เสียง : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 49 / 81

… เป็นต้น, สระที่เป็นทีฆะล้วน และสระ ที่เป็นรัสสะมีพยัญชนะสังโยค และนิคคหิตอยู่เบื้องหลัง ชื่อครู มี เสียงหนัก เหมือนคำว่า ภูปาโล เอส มนุสฺสินฺโท โกเสยย เป็นต้น, สระที่เป็นรัสสะล้วน ไม่มีพยัญชนะสังโยค และนิ…

เนื้อหาพบกับการศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ โดยเฉพาะความสำคัญของสระในฐานะอักขระที่สร้างเสียงและความหมาย. เสียงสระแบ่งออกเป็นทีฆะ และรัสสะ ซึ่งทั้งสองมีบทบาทสำคัญในการกำหนดน้ำหนักเสียงและการเข้…

…ที่เป็นพุทธชะ, ปลายลิ้น เป็น กรณ์ของอักขระที่เป็นทันตชะ, ฐานของตนเป็นกรณ์ของอกขระที่เหลือ จากน. [๘] เสียงอักขระ มาตราที่จะว่าอักขระนั้น ดังนี้ สระสั้นมาตราเดียว, สระยาว ๒ มาตรา, สระมีพยัญชนะสังโยคอยู่เบื้อ…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ ซึ่งอธิบายถึงวิธีการเกิดเสียงของอักขระโดยแบ่งออกเป็นกรณ์ต่างๆ รวมถึงการกำหนดมาตราของเสียงอักขระและความแตกต่างของพยัญชนะที่มีเสียง…

เจริญวิทยาของตน. ประโยคด - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 11 พยัญชนะแบ่งเป็น ๒ ตามที่มีเสียงก้องและไม่ก้อง, พยัญชนะที่มี เสียงก้อง เรียกว่าโฆสะ ที่มีเสียง ไม่ก้อง เรียกว่าอโฆสะ พยัญชนะที่ ๑ ที…

บทความนี้สำรวจการแบ่งประเภทพยัญชนะในไวยกรณ์บาลีออกเป็นโฆสะและอโฆสะ โดยอธิบายเสียงและการอ่านตามวิธีบาลีและสันสกฤต รวมถึงการจำแนกพยัญชนะตามเสียงหย่อนและหนัก อย่างมีระเบียบในการจัดกลุ่…

ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 15 กระนั้น พยัญชนะที่เป็นโฆสะเสียงหนักกว่า พยัญชนะที่เป็นอโฆสะ เสียงเบา จำจะต้องเรียงพยัญชนะที่ที่มีเสียงเบาก่อน เรียงพยัญชนะที่ มีเสี…

…ษาเกี่ยวกับพยัญชนะในบาลีไวยกรณ์ แบ่งออกเป็นโฆสะและอโฆสะ โดยในที่นี้ได้กล่าวถึงหลักการในการเรียงลำดับเสียงเบาและเสียงหนัก พร้อมทั้งการวิจารณ์เกี่ยวกับตำแหน่งการจัดเรียง เช่นที่ตัว ห ที่ส่วนโฆสะ อาจต้องเรียง…

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 96 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 96 อินฺทฺริยสนฺนิธิ มา ยาตุ ฯ นน อเนกกลาปกโต ปูน ยาตีติ โจทน์ วิโสเธติ ภูเตจจาทินา ฯ โส วณฺโณ สท

…งจิตและวัตถุ ธาตุในธรรมชาติที่มีการทำงานร่วมกันและอธิบายช่องทางของการประสาทสัมผัสอันประกอบไปด้วยรูป เสียง ที่มีบทบาทต่อการรับรู้ของจิต การศึกษาในทำนองนี้จะทำให้เบิกบานรู้แจ้งในธรรมและปัญญา

… ยินดีในรูปนี้ เพราะเหตุนั้น รูปนั้น จึงชื่อว่าอาลัมพนะ ฯ อารมณ์คือ รูป ชื่อว่ารูปารมณ์ ฯ ที่ชื่อว่าเสียง เพราะอรรถว่า อันบุคคลพูด คือกล่าวฯ อารมณ์คือเสียงนั้น เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าสัททารมณ์ ฯ ที่ ชื่อว…

…ร ๖ และจิตที่พ้นจากจิตในทวาร ๖ รวมถึงการวิเคราะห์อารมณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในจิต โดยมีการอธิบายถึงรูป เสียง กลิ่น และรสแทนภาพลักษณ์ของอารมณ์ในความเป็นจริง อารมณ์ทั้งหลายถูกอภิปรายโดยอิงจากหลักอภิธรรมและทฤษฎี…

…ขึ้นไว้ อย่างนี้ว่า "ใน สมัยใด อกุศลจิตที่สหรคตด้วยอุเบกขา สัมปยุตด้วยอุทธัจจะ ปรารภ อารมณ์ คือ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์ หรือ อารมณ์ใด ๆ เกิดขึ้นแล้ว ในสมัยนั้น ผัสสะ เวทนา สัญญา เจตนา จิต ควา…

ในหน้าที่ 234 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงธรรมอันทัสสนะที่ควรละ โดยเฉพาะราคะ โทสะ โมหะ และกิเลส อีกทั้งการภาวนาเกี่ยวกับจิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ ซึ่งการตรัสเช่นนี้ชี้ให้เ

…วีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ ชื่อว่ามหาภูตรูป ๑ จักขุ โสตะ ฆานะ ชิวหา กาย ชื่อว่าปสาทรูป ๑ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ กล่าวคือภูตรูปทั้ง ๔ เว้นอาโปธาตุ ชื่อว่าโคจรรูป ๑ ความเป็นหญิง ความเป็นชาย ชื…

เอกสารนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับรูปทรงและธาตุต่างๆ ในอภิธัมมะ โดยแยกรูปทรงออกเป็นประเภทต่างๆ เช่น มหาภูตรูป, ปสาทรูป, และลักษณะรูป รวมถึงการแสดงออกถึงลักษณะต่างๆ ที่สำคัญในการดำรงชีวิตและการเข้าถึงควา

…ค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 263 วิญญัติทั้ง ๒ เกิดจากจิตอย่างเดียวๆ เสียงเกิดจากจิตและฤดูฯ รูป ๓ มีลหุตาเป็นต้น ย่อมเกิดจากฤดู จิต และอาหาร ฯ อวินิพโภค รูป ๓ และอากาศธาตุ เก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักวิญญัติที่เกี่ยวข้องกับจิตและฤดู รวมถึงการระบุประเภทของรูปและสมุฏฐาน และการอธิบายเกี่ยวกับกลาปที่เกิดขึ้นร่วมกันจากชีวิตรูปและอวินิพโภค ผ่านการศึกษาอภิธัมมัตถ จะแสดงให้เห็นถึงกลไ

…พราะอาโป- નૂ ๆ ธาตุอันชาวโลกไม่สามารถสัมผัสได้ โดยเป็นธาตุละเอียด ท่านอาจารย์ จึงได้กล่าวไว้ว่า รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ กล่าวคือภูตรูป ทั้ง ๓ เว้นอาโปธาตุ ชื่อว่าโคจรรูปฯ ความเป็นของเย็นชาวโลกจะ ถูก…

ในบทนี้กล่าวถึงโคจรรูปและความหมายของประสาทในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นถึงอาการของประสาทที่ส่งผลต่อการรับรู้และการสัมผัสของมนุษย์เมื่อประสาทนั้นทำงาน. มีการอธิบายถึงลักษณะของประสาทและการสัมผัสกับอาโปธ

…ชายเป็นต้นลักษณะ ในลักษณะมีเพศเป็นต้น นั้น องคชาต (ธรรมชาติที่เกิดในตัว) ของผู้หญิง ชื่อว่าเพศหญิงฯ เสียงและความประสงค์ ชื่อว่าอิตถีนิมิต (เครื่องหมายแห่งหญิง) เพราะเป็นปัจจัยให้รู้ว่า "เป็นหญิง" ฯ กิริยาม…

เนื้อหาในหน้า 274 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายลักษณะของความเป็นหญิงและชาย โดยรายละเอียดของลักษณะทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับเพศชายและหญิง เช่น อาการ การเคลื่อนไหว และอวัยวะเฉพาะ เป็นต้น โดยระบุถึงเหตุที

… จึงเห็นโดยนัยที่ กล่าวแล้วในกายวิญญัติฯ แต่มีข้อแปลกกัน ดังนี้ บัณฑิตพึง ประกอบคำว่า "ในลำดับการฟังเสียงที่ได้ยินอยู่" ในวจีนิเทศนี้ ดุจคำว่า "ในลำดับแห่งการจับกายที่เคลื่อนไหวอยู่" ซึ่งข้าพเจ้ากล่าว ไว้แ…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นเรื่องการฟังเสียงและการจับกายที่เคลื่อนไหว เป็นการศึกษาในแง่มุมของวิญญัติที่เกี่ยวข้อง การประมวลความเห็นเกี่ยวกับโลกแ…

…อาศัย สำหรับ จมูก สิ้น กาย กลิ่น ลิน รส ฯ การไม่ประจวบถึง แม้ ด้วยอาการทั้ง ๒ สำหรับ จักขุ โสตะ รูป เสียง ดังนี้ ฯ แม้รูป ๑๖ อย่างนอกนี้ มีชื่อว่าสุขุมรูปเป็นต้น เพราะไม่มีสภาพมีความเป็น ของหยาบเป็นต้น ฯ ร…

เนื้อหานี้พูดถึงการกระทบกระทั่งระหว่างคนและวัตถุ โดยเชื่อมโยงเข้ากับภวังคจิตที่ไม่มีกำลังและการประจวบกันด้วยอารมณ์ นอกจากนี้ยังมีการแยกแยะระหว่างรูปที่มีความหยาบและละเอียด รวมถึงการอธิบายถึงนิทัสสนะแล

…ารมณ์) ที่ยังไม่ถึงตน หรือด้วยอำนาจแห่งตนยังไม่ถึงประเทศ แห่งอารมณ์ ฯ ด้วยว่า จักขุและโสตะ อันรูปและเสียงยังไม่ถึงตน หรือจักขุและโสตะนั้น ยังไม่ถึงซึ่งรูปและสียงนั้น ด้วยตนเอง ย่อม รับเอาอารมณ์ได้ ฯ ด้วยเห…

…งอารมณ์และประสาทสัมผัส โดยมีการอธิบายถึงกระบวนการรับรู้และการสัมผัสกับสถานที่ที่ไกลออกไป เช่น รูปและเสียงที่ส่งผ่านการโคจร.

…วิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 288 และโสตะนั้น ไปถึงประเทศแห่งอารมณ์ แล้ว ซ่านไปรับอารมณ์นั้นได้ไซร้ รูป และเสียงนั้นจึงเป็นโคจรแห่งจักขุโสตะ นั้น แม้ในเพราะอันแล่นไปสู่ที่ที่ตั้งอาศัย ถ้ารูปและเสียงนั้นไปถึงความต…

…กับการรับรู้ของจักขุและโสตะ อธิบายถึงความสำคัญของอารมณ์ที่แต่อาการรับรู้ รวมถึงการเชื่อมโยงกับรูปและเสียงที่เกิดจากกรรม จิต และโอชะ อภิธัมมัตถสังคหบาลี ได้เน้นย้ำว่ารูปและเสียงที่เกิดจากภายนอกนั้นไม่สามารถ…

…ืองปาฏลีบุตร ชื่อว่ามริยาทะ (เขตไปถึง) ฯ เขตแดนที่เป็น ไปทำกิริยาให้แผ่ไปตลอด ดุจอุทาหรณ์เป็นต้นว่า เสียงขจรไปกระทั่ง ภวัคคพรหม ชื่อว่าอภิวิธี (เขตแผ่ไปตลอด) ฯ ก็ในบทว่า อาสวา นี้ จึงเห็น อา อักษร ลงในอภิว…

เนื้อหาเกี่ยวกับความหมายของอาสวะซึ่งมีความหมายในการเป็นสิ่งที่หมักอยู่และไหลไปจากภพถึงภวัคคพรหม อธิบายถึงเขตแดนที่เกิดขึ้นจากมริยาทและอภิวิธี และการมีอาสวะเกี่ยวข้องกับโลภะและธรรมอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบถึ

…ชชมานบัญญัติทั้ง ๒ ว่า ผู้มี บัณฑิตพึงทราบด้วยอำนาจแห่งการผสมกันของบัญญัติทั้ง ๒ ว่า ผู้มี อภิญญา ๖ เสียงของหญิง จักขุวิญญาณ และว่า โอรสของพระราชา ตามลำดับ ฯ [สังคาคาถา] อรรถทั้งหลาย ที่เป็นอารมณ์แห่งมโน- …

…วามสำคัญกับการรู้ในแง่ของปัญญาและอภิญญา รวมไปถึงการวิเคราะห์ความเป็นไปของโสตวิญญาณซึ่งเชื่อมโยงมากับเสียงและนามบัญญัติ

…่อตามใจชอบ) ฯ กรรมคือนาม ชื่อว่านามกรรมฯ นามไธย ก็อย่างนั้น ๆ การพูด คือการกล่าวอรรถออกโดยทรงอักขระ เสียงที่ชื่อว่าอภิลาป เพราะอรรถว่า (เป็นเสียง) ที่บุคคลพูด คือ ลำดับแห่งการประชุมของอักษรที่ไปตามเสียง ๆ …

…นกนามออกเป็น 4 ประเภท ได้แก่ สามัญนาม คุณนาม กิริยานาม และยกิจฉนาม นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายเกี่ยวกับเสียงและการแสดงถึงอภิลาป การอภิปรายเกี่ยวกับอภิญญา ๖ หรือความรอบรู้ที่มีด้านจิตใจ และความแตกต่างระหว่างวิ…

…สตวิญญาณวิถี ด้วยศัพท์ว่า โสตวิญญาณวิถี จึงได้ กล่าวคำว่า โสตวิญญาณวิถียา ฯ แท้จริง เมื่อบุคคลได้ยินเสียงว่าฆฏะ เป็นต้น วาระแห่งชวนะปรารภเสียงอักษรตัวหนึ่ง ๆ ๒ ครั้ง (ปรารภ เสียงอักษรตัวละ ๒ ครั้ง) ด้วยอำน…

บทความนี้สำรวจลำดับแห่งโสตวิญญาณวิถี โดยกล่าวถึงกระบวนการที่บุคคลได้ยินเสียงและการรับรู้ที่เกิดขึ้น ซึ่งเชื่อมโยงกับอารมณ์ในปัจจุบันและอดีต สารบัญเกี่ยวกับโสตวิญญาณวิถีแสดงให้เ…

…ตเท่านั้น กายเป็นปัจจุบัน อารมณ์นอกนั้นมีรูปเป็นต้น เป็นปัจจุบันบ้าง เป็นอนาคตบ้าง ฯ ส่วน ทิพพโสต มีเสียงอย่างเดียวเป็นอารมณ์ ฯ ก็แล เสียงนั้นเป็นปัจจุบัน ฯ พระอาจารย์ผู้รจนามหาอรรถกถากล่าวว่า ปรจิตตวิชชาญ…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตและอารมณ์ในอภิธัมมาฯ โดยเฉพาะในเรื่องของปรจิตตวิชชาที่ประกอบด้วยจิตในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต การวิเคราะห์และการตีความจากพระอาจารย์หลายท่านเกี่ยวกับความหมายของจ