การสังคายนาพระธรรมวินัย : หน้า 76/210

เดิมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงแต่ “คำสอน” คือ “ธรรม” ได้แก่ อริยสัจ 4 ฯลฯ ยัง ไม่ได้บัญญัติ “คำสั่ง” คือ “วินัย” ต่อมาเมื่อมีภิกษุมากขึ้น ผู้บวชมาจากตระกูลต่างกัน มี อัธยาศัยและความมุ่งหมายต่างกัน และเมื่อมีลาภสักการะเกิดมากขึ้น ทำให้พระภิกษุบางรูปมี ความประพฤติไม่เรียบร้อย สร้างความเสียหายจนเกิดคําติฉินจากชาวบ้าน เมื่อพระสัมมาสัม พุทธเจ้าทรงทราบจึงบัญญัติวินัยขึ้นเรื่อย ๆ เพื่อห้ามภิกษุประพฤติเช่นนั้นอีก หลังพุทธปรินิพพานชาวพุทธได้ถือเอาพระธรรมวินัยเป็นหลักในการดำเนินชีวิตสืบ ต่อกันเรื่อยมาแต่เนื่องจากพระธรรมวินัยดังกล่าวยังไม่ได้รับการจดบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ถ้าไม่มีมาตรการเก็บรักษาที่ดี จึงเป็นไปได้ที่จะมีคำสั่งสอนบางส่วนสูญหายไป ด้วยเหตุนี้การ สังคายนาจึงเกิดขึ้น คำว่า “สังคายนา” แปลว่า การซักซ้อม, การสวดพร้อมกัน, การร้อยกรอง หมายถึง การ ที่พระสงฆ์ประชุมกันแล้วสอบทานชำระสะสางและซักซ้อมทำความเข้าใจพระธรรมวินัยอันเป็น คำสั่งสอนของพระพุทธองค์เพื่อรักษาความถูกต้องไว้แล้วจัดเป็นหมวดหมู่พร้อมทั้งจดจำ สาธยายกันไว้ การสังคายนาพระธรรมวินัยมีขึ้นหลายครั้ง แต่ที่ทุกฝ่ายทุกประเทศยอมรับ คือ การ สังคายนา 3 ครั้งแรกในประเทศอินเดีย การสังคายนาครั้งที่ 1 จัดขึ้นใกล้กรุงราชคฤห์ภายหลังพุทธปรินิพพาน 3 เดือน มี พระอรหันต์ประชุมกัน 500 องค์ พระมหากัสสปะเป็นประธานและเป็นผู้สอบถาม พระอุบาลี ตอบข้อซักถามเกี่ยวกับพระวินัย พระอานนท์ตอบข้อซักถามเกี่ยวกับพระธรรม คำตอบของ พระอานนท์เริ่มต้นด้วยประโยคว่า “เอวัมเม สุตัง : ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้” หมายถึง ได้ สดับมาจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หรือ ได้สดับมาจากพระสาวก เช่น พระสารีบุตร เป็นต้น การสังคายนาครั้งที่ 2 จัดขึ้นใน พ.ศ.100 การสังคายนาครั้งที่ 3 จัดขึ้นใน พ.ศ. 236 ณ กรุงปาฏลีบุตรแห่งอินเดีย ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช การสังคายนาครั้งนี้ได้มีการจัด พระธรรมวินัยเป็น 3 ส่วนเรียกว่าพระไตรปิฎก 1 ไตรปิฎก มาจากคำบาลีว่า ติปิฎก ประกอบด้วย วินัยปิฎก สุตตันตปิฎก อภิธรรมปิฎก พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ. 9 ราชบัณฑิต), คำวัด, พิมพ์ครั้งที่ 1, (กรุงเทพฯ : เลี่ยงเชียง, 2548), หน้า 1041. บทที่ 3 พระรัตนตรัย DOU 75