่มีเสมอเหมือน นั้นว่า เป็นพระศาสดา (ของตน) ดังนี้ [สอนตนนัยที่ ๖ - พิจารณาถึงความที่เคยเกี่ยวข้องกันในสังสารวัฏ] แต่ถ้าเมื่อเธอแม้พิจ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงพระศาสดาและคุณอันน่าอัศจรรย์ของพระองค์ รวมถึงการพิจารณาความสัมพันธ์ท่ามกลางสังสารวัฏ และบทพระสูตรที่ชี้ให้เ…

…วโลกุตรธรรมอันมีจตุปฏิสัมภิทาและฉฬ ภิญญาเป็นบริวาร ก็ได้อยู่ในมือของพระจุลปันถกนั้นแล้ว วันรุ่งขึ้น พระศาสดาได้เสด็จไปสู่เรือนของหมอชีวก พร้อม ด้วยภิกษุสงฆ์ ครั้นสุด (การหลั่ง) ทักษิโณทก จะถวายยาคู ก็ทรงปิด …

เนื้อหานี้อธิบายถึงโทสะและโมหะที่เรียกว่า 'ธุลี' และการละธุลีเหล่านี้เพื่อให้เป็นบัณฑิตในศาสนา เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงออกจากวิหารไป พระจุลปันถกได้รับนวโลกุตรธรรมที่มีคุณสมบัติในการบรรลุธรรมสูงสุดด้

…้า ตรัสกะบุรุษผู้นั้นว่า "เจ้าจงไป (ใหม่) พบภิกษุรูปใดก่อน จงจับ ภิกษุนั้นไว้ที่ชายจีวร พูดขึ้นว่า "พระศาสดารับสั่งให้หาท่าน" แล้วนำ มาเถิด" บุรุษนั้นจึง (กลับ) ไป จับที่ชายจีวรของพระเถระเข้า ทันใดนั้น ภิกษุ…

ในบทนี้กล่าวถึงบุรุษที่ไปพบสวนมะม่วงของหมอชีวก อธิบายถึงการนำภิกษุไปกราบถวายพระพุทธเจ้า และการนิรมิตของภิกษุที่สามารถปรากฏได้ในอิริยาบถต่าง ๆ ทั้งยืน นั่ง พูด และนิ่ง รวมถึงการเปลี่ยนเพศให้มีความหลากห

…ระคุณเจ้าข้า ข้าพเจ้าขอถึงท่านเป็นที่พึง" พลางกราบเท้าพระเถระ พระเถระ (เห็นนาคหมดพยศ) จึงว่า "นันทะ พระศาสดาก็เสด็จ มา (ด้วย) มา เราจักไป (เฝ้ากัน) ทรมานนาคราชทำให้หมดพิษ แล้ว ก็พาไปสู่สำนักของพระผู้มีพระภาค…

เนื้อหาที่นำเสนอในวิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ กล่าวถึงการเสด็จมาของพระบรมศาสดาและการที่นาคราชสนทนากับพระเถระ โดยเฉพาะตอนหนึ่งที่พระพุทธเจ้าได้ประทานพรให้แก่นาคราชพร้อมกับกล่าวถึงสงครามระหว่างโมคคัลลานะ

…ียว (ไม่ต้องให้เรียก) [สุดฏุปิวาสนะ] แม้ในข้อว่า "สุดฏุปิวาสนะ" นี้ ก็การกำึงถึงการรับส่งให้หาแห่ง พระศาสดา นั่นแหละเป็น (บพ) ก็ของภิกษุ (ผู้จะเข้าป่า) นี้ เพราะ เหตุฉะนั้น แม้การรับส่งให้หาแห่งพระศาสนานั้น…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของการรอคอยและการมีส่วนร่วมของภิกษุในการทำสงฆ์ โดยเน้นความสำคัญของการเข้าร่วมกิจกรรมอย่างถูกต้องและเป็นที่เคารพในสงฆ์ รวมถึงตัวอย่างการใช้คำสั่งของสงฆ์ในกระบวนการนี้ หากภิกษ

…" แต่ถ้ามี อ อาคมอยู่หน้า เพิ่มคำว่า "ได้" เข้ามาคู่แปลว่า"ได้-แล้ว" เช่น อุ.ว่า สตกา อนุปถพิกา กถี พระศาสดารับแล้วฟังบนพฤกษา เอวมา ส อุปพุน ธัญ ปริญญา อมาสา ทรัพย์ของเศรษฐีนั้นได้ ถึงแล้วซึ่งความสิ้นไปโดยลำ…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์ความหมายและการใช้คำว่า 'แล้ว' ในภาษาไทย โดยแบ่งออกเป็นหลายประเภท เช่น อดีตกาล, อนาคตใกล้ และปัจจุบัน เพื่อช่วยให้เข้าใจการใช้คำนี้ในประโยคต่าง ๆ ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น รวมถึงตัวอ

…าน ย่อมได้ ซึ่งคำว่าจ้าง. ๒. ปัจจุบันใกล้อนาคต แปลว่า "เมื่อ" นั้น มี อ. อธิ ธม์ สุมคโต อิ่ม คา-มทะ พระศาสดา เมื่อสัปด่อน ซึ่งอนุษฐิ แสดง ซึ่งธรรม คำละเล่า ซึ่งพระคาถนี้. กุกกูมิฏิโต สรั วุจษฐตุมปิ โอไครปฏมิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการแบ่งประเภทของกาลในภาษาไทย โดยเฉพาะการศึกษากาลภายในบทสไลด์อาณาจักร นามกิคิดิ และกริยากิคิดิ อธิบายว่าปัจจุบันกาลแบ่งออกเป็น ๒ ประเภท ได้แก่ ปัจจุบันแท้ ซึ่งแสดงถึงการกระทำที่กำลังดำเ

…คุณนั่นเป็น วิกิตติภายในกรียาแล้ว อ. โส สฤทั นู สุขฤ๗,๓๙ [ คูเภสฤท๓. ๕/๓ ] พราหมณ์นั่นเป็นผู้ใดไร้ชูพระศาสดา. บทประธานในกรียาพายางค์ ถ้ามีบ้างใด ๆ แต่ง ก็เน้นเข้า ในกรียาพายางค์ อ. สฤทา คณฺฑฤูญฺ ลินฺโณ ว... …

…สมบัติที่ส่งผลต่อการแต่งประธาน รวมถึงการแบ่งแยกประเภทของพายางค์ตามคุณสมบัติที่มีในนั้น โดยยกตัวอย่างพระศาสดาและคำสั่งสอนในพุทธศาสนา.

…กล เยติ อิง ธุมเดนส สุกก สาเกต นิสสาย อญชวน วิรนโฑ ภิกขุ ปุจฉปัญหา อารพ เกลิ [กิจฎิบูปปุจฉฯ. ๓/๕๐] พระศาสดา เมื่อทรงอาสมเมืองสาเกต ประทับอยู่ในอญชวน ทรงปรารถนาปัญหาที่พวกภิกษุตูลาม จึงรัส พระธรรมเทวนีว่า อธ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงอากาศสัมพันธ์ที่แบ่งเป็น 5 ประเภทตามวรรณ และวิธีการใช้กริยาในการคุมพากย์ การจัดเรียงและการขายายประธานตามนักวรรณกรรมที่กล่าวถึง รวมถึงตัวอย่างพากย์ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งมีความสำคัญในการเ

…ยาพากย์คำ สุตฺตา เตน อปริปุณฺณ กตฺวา วุฑฺฒาคํ ปริปุณฺณํ กตฺวา ทุสฺสนโต เอวมตา [อนุกรมปริสิต. ๗/๑๑๑] พระศาสดา

…กยสัมพันธ์และเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสาเกตเมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จเข้าไปบิณฑบาต พร้อมการพูดถึงคำสอนของพระศาสดาที่สามารถนำไปตีความและศึกษาต่อได้ นอกจากนี้ยังมีการอ้างอิงถึงตัวอย่างของพราหมณ์ในสาเกตและการสอนที่ถ…

… สตฺถ, เปลสฺส. สตุกา ต สตุกา รฺ ญฺ โณ สตฺถน ปณิธิ.[สิริมาน. ๕/๗๓] พระราชาทรงส่งสันไปเพื่อ พระศาสนา, พระศาสดาทรงดับข่าวสารนั้นแล้ว ทรงส่งสันไป

บทความนี้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างกรรมโดยตรงและกรรมโดยอ้อม พร้อมกับตัวอย่างการใช้ภาษาไทยในแง่มุมต่างๆ การพูดบอกเล่าและการอธิบายความหมายที่หลากหลายอย่างเป็นระบบ โดยมีการอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลต่างๆ เช

…กว่า ปุพพเปลส มุตฺถู ชีวิต ปรวฺฒิชิวา. [ เรื่องเดียวกัน ] จึงแปลว่า ‘พระอานนเกสรสละ ชีวิตของตน เพื่อพระศาสดา ได้ยืนข้างหน้า’ เทียบคำในภาษาไทย เช่น สละชีพเพื่อชาติ โดยความก็คือ สละชีพเพื่อประโยชน์แก่ชาติ สตฺถ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความหมายของการส่งทุนและการสละชีวิต เพื่อประโยชน์แก่พระศาสดา พร้อมแนะนำการเปรียบเทียบคำในภาษาบาลีกับภาษาไทย โดยเฉพาะกรณีการสละชีพเพื่อชาติ คำว่า สตฺถู เป็นที่ห…