พระอุบาลีและการรวบรวมพระวินัย : หน้า 30/220

พิเศษ มีเรื่องเล่าในพระวินัยปิฎก เล่มที่ 7 หน้า 129) ว่าพระพุทธองค์ทรงแสดงเรื่องวินัย แก่ภิกษุทั้งหลายแล้วทรงสรรเสริญวินัยกับสรรเสริญท่านพระอุบาลีเป็นอันมาก ภิกษุทั้งหลาย จึงพากันไปเรียนวินัยจากพระอุบาลี นอกจากนั้นในวินัยปิฎก (เล่มที่ 3 หน้า 443) มีพุทธภาษิต โต้ตอบกับพระอุบาลีในข้อปัญหาทางพระวินัยมากมาย เป็นการเฉลยข้อถามของพระเถระ เรียก ชื่อหมวดนี้ว่า อุปาลิปัญจกะ มีหัวข้อสำคัญถึง 14 เรื่อง ในการทำสังคายนาครั้งที่ 1 ท่านได้ รับมอบหมายให้เป็นผู้ตอบคำถามเกี่ยวกับวินัยปิฎก นับว่าท่านเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง ในการช่วยรวบรวมข้อพระวินัยต่าง ๆ ทั้งของภิกษุและภิกษุณีให้เป็นหมวดหมู่หลักฐานมาจน ทุกวันนี้ 2.3 พระโสณกุฏิกัณณะเกี่ยวข้องกับพระไตรปิฎกอย่างไร ? ความจริงท่านผู้นี้ไม่ได้เกี่ยวข้องโดยตรงกับพระไตรปิฎก แต่ประวัติของท่านมีส่วน เป็นหลักฐานในการท่องจําพระไตรปิฎก อันช่วยให้เกิดความเข้าใจดีในเรื่องความเป็นมา แห่งพระไตรปิฎก จึงได้นำเรื่องของท่านมากล่าวไว้ในที่นี้ด้วย เรื่องของท่านมีปรากฏใน พระสุตตันตปิฎกเล่ม 25 หน้า 160 อุทาน มีใจความว่า เดิมท่านเป็นอุบาสก เป็นผู้รับใช้ ใกล้ชิดของพระมหากัจจายนะเถระ พำนักอยู่ใกล้ภูเขาอันทอดเชื่อมเข้าไปในนครชื่อ กุรุรฆระ ในแคว้นอวันตี ท่านเลื่อมใสในพระมหากัจจายนะเถระและเลื่อมใสที่จะบรรพชาอุปสมบท พระเถระกล่าวว่าเป็นการยากที่จะประพฤติพรหมจรรย์ ท่านจึงแนะนำให้เป็นคฤหัสถ์ ประพฤติ ตนแบบอนาคาริกะ คือผู้ไม่ครองเรือนไปก่อน แต่อุบาสกโสณกุฏิกัณณะรบเร้าบ่อย ๆ ท่านจึงบรรพชาให้ ต่อมาอีก 3 ปี จึงรวบรวมพระได้ครบ 10 รูป จัดการอุปสมบทให้ หมายความว่าพระโสณะต้องบรรพชาเป็นสามเณรอยู่ 3 ปี จึงได้อุปสมบทเป็นภิกษุ ต่อมาท่านลาพระมหากัจจายนะเถระเดินทางไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ณ เชตวนาราม กรุงสาวัตถี เมื่อไปถึงและพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถาม ทราบความว่า เดินทางไกลมาจาก อวันที่ทักขิณาบถ คืออินเดียภาคใต้จึงตรัสสั่งพระอานนท์ให้จัดที่พักให้ พระอานนท์พิจารณา ว่า พระองค์คงปรารถนาจะสอบถามอะไรกับภิกษุรูปนี้เป็นแน่แท้ จึงจัดที่พักให้ในวิหาร เดียวกันกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในคืนวันนั้น พระผู้มีพระภาคประทับนั่งอยู่กลางแจ้งจนดึกจึงเสด็จเข้าสู่วิหาร แม้พระโสณกุฏิกัณณะก็นั่งอยู่กลางแจ้งจนดึกจึงเข้าสู่วิหาร ครั้นเวลาใกล้รุ่ง พระพุทธองค์จึง ตรัสเชิญให้พระโสณะกล่าวธรรม ซึ่งท่านได้กล่าวสูตรถึง 16 สูตร อันปรากฏในอัฏฐกวัคค์ (สุตตนิบาต พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ 25) จนจบ เมื่อจบแล้ว พระผู้มีพระภาคทรงอนุโมทนา บ ท ที่ 2 ค ว ามเ เป็ น ม า ข อ ง พระไตรปิฎก DOU 21