หน้าหนังสือทั้งหมด

หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓
1
หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓
คํานํา หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓ ตนต้นปรากฏ ว่า มีศัพท์ที่นิยมในเชิงอักขรวิธี ยังแผกเพี้ยนไม่ลงระเบียบ ตามที่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาชิรญาณวโรรส ทรงแนะนำใน คราวชำระคัมภีร์อรรถกถาแ
หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓ ได้รับการชำระใหม่โดยอิงตามคำแนะนำของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า เพื่อให้มีรูปแบบที่เป็นระเบียบและสอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาในยุคปัจจุบัน โดยเน้นความสำคัญของศัพท์และอ
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
7
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 22 ๑. เนื่องด้วยเป็นเจ้าของพัสดุ (ของ) เรียกชื่อว่า สามีสมพนฺโธ อุ. ภิกฺขุสฺส จีวร์. ๒. เนื่องอยู่ในหมู่ (แห่ง) เรียกชื่อว่า สมุหสมพนฺโธ Q. โคฌาน์ ยูโถ. ๓.
เนื้อหานี้เกี่ยวกับกฎและหลักการของไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะเกี่ยวกับการจำแนกประเภทการใช้พัสดุและวากยสัมพันธ์ เช่น สมพนฺโธ, นิทฺธารณ์ และบทนามนามที่ประกอบด้วยสัตตมีวิภัตติในอรรถคัมภีร์ การใช้และการประยุกต์
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
8
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 221 ๒. เป็นที่ซึมซาบหรือปนอยู่ (ใน) เรียกชื่อว่า พยาปิกาธาโร อุ. ติเลส เตล์. มจฉา. ๓. เป็นที่อยู่อาศัย (ใน) เรียกชื่อว่า วิสยาธาโร, อุ, ชเล ๔. เป็นที่ใกล้
เนื้อหานี้เสนอบทเรียนเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ที่มีการชี้ให้เห็นถึงการใช้งานต่างๆ ของคำพยาบาลและคำเชื่อมในภาษาบาลี โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายหน้าที่และคำที่เกี่ยวข้อง เช่น พยาปิกาธาโร, ว
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
18
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 230 อย่างนั้น มีอุทาหรณ์ดังนี้: ปุญฺญวา ปญฺญวา จาติ อิเม เทว ชนา อิมสฺมึ โลเก ทุลุลภา, เตสุ หิ ปญฺญวาเยว ทุลลาตโร (คันถาภรณนัย.) ความท่อนต้นแสดงคนมีบุญและ
เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยยกตัวอย่างอุทาหรณ์เพื่อแสดงให้เห็นถึงความหายากของคนมีบุญและคนมีปัญญา ร่วมไปถึงข้ออุปมาและการใช้ภาษาที่ชัดเจนในการอธิบายความหมาย. ปัญญาถือว่าหายากกว่าบุญใ
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
22
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 234 พยติเรกโชตกนิบาต ๑๐. ถ้าความท่อนต้นกล่าวอนุโลม คือไม่มีปฏิเสธห้าม, ความ ท่อนหลังกล่าวมีปฏิเสธห้าม แต่คล้อยตามกัน, นิบาตในความท่อนหลัง เรียกว่า พอติเรก
บทเรียนนี้เน้นการศึกษาบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยเฉพาะการวิเคราะห์พยติเรกโชตกนิบาตและสัมภาวนโชตกนิบาต ซึ่งมีการอธิบายความหมายการใช้นิบาตต่างๆ และอุทาหรณ์ในการเปรียบเทียบ พร้อมความหมายในภาษาไทยเพื่
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
23
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 235 อุทาหรณ์ผูกเป็นแบบเทียบดังนี้: อย ทนฺโธ โหติ, โวสาน ปน อนาปชฺชิตา นิจฺจเมว สตฺถิ สิกฺขติ ครหโชตกนิบาต ๑๒. ถ้าความท่อนต้นกล่าวชม, ความท่อนหลังกล่าวติ,
บทความนี้สำรวจการใช้ นิบาต ในบาลี โดยเริ่มจากการอธิบายถึงความหมายและหลักการใช้งาน พร้อมตัวอย่างที่แสดงถึงความแตกต่างของการชมและการติในข้อความ นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงการควบพากย์และสมุจจยะในวากยสัมพันธ
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 236
24
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 236
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 236 กับบทที่มีวิภัตติเสมอกัน เรียกว่า ปทสมุจจโย, ในอรรถนี้ ใช้ นิบาติคือ จ เป็นพื้น เรียกชื่อว่า สมุจจยตฺโถ ตรงต่อนิบาติไทย ที่ใช้ในระหว่างพากย์หรือบทว่า
ในบทนี้พูดถึงวากยสัมพันธ์ของบาลีที่มีวิภัตติเสมอกัน โดยเฉพาะในกรณี ปทสมุจจโย ที่ใช้ นิบาติ เช่น จ เพื่อเป็นพื้นฐานในการสร้างความหมาย นอกจากนี้ยังได้ยกตัวอย่างการใช้สำนวน และอุทาหรณ์เพื่อให้ง่ายต่อการเ
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
30
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
๓. ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 242 สัมปฏิจฉนัตถนิบาต นิบาตนี้ใช้รับคำถาม เรียกชื่อว่า สมปฏิจฉนตฺโถ. นิบาต นี้ใช้ เป็นพื้น, ใช้ อามนฺตา แต่ในพระอภิธรรม, ตรง อาม นิบาตไทยว่า ขอรับ, จ้ะ,
บทนี้กล่าวถึงการใช้ นิบาตในภาษาบาลีว่า โดยเฉพาะ สัมปฏิจฉนัตถนิบาต ซึ่งใช้ในการตอบรับคำถาม เช่น คำว่า อาม, อามนฺตา และ อุยโยชนัตถนิบาต ที่ใช้ในการเชิญชวน รวมไปถึง อัจฉริยัตถ ที่แสดงอารมณ์หลากหลาย เช่น
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
31
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 243 ว่า เวคตโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า โอ้, พุโธ, หนอ, นิบาต พวกนี้ ๒ ศัพท์ คือ อโห, กับ วต. อุ. (หลากใจ) อโห พุทฺธานํ อานุภาโว ! อัจฉริย์ วต โภ ! (เบิกบานใจ)
ในบทนี้มีการอภิปรายเกี่ยวกับนิบาตในบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะในหมวดของอวธารณัตถนิบาตที่ใช้ในการแสดงความหมายของนาม คุณ และกิริยาอย่างชัดเจน ตัวอย่างที่ได้ให้มานั้นช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงการใช้ภาษาบาลีได้อย่
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
33
บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์
ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 245 ธมฺโม ทเว รกฺขติ ธมฺมจารี, แม้ถึง หิ, จ, ปน ที่ไม่มีความ อะไร ก็เรียกว่า ปทปูรณ สมวายนิบาต ๕. นิบาตที่ใช้แสดงนามบ้าง กิริยาบ้าง ที่พร้อมกัน เรียกชื่อ
เนื้อหานี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์ไวยากรณ์บาลี ซึ่งรวมถึงการทำความเข้าใจนิบาตประเภทต่างๆ เช่น สมวายนิบาตที่ใช้แสดงนามและกิริยา โดยเน้นการใช้ศัพท์และบริบทในการประยุกต์ ในส่วนของปฏิเสธนิบาตนั้น จะมีการจำแน
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว
142
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว
ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสฺว (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 142 วิสุทธิมคเค ปจฺจโย โหติ ฯ ปัจฉิมาน สา เอกธา ปจฺจโย มตาติ อเนญชา ภิสงฺขาราน อุปนิสสยปจฺจเยเนว เอกธา ปจฺจโยมตา ฯ โส ปนสฺสา อุปนิสสยภา
บทความนี้วิเคราะห์ปัจจัยและความสัมพันธ์ระหว่างวิสุทธิมคฺคกับการปจฺจโย โดยชี้ให้เห็นถึงแนวคิดเกี่ยวกับอวิชชาและสังขาร การอธิบายปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับหลักคำสอนในพระพุทธศาสนา การเข้าใจธรรมชาติของกรรม
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว
157
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว
ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสฺว (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 157 ปญฺญาภูมินิทฺเทโส มิสส์ ทวิธา ภาวเทาติ ย์ เหตเมตฺถ อญฺญตร อรูปภวา รูปมิสส์ ปฏิสนธิวิญญาณ์ อุปปชชติ ติ รูปภเว อิตถินฺทฺริย ปุริสินฺ
เนื้อหาในหน้าที่ 157 ของหนังสือ วิสุทธิมคฺคสฺส นำเสนอการอธิบายเกี่ยวกับปัญญาภูมิ ภาวะของรูปมิสส์และการเกิดของวิญญาณ โดยเน้นที่การปฏิสนธิและวิญญาณที่เกิดจากรูปเบาและหนัก การวิเคราะห์ให้เห็นว่ามีการแสดง
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
32
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - เป็นอกุศล ไม่ประเสริฐเลย - หน้าที่ 30 ๓๕๓. ได้ น้อย โดยสุจริต ดีกว่า, ได้ มาก โดยทุจริต ไม่ดีเลย ๓๕๘. ดูก่อนกุมาร ท. เจ้า ท. จงถือเอา ซึ่งศิลปะ ให้ประโยชน์ สำเร
เนื้อหาในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการทำความดีและการปฏิบัติธรรม การยกตัวอย่างคำสอนของพระผู้มีพระภาค รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของเมตตาและการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขในสังคม โดยเฉพาะในการสร้างความ
การศึกษาอุภัยพากยปริวัตน์
45
การศึกษาอุภัยพากยปริวัตน์
ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 43 ๒๗. นามนาม ที่เป็นเอกวจนะหลายศัพท์ ถ้ามีความรวมกัน เช่น ชายกับหญิงเป็นต้น ต้องใช้ จ ศัพท์กำกับ ศัพท์เหล่านั้น คุณนามก็ดี กิริยาก็ดี ของนามนามเหล่านั้
ในบทนี้มีการศึกษาเกี่ยวกับการใช้ภาษาพูดและความหมายของนามในเอกวจนะและพหุวจนะ โดยมีตัวอย่างการใช้คำในประโยคต่างๆ นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงสังคายนาแรกในประวัติศาสตร์ของศาสนาพุทธ ว่าได้มีการจัดขึ้นเมื่อใด ใ
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
51
อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒
ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 49 โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาค พุทธเจ้า เสด็จอยู่ ที่เขาคิชฌกูก ใกล้กรุงราชคฤห์, อถโข ภควา ภิกขู อามนฺเตส, ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาค ตรัสเรียกแล้ว ซึ่งภ
ในเนื้อหานี้กล่าวถึงเหตุการณ์ในสมัยพระพุทธเจ้าที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสเรียกภิกษุและสามเณรเพื่อแจกแจงเกี่ยวกับสิกขาบทที่ต้องศึกษา ในขณะเดียวกันยังมีการระบุถึงบุคคลสำคัญอย่างสารีปุตตะและโมคคลาน โดยมีการสนท
คำนำวิสุทธิมรรค
1
คำนำวิสุทธิมรรค
คำนำ (เมื่อพิมพ์ครั้งแรก) วิสุทธิมรรค เป็นปกรณ์พิเศษที่พระเถระชาวชมพูทวีปผู้มี ชื่อเสียงรูปหนึ่งได้รจนาขึ้น เมื่อพระพุทธศาสนาล่วงไปได้ประมาณ ๑,๐๐๐ ปี ที่ลังกาทวีป พระเถระรูปนี้คือ พระพุทธโฆสะ เป็นที่ร
วิสุทธิมรรค เป็นปกรณ์พิเศษที่พระพุทธโฆสะได้รจนาขึ้นเพื่อแสดงธรรมในพระไตรปิฎก โดยมีการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น ศีล สมาธิ และปัญญา ท่านได้อธิบายโดยละเอียดและอ้างพระพุทธวจนะอย่างถูกต้อง เป็นผลงานที่สำคัญในก
วิสุทธิมรรค: ความเข้าใจเกี่ยวกับตัณหา
4
วิสุทธิมรรค: ความเข้าใจเกี่ยวกับตัณหา
ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 2 ของตัณหา ซึ่งเป็นธรรมชาติมีข่าย แท้จริง ตัณหานั้นได้ชื่อว่าชัฏ เพราะเป็นดุจชัฏ กล่าวคือข่ายแห่งกิ่งของต้นไม้ (ที่มีกิ่งเป็นข่าย) ทั้งหลาย มีกอไผ่เป็นต้
บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับตัณหาในวิสุทธิมรรค โดยการวิเคราะห์ว่า ตัณหานั้นมีลักษณะเป็นเหมือนข่ายที่เกิดขึ้นในอารมณ์ต่างๆ ทั้งในภายในและภายนอก โดยมีการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ที่ต่ำและสูง พ
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑
5
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑
ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 3 อัตภาพของตนและอัตภาพของผู้อื่น ทั้งในอายตนะภายใน และ อายตนะภายนอก ประชาชนอันชัฏ (คือตัณหา) ที่เกิดขึ้นอยู่อย่างนี้ นั้นเกี่ยวสอดไว้แล้ว (รวม) ความว่า ป
บทนี้อธิบายถึงอัตภาพของตนและผู้อื่น ทั้งในอายตนะภายในและภายนอก สื่อถึงความเกี่ยวข้องของสรรพสัตว์ที่อยู่ภายใต้ตัณหาหรืออันชัฏที่รัดรึง เหมือนกับต้นไม้ที่มีชัฏ และการถามพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงผู้ที่จะสามา
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - ความเพียรและปัญญา
9
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - ความเพียรและปัญญา
ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 7 เหตุ เกิดแต่กรรม" คำว่า จิตต์ ปญฺญญฺจ ภาวย์ ความว่า "ยังสมาธิและวิปัสสนาให้เจริญอยู่" จริงอยู่ ในคำนี้สมาธิทรงแส ด้วยหัวข้อคือจิต ส่วนวิปัสสนาทรงแสดงโด
บทความนี้พูดถึงความเพียรและปัญญาที่เป็นองค์ประกอบสำคัญในวิสุทธิมรรค รวมถึงการวิเคราะห์บทบาทของภิกษุที่มองเห็นภัยในสงสาร และการประยุกต์ใช้ความรู้ทางธรรมในกิจกรรมประจำวัน ความเพียรถือเป็นกุญแจสำคัญสำหรั
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑
11
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑
หน้าที่ 9 ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - ก็แลด้วยพระธรรมเทศนาเพียงเท่านี้ ย่อมเป็นอันพระพุทธองค์ ได้ทรงประกาศ (๑) สิกขา ๓ (๒) ศาสนามีความงาม ๓ อย่าง (๓) อุปนิสัยแห่งคุณวิเศษมีความเป็นผู้ได้วิช
ในบทความนี้มีการพูดถึงการประกาศของพระพุทธองค์เกี่ยวกับสิกขา ๓ และความงามในพระศาสนา โดยยกตัวอย่างศีลซึ่งเป็นเบื้องต้นแห่งกุศลธรรม ถือเป็นสิ่งที่นำมาซึ่งคุณงามความดี และความไม่ทำบาปก็มีบทบาทสำคัญในการดำ