นิพพานและความเข้าใจในธรรม : หน้า 152/210

แต่ถึงจะเป็นสิ่งที่ประณีต าลีกหยั่งถึงได้ยากเพียงใด พระพุทธองค์ก็ตรัสยืนยันว่า คน บางพวกยังอาจรู้ได้ บางพวกก็ไม่สามารถรู้ได้ ดังพระพุทธพจน์ ที่ว่า “ธรรมนี้ เป็นธรรมลุ่มลึก ยากที่จะเห็น ยากที่จะรู้ สงบ ระงับ ประณีต ไม่ใช่ธรรมที่จะ หยั่งถึงได้ด้วยตรรกะ ผู้เป็นบัณฑิตเท่านั้น จึงจะรู้ ธรรมนั้น อันท่านผู้มีความเห็นเป็นอย่างอื่น มีความชอบใจเป็นอย่างอื่น มีความพอใจ เป็นอย่างอื่น มีความเพียรในทางอื่น อยู่ในสำนักของอาจารย์อื่น รู้ได้โดยยาก” ตอนสุดท้าย พระพุทธองค์ทรงเตือนไว้อย่างชัดเจนว่า เราไม่เห็นคนอื่นเขาอาจจะเห็น อย่าเพิ่งไปประณามเขาว่า งมงาย ชื่อต่าง ๆ ของนิพพานในฐานะเป็นอายตนะอันหนึ่งในพระไตรปิฎก มีการเรียก นิพพานด้วยชื่อต่าง ๆ ไม่ต่ำกว่า 30 ชื่อ บางซื่อ ก็แสดงว่า นิพพานมีลักษณะเป็นอายตนะ อันหนึ่ง เช่น ปาร์ เป็นฝั่ง หมายความว่า เวลานี้สัตว์ทั้งหลายยังลอยคออยู่ในทะเลทุกข์ แต่เมื่อใด บรรลุถึงนิพพาน เมื่อนั้นก็พ้นทุกข์ถึงฝั่งอันปลอดภัย พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า ปาร์ จ โว ภิกฺขเว เทเสสสามิ ปารคามิญฺจ มคฺค์ ต์ สุนาถฯ แปลว่า “ดูก่อนภิกษุทั้ง หลาย เราจักแสดงฝั่ง (ข้างโน้น) และหนทางไปสู่ฝั่งแก่เธอทั้งหลาย ขอเธอทั้งหลายจงฟังข้อนั้น” ทีป์ เป็นเกาะ ธรรมดาเกาะในทะเล เมื่อเรืออับปางคนว่ายน้ำเข้าถึงเกาะแล้วย่อม ปลอดภัย ดุจบรรลุถึงนิพพานแล้ว ย่อมปลอดภัยจากทุกข์ทั้งปวง 1 เสณ์ เป็นถ้ำ คือเป็นที่หลบภัยอันมั่นคง ตาณี เป็นเครื่องป้องกัน เป็นเขื่อนป้องกันภัยคือ ทุกข์ อนุต์ เป็นที่สุดแห่งทุกข์ทั้งปวง สรณ์ เป็นที่พึ่ง เมื่อถึงนิพพานแล้ว ก็ถึงที่พึ่งอันปลอดภัยจากทุกข์ทั้งปวง ปรายน์ เป็นที่ไปในเบื้องหน้า นามนี้น่าสนใจมาก เพราะแสดงให้เห็นว่า อนุปาทิ- มก, สุตฺตนฺตปิฏเก สํยุตฺตนิกายสฺส สฬายตนวคฺโค (สยามรฏฐสฺส เตปิฎก), (กรุงเทพฯ : มก, 2538), เล่ม 18 ข้อ 720-751 หน้า 450-453. บ ที่ 6 ปั บทที่ 6 ปั ญ ห าเรื่อง นิ พ พาน DOU 151