หน้าหนังสือทั้งหมด

การสังคายนาพระธรรมวินัย
76
การสังคายนาพระธรรมวินัย
…วกับพระวินัย พระอานนท์ตอบข้อซักถามเกี่ยวกับพระธรรม คำตอบของ พระอานนท์เริ่มต้นด้วยประโยคว่า “เอวัมเม สุตัง : ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้” หมายถึง ได้ สดับมาจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือ ได้สดับมาจากพระสาวก เช…
เดิมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงแต่ “คำสอน” คือ “ธรรม” ได้แก่ อริยสัจ 4 ฯลฯ ยัง ไม่ได้บัญญัติ “คำสั่ง” คือ “วินัย” ต่อมาเมื่อมีภิกษุมากขึ้น ผู้บวชมาจากตระกูลต่างกัน มี อัธยาศัยและความมุ่งหมายต่างกัน และเม
ระดับของไตรสิกขา
99
ระดับของไตรสิกขา
…แล้วจะได้มากถึง 84,000 ข้อ หรือ 84,000 พระธรรมขันธ์ โดยจัดอยู่ในพระวินัยปิฎก 21,000 ข้อ จัดอยู่ในพระสุตตันต ปิฎก 21,000 ข้อ และจัดอยู่ในพระอภิธรรมปิฎก 42,000 ข้อ พระไตรปิฎกหากนํามาเชื่อมโยงกับไตรสิกขาจะไ…
พระเดชพระคุณพระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) ได้อธิบายขยายความเรื่องไตรสิกขา ไว้ว่ามี 2 ระดับ คือ ระดับปกติหรือระดับต้น และ ระดับสูงหรือเกินระดับปกติขึ้นไป ไตรสิกขาระดับต้นนั้น จะเรียกว่า ศีล จิต (สมาธิ)
นิพพานเป็นอายตนะ
144
นิพพานเป็นอายตนะ
…านี้ แสดงว่า อายตนะนั้น เป็นอายตนะ ภายนอก นิพพานเป็นอายตนะภายนอก เป็นสิ่งที่สามารถรับรู้ได้ 1 2 มก, สุตฺตนฺตปิฏเก ขุททกนิกายสฺส อุทาน (สยามรฏฺฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 24 ข้อ 158 หน้า 206…
ปัญหาที่ใคร่จะพยายามตอบในตำรานี้ ก็คือว่า นิพพานแบบอภิปรัชญา มีอยู่หรือไม่ คําตอบที่ได้พบในพระไตรปิฎก ยอมรับว่ามี 6.2 นิพพานเป็นอายตนะอย่างหนึ่ง บางสำนักกำลังถูกโจมตีว่า บิดเบือนพระไตรปิฎก เพราะสอนว่
โลกุตรธรรมและนิพพาน
146
โลกุตรธรรมและนิพพาน
…9 คือนิพพานเข้ามา อีก แสดงว่า นิพพานเป็นอมตธาตุ อมตธรรม มีอยู่ต่างหากอย่างไม่มีทางปฏิเสธได้ 1 2 มก, สุตฺตนฺตปิฏเก ขุททกนิกายสฺส อุทาน (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 24 ข้อ 160 หน้า 207.…
อตฺถิ ภิกฺขเว อชาติ อภูต อกต์ อสงฺขต์ ฯ โน เจ ติ ภิกฺขเว อภวิสฺส อชาติ อภูต อกต อสงฺขต์ ฯ นธ ชาตสฺส ภูตสฺส กตสฺส สงฺขตสฺส นิสสรณ์ ปญฺญาเยถฯ ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ อชาติ อภูต อกต์ อสงฺขติ ฯ ตสฺมา ชาต
นิพพานและพระอรหันต์
147
นิพพานและพระอรหันต์
…ม หรือพร่อง แสดง ให้เห็นว่า นิพพานนั้นยิ่งใหญ่เหมือนมหาสมุทร สามารถรับพระอรหันต์ได้ไม่จำกัด 1 2 มก, สุตฺตนฺตปิฏเก ขุททกนิกายสฺส อุทาน (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ :มก, 2538), เล่ม 25 ข้อ 118 (5) หน้า 1…
คัมภีร์อุทานว่า เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทท์ อปเปนติฯ ยา จ อนุตลิกขา ธารา ปปตนฺติ น เตน มหาสมุททสฺส อนตฺติ วา ปรตฺต วา ปญฺญายติ เอวเมว โข ภิกฺขเว พหูปิ ภิกขู อนุปาทิเสสาย นิพพานธาตุย
มติฝ่ายเถรวาทเกี่ยวกับพระอรหันต์
148
มติฝ่ายเถรวาทเกี่ยวกับพระอรหันต์
… ตายก็คือ ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย เพราะฉะนั้ ราะฉะนั้นท่านจึงแสดงได้ว่า สัพเพ ธัมมา อนัตตา ธรรม 1 มก, สุตฺตนฺตปิฏเก มชฺฌิมนิกายสฺส มชฺฌิมปณฺณาสก์ (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 13 ข้อ 248…
พระไตรปิฏกบาลี ไม่สอดคล้องกับมติ ในอัคคีวัจฉโคตตสูตร ปริพพาชกชื่ออัคคีวัจฉะ ทูลถามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า “พระอรหันต์ดับขันธ์แล้วยังมีอยู่หรือไม่ ?” พระพุทธองค์ตรัสตอบว่า “ดูก่อนวัจฉะ บุคคลเมื่อบัญญัติ
ความหมายของนิพพาน
149
ความหมายของนิพพาน
…ถามว่า 2 พุทธชัยมงคลคาถาบรรยา, ธรรมจักษุ, ปีที่ 83 ฉบับที่ 6 ประจำเดือนมีนาคม 2542, หน้า 18-19. มก, สุตฺตนฺตปิฎเก สํยุตฺตนิกายสฺส สฬายตนวคฺโค (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 18 ข้อ 754-7…
ทั้งปวงเป็นอนัตตา คือไม่พึงยึดถือว่า เป็นตัวเราของเรา แม้ว่าจะบรรลุถึงนิพพาน ไม่เกิดอีก แต่ ก็ไม่สูญ เป็นสิ่งที่มีอยู่ แต่ว่าเมื่อถอนธรรมทั้งปวงเสียได้หมด ก็เป็นอันว่า ถอนวาทะที่จะพูด เสียทุกทาง จึงไ
นิพพานและความเข้าใจในธรรม
152
นิพพานและความเข้าใจในธรรม
…อดภัยจากทุกข์ทั้งปวง ปรายน์ เป็นที่ไปในเบื้องหน้า นามนี้น่าสนใจมาก เพราะแสดงให้เห็นว่า อนุปาทิ- มก, สุตฺตนฺตปิฏเก สํยุตฺตนิกายสฺส สฬายตนวคฺโค (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 18 ข้อ 720-7…
แต่ถึงจะเป็นสิ่งที่ประณีต าลีกหยั่งถึงได้ยากเพียงใด พระพุทธองค์ก็ตรัสยืนยันว่า คน บางพวกยังอาจรู้ได้ บางพวกก็ไม่สามารถรู้ได้ ดังพระพุทธพจน์ ที่ว่า “ธรรมนี้ เป็นธรรมลุ่มลึก ยากที่จะเห็น ยากที่จะรู้ สง
บรรณานุกรม
204
บรรณานุกรม
…537. ทตฺตชีโว ภิกฺขุ, ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร, กรุงเทพ, 2537. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, อัคคัญญสูตร, พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค เล่ม 11 ข้อ 118 หน้า 88. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539. สรภัง…
…537. ทตฺตชีโว ภิกฺขุ, ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร, กรุงเทพ, 2537. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, อัคคัญญสูตร, พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค เล่ม 11 ข้อ 118 หน้า 88. กรุงเทพฯ : มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2539. สรภัง…
พระธรรมวินัยและการสังคายนา
19
พระธรรมวินัยและการสังคายนา
…้อที่ 7 ได้กล่าวไว้ว่า ทพฺโพ มลุลปุตฺโต สภาคานํ สภาคานํ ภิกขุน เอกชญ์ เสนาสน์ ปญฺญาเปติ เย เต ภิกขู สุตฺตนฺติกา, เตสํ เอกชน์ เสนาสน์ ปญฺญาเปติ, เต อญฺญมญฺญ สุตตนต์ สงฺคายิสสนฺตติ, เย เต ภิกขู วินยธรา, เต…
ปญฺญตฺโต โส โว มมจุจเยน สตฺถา ซึ่งแปลว่า “ดูก่อนอานนท์ ธรรมวินัยที่เราแสดงบัญญัติ ไว้แก่พวกเธอนั่นแหละจะเป็นศาสดาของพวกเธอทั้งหลาย เมื่อเราสิ้นไป” มาถึงตอนนี้จะเห็น ได้ว่า พระพุทธองค์ทรงตรัสไว้ชัดว่า
พระอุบาลีและการรวบรวมพระวินัย
30
พระอุบาลีและการรวบรวมพระวินัย
…ื่องความเป็นมา แห่งพระไตรปิฎก จึงได้นำเรื่องของท่านมากล่าวไว้ในที่นี้ด้วย เรื่องของท่านมีปรากฏใน พระสุตตันตปิฎกเล่ม 25 หน้า 160 อุทาน มีใจความว่า เดิมท่านเป็นอุบาสก เป็นผู้รับใช้ ใกล้ชิดของพระมหากัจจายนะ…
พิเศษ มีเรื่องเล่าในพระวินัยปิฎก เล่มที่ 7 หน้า 129) ว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงเรื่องวินัย แก่ภิกษุทั้งหลายแล้วทรงสรรเสริญวินัยกับสรรเสริญท่านพระอุบาลีเป็นอันมาก ภิกษุทั้งหลาย จึงพากันไปเรียนวินัยจากพระอุบ
ตารางลำดับคัมภีร์ในพระไตรปิฎก
111
ตารางลำดับคัมภีร์ในพระไตรปิฎก
…อ. ๓๑. ขุททกนิกาย อิติวุตตกปาล ม.อต. - ขุททกนิกาย ปรมตฺถทีปนี อิติวุตตกอฏฐกถา ม.ส.อ. ๓๒. ขุททกนิกาย สุตตนิบาตปาล ขุ.ส. - ขุททกนิกาย ปรมตฺถโชติกา สุตตนิบาตอฏฐกถา ขุ.วิ.อ. ๓๓. ขุทฺทกนิกาย วิมาวอตถุปาลี ขุ.…
ตารางลำดับคัมภีร์ใน พระไตรปิฎก ๒๖. องฺคุตฺตรนิกาย ทสกนิปาตปาลิ ๒๓. องฺคุตฺตรนิกาย เอกาทสกนิปาตปาลิ อักษรย่อ คมภร ภีร์ในพระไตรปิฎก อรรถกถา และฎีกาบาลี (ต่อ) อรรถกถา อักษรย่อ บ 4 คมภร ฎีกา อักษรย่อย คั
การจัดแยกพระสูตร
117
การจัดแยกพระสูตร
…น้อย) แบ่งตามหัวข้อใหญ่เป็น 15 เรื่อง คือ 1. ขุททปาฐะ 2. ธัมมปทะ (ธรรมบท) 3. อุทาน 4. อิติวุตตกะ 5. สุตตนิบาต 6. วิมานวัตถุ 7. เปตวัตถุ 8. เถรคาถา 9. เถรีคาถา 10. ชาตกะ 11. นิทเทส 12. ปฏิสัมภิทามัคคะ (ปฏ…
2. แบ่งตามเนื้อหาสาระของพระสูตร คือ ประมวลพระสูตรที่มีเนื้อหาสาระประเภท เดียวกัน จัดไว้เป็นหมวดเดียวกัน เรียกว่า สังยุตตนิกาย (หมวดประเภทเนื้อหา สาระ) เช่น ประมวลเรื่องที่เกี่ยวกับพระมหากัสสปเถระเข้า
การรวบรวมพระอภิธรรมปิฎก
175
การรวบรวมพระอภิธรรมปิฎก
…รรมหลัก แบ่งหัวข้อธรรมเป็น 2 ประเภท คือ 1. อภิธรรมมาติกา หัวข้อธรรมตามแบบอภิธรรม ทั้งหมด 122 ข้อ 2. สุตตันตมาติกา หัวข้อธรรมตามแบบพระสูตร ทั้งหมด 42 ข้อ ที่มีการแบ่งหัวข้อธรรมเป็นแบบอภิธรรมและสุตตันตะ อา…
ซึ่งเมื่อคราวทำปฐมสังคายนา พระมหากัสสปะเป็นปุจฉกะผู้ถามพระอภิธรรม พระอานนนทเป็นวิสซกะผู้ตอบ ได้รวบรวมพระอภิธรรมปิฎกไว้เป็นหมวดหมู่ได้ คัมภีร์คือ 1. ธัมมสังคณี คัมภีร์รวบรวมปรมัตถธรรมทั้งหมดไว้เป็นหมวด
อังคุตตรนิกาย
213
อังคุตตรนิกาย
…ระสูตรแสดงคาถาพุทธอุทาน มีความนำเป็นร้อยแก้ว 80 เรื่อง, อิติวุตตกะ พระสูตรที่ไม่ขึ้นต้นด้วย เอวมฺเม สุต แต่เชื่อมความสู่คาถาด้วยคำว่า อิติ วุจฺจติ รวม 112 สูตร และสุตตนิบาต ชุมนุมพระสูตรซึ่งเป็นคาถาล้วน …
อังคุตตรนิกาย 5 เล่ม เล่มที่ 20 เอก-ทุก-ติกนิบาต ว่าด้วยหมวดธรรมตั้งแต่หมวด 1 ถึงหมวด 3 เช่น จิต อัปมาท คนพาล 2 บัณฑิต 2 ความเมา 3 อธิปไตย 3 และสิกขา 3 เป็นต้น เล่มที่ 21 จตุกกนิบาต ว่าด้วยธรรมหมวด 4
การเกิดขึ้นของธรรมจักร
183
การเกิดขึ้นของธรรมจักร
…พาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม และใคร ๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้ ๆ ภุมมานํ เทวานํ สทท สุตวา จาตุมมหาราชิกา เทวา สททมนสฺสาเว เทวดาเหล่าชั้นจาตุมหาราช ได้ฟังเสียงของเทวดาเหล่าภุมเทวดาแล้ว ก็ย…
ก็แลเมื่อเวยยากรณ์นี้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอยู่ อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส วิรช์ วีตมล์ ธมฺมจกฺขุ อุทปาทิ จักษุในธรรม อันปราศจากธุลี ปราศจากมลทิน ได้เกิดขึ้นแล้วแก่พระผู้มีอายุโกณฑัญญะ ยงฺกิญฺจํ สมุทยธม
ความสำคัญของธรรม 6 ประการ
160
ความสำคัญของธรรม 6 ประการ
… วิธีการประเมินตนเองด้วยธรรมทั้ง ธรรมทั้ง 6 ประการ 2 สำหรับการนำธรรมทั้ง 6 ประการ ได้แก่ ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา และปฏิภาณ มาใช้ประเมินคุณธรรมในตนเอง มีแนวทางดังต่อไปนี้ 1. วิธีประเมินตนเองด้วย ศรัทธา…
ความสําคัญของธรรม 6 ประการ' การที่พระพุทธองค์ทรงให้พระภิกษุใช้ธรรมทั้ง 6 ประการมาประเมินคุณธรรมที่เกิดขึ้นนี้ แสดงให้เห็นถึงความจริงที่สำคัญของธรรมทั้ง 6 นี้ อย่างน้อย 3 ประการ คือ 1. ต้องเป็นธรรมที่
การประเมินตนเองด้วยสุตะ
163
การประเมินตนเองด้วยสุตะ
3. วิธีประเมินตนเองด้วย สุตะ สําหรับพระภิกษุ การประเมินด้วยสุตะ หรือการฟังธรรมเพื่อเพิ่มพูนความรู้ สามารถประเมินโดยอาศัย แนวทาง…
การประเมินด้วยสุตะ หรือการฟังธรรมเพื่อเพิ่มพูนความรู้ สามารถประเมินโดยอาศัย แนวทาง 4 ประการดังนี้ 1. ประเมินจากความกร…
การปฏิบัติธรรมและการมีครู
221
การปฏิบัติธรรมและการมีครู
…นตอนที่สำคัญคือ การประเมินคุณธรรมที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติของตนโดย อาศัยธรรม 6 ประการ คือ ศรัทธา ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา และปฏิภาณ เพื่อตรวจสอบความ ก้าวหน้าในการปฏิบัติ รวมทั้งตรวจสอบความรู้ ความเข้าใจในธรรมะ…
ทำความเข้าใจในธรรมะ นำความรู้ที่มีอยู่นั้นมาสู่การปฏิบัติในชีวิตประจำวันให้ได้ นั่นหมายถึง จะต้องเข้าใจความหมายและนัยต่าง ๆ จนนำมาปฏิบัติให้ได้ผล ซึ่งการที่พระภิกษุจะสามารถ ทำได้เช่นนี้ ก็ต้องมีครู หร