โทสะ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 11 / 24

…นได้ในหลาย แง่มุมมากขึ้น ก. ความหมายตามพระบาลีในพระไตรปิฎก คือ ความหมายที่ 1 ความกำจัดราคะ ความกำจัดโทสะ ความกำจัดโมหะ นี้เป็นชื่อแห่งนิพพานธาตุ เพราะเหตุนั้น จึงเรียกว่า ธรรมเป็นที่สิ้นอาสวะ ความหมายที่ …

…ายความหมายของนิพพานตามพระบาลีในพระไตรปิฎกและอรรถกถา โดยแบ่งความหมายออกเป็นหลายข้อ เช่น การกำจัดราคะ โทสะ และโมหะ เป็นการบ่งบอกถึงการหลุดพ้นจากทุกข์ และความสงบที่ปราศจากกิเลสอาสวะ โดยนิพพานถูกเรียกในชื่อหล…

…กล่าวแล้ว ถามว่ากิเลสเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร? เกิดแล้วอยู่ที่ไหน? พระพุทธองค์ทรงตรัสไว้ว่า “โลภะ โทสะ โมหะ เกิดขึ้นในตน ย่อมกำจัดบุรุษผู้มีจิตลามก เหมือนขุยไผ่กำจัดไม้ไผ่ ฉะนั้น” ๒ จากพุทธภาษิตบทนี้ย่อ…

บทความนี้นำเสนอการปฏิรูปมนุษย์ผ่านการพิจารณาเกี่ยวกับกิเลสที่ส่งผลต่อจิตใจและการกระทำของบุคคล ตามหลักคำสอนของพระพุทธศาสนา การพัฒนาใจให้ดีย่อมส่งผลดีต่อการกระทำ กิเลสคือธรรมชาติที่เกิดในใจ และการเข้าใจ

…ุศลให้เต็มที่ด้วยการ 1. ให้ทาน เพื่อฆ่ากิเลส ประเภท โลภะ 2. รักษาศีลและแผ่เมตตา เพื่อฆ่ากิเลสประเภท โทสะ 3. เจริญภาวนา ให้เกิดปัญญา เพื่อฆ่ากิเลสประเภท โมหะ จิตจะได้เหนี่ยวนำให้อยู่ในกุศลธรรมชุ่มชื่นแจ่มใ…

การไปวัดมีความมุ่งหมายเพื่อเรียนรู้และฝึกฝนตนเองในการกำจัดกิเลส ซึ่งเป็นงานที่ต้องใช้สติปัญญาและกำลังใจ โดยการเตรียมใจให้พร้อมนั้นถือเป็นสิ่งสำคัญ เหมือนกับการเตรียมพร้อมของทหารก่อนรบ การทำบุญและการปฏ

…และไม่สุข คือ สภาพเป็นกลาง ๆ หรือเรียก ว่า “อัพยากฤต” เหตุแห่งทุกข์ก็คือ อกุศลมูลทั้ง ๓ ได้แก่ โลภะ โทสะ ๙๙

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับความหมายของตรัสรู้ในพุทธศาสนา โดยเฉพาะบทบาทของพระพุทธเจ้าในฐานะที่เป็น "สัมมาสัมพุทโธ" หรือผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ พระองค์ทรงตรัสรู้เกี่ยวกับเหตุและผลของทุกข์ สุข และสภาวะต่างๆ ผ่

…ส อยู่ที่ศูนย์กลางกาย จากนั้น ทรงอบรมใจด้วยสมาธิ โดยนำใจไปหยุดอยู่ ตรงกลางดวงศีลนั้น หยุดสงบ จนราคะ โทสะ โมหะ อภิชฌา พยาบาท เข้ามาครอบงำพระทัยของพระองค์ไม่ได้ พระทัยจึงใส บริสุทธิ์ เป็นสมาธิ หยุดนิ่งจนกระ…

เนื้อหาเกี่ยวกับกระบวนการฝึกอบรมในพระพุทธศาสนา โดยเริ่มจากการปฏิบัติศีล จนไปถึงการฝึกสมาธิและปัญญา ซึ่งนำไปสู่การเข้าถึงกายภายในและธรรมกาย อธิบายถึงการก้าวผ่านขั้นต่าง ๆ เช่น โสดาบัน และพระอรหันต์ ที่

…สิ่งที่ปรารถนา กิเลสกามแบ่งออกเป็น ๑๐ อย่าง คือ ๑) โลภะ ได้แก่ ความโลภ อยากได้ของผู้อื่นในทางผิด ๒) โทสะ ได้แก่ ความคิดประทุษร้ายผู้อื่น เบียดเบียน รังแกผู้อื่น ๓) โมหะ ได้แก่ ความหลง หรือความไม่รู้ตามควา…

เนื้อหานี้พูดถึง 'กาม' หมายถึงความใคร่และความต้องการที่สามารถนำไปสู่ความชั่วในจิตใจ โดยเฉพาะ 'กิเลสกาม' ที่ผลักดันให้คนทำสิ่งที่ผิดเพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ต้องการ นอกจากนี้ยังได้มีการแบ่งประเภทกิเลสกา

…ม่เกิดความรู้สึกหดหู่ ท้อแท้ หรือ ผิดหวังอย่างรุนแรง จนถึงกับทำลายตนเองด้วยวิธีการต่าง ๆ ไปเสียก่อน โทสะ โมหะ ทิฏฐิมานะ ตลอดจนความไม่ละอาย และความไม่เกรงกลัวต่อความชั่วและบาปทั้งหลาย ซึ่งนอน เนื่องอยู่ในใ…

ในทำนองกลับกัน ถ้าพลาดหวังในวัตถุกามที่ตนปรารถนา คนเราก็จะรู้สึกเป็นทุกข์ โดยโทสะ โมหะ และทิฏฐิมานะ ที่นอนเนื่องอยู่ในใจ อาจทำให้เกิดความคิดเบียดเบียนผู้อื่น เป็นการสั่งสมบาปอย่างโง…

…ื่น ของบุคคลอื่นด้วยใจ คือจิตมีราคะก็รู้ว่าจิตมีราคะ หรือจิตปราศจาก ราคะก็รู้ว่าจิตปราศจากราคะ จิตมีโทสะก็รู้ว่า จิตมีโทสะ หรือจิตปราศจากโทสะก็รู้ว่าจิต ปราศจากโทสะ จิตมีโมหะก็รู้ว่าจิตมีโมหะ หรือ จิตปราศ…

…นจริง เผยให้เห็นถึงวิธีการรู้จักใจของสัตว์หรือบุคคลอื่น ซึ่งรวมถึงการรู้สภาวะต่าง ๆ ของจิตอาทิ ราคะ โทสะ โมหะ ตลอดจนการหลุดพ้นจากจิต และการทำสมาธิ โดยยกตัวอย่างเปรียบเทียบกับหญิงสาวชายหนุ่มที่รักการแต่งตั…

…บรรลุวัตถุประสงค์ของการบวช คือ กำจัดกิเลสในตัวให้หมดไป กิเลสในตัวคนเรามีอยู 3 ตระกูลใหญ่ ๆ คือ โลภะ โทสะ โมหะ โลภะ คือ ความโลภ เห็นแก่ได้ ย

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของการเข้าใจและปฏิบัติธรรมวินัยตลอดชีวิต พร้อมกับการเอาใจใส่ของสงฆ์และกิจของสงฆ์ เพื่อสร้างนิสัยที่ดีและป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้น โดยยกตัวอย่างการดูแลซ่อมแซมเพื่อป้องกันความ

…กเพียงชาติเดียวก็จะทำลายอาสวกิเลสได้หมดสิ้น เพราะท่านละกิเลสสังโยชน์เบื้องต่ำ 3 ประการ และกำจัดราคะ โทสะ โมหะ ให้เบาบาง พระอนาคามี 5 ระดับ ท่านจะไม่ต้องกลับมาเกิดเป็นมนุษย์อีก เพราะท่านละกิเลสสังโยชน์เบื้…

พระสกทาคามีสามารถกลับมาเกิดเป็นมนุษย์เพียงชาติเดียวและทำลายอาสวกิเลสได้ ขณะที่พระอนาคามีไม่ต้องกลับมาเกิดอีก และพระอรหันต์สิ้นสุดการเกิดและตาย พระพุทธองค์ทรงเปิดเผยถึงกฎแห่งกรรมที่ก่อให้เกิดสังสารวัฏ

… เป็นกรรมไม่ดี”2 2) พิจารณาที่ต้นเหตุของการกระทำ ดังพระพุทธดำรัสที่ว่า “กรรมใดที่บุคคลทำด้วย อโลภะ อโทสะ อโมหะ กรรมนั้นเป็นกุศล กรรมนั้นไม่มีโทษ กรรมนั้นมีผลเป็นสุข ส่วนกรรมใดที่บุคคลทำด้วย โลภะ โทสะ โมหะ…

ข้อความนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของกรรม โดยกล่าวว่า มนุษย์มีกรรมเป็นของตนเองและทุกคนล้วนมีความรับผิดชอบต่อกรรมที่ตนทำ การทำดีจะส่งผลให้เกิดบุญและบารมี ในขณะที่กรรมที่ไม่ดีจะทำให้เกิดบาปและส่งผลเลวร้าย อี

…ยไป ซึ่งเป็นวัฏจักรที่จะต้องเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า เป็นระยะเวลายาวนานอย่างไม่มีที่สิ้นสุด อันมีโลภะ โทสะ โมหะคอยบีบบังคับใจของสรรพสัตว์ให้ทำกรรมทางกาย วาจา ใจ ส่งผลให้ได้รับวิบาก และต้องเวียนอยู่ในภพภูมิท…

บทความนี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับการเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่สามารถใช้เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตและลดทุกข์ สาระสำคัญคือการตระหนักถึงบารมี ผู้นำทางสู่การสิ้นทุกข์ตามคำแนะนำของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ให้ความ

…ให้สิ่งแวดล้อม เริ่มแปรเปลี่ยนไป ก่อให้เกิดมลพิษในทุกด้าน จนโลกตั้งอยู่ไม่ได้ หากมนุษย์มีกิเลสตระกูลโทสะแรงกล้าถึงขีดสุด จักรวาลนี้ย่อมถูกทำลายด้วยอำนาจแห่งไฟ ถ้ามนุษย์มีกิเลสตระกูลราคะมาก จักรวาลจะถูกทำล…

…นใจของมนุษย์ ซึ่งส่งผลให้เกิดมลพิษและความเสื่อมสลายของสิ่งแวดล้อม ตัวอย่างเช่น ผลกระทบจากกิเลสตระกูลโทสะแรงกล้าทำให้จักรวาลถูกทำลายโดยไฟ และแนวทางที่กิเลสต่าง ๆ เห็นแสดงถึงความสัมพันธ์ของสังสารวัฏที่เกี่ย…

…ั้งแต่ยุคต้นกำเนิด มนุษย์ทุกคน ก็มีกายมหาบุรุษนี้เหมือนกันทุกคน แต่ด้วยอำนาจของกิเลส อันได้แก่ โลภะ โทสะ โมหะ ทำให้กายของ มนุษย์ที่สมบูรณ์ถูกทำลายไป เปลี่ยนรูปไปอย่างมากจนแทบจะไม่เหลือกายมหาบุรุษให้เห็นกั…

การที่จะเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าจำเป็นต้องสั่งสมบารมีอย่างยาวนาน เป็นเรื่องของการทำบุญบารมีให้ครบถ้วนตามที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้เป็นแบบอย่าง ซึ่งต้องมีคุณสมบัติครบทั้งสิบประการรวมถึงอัธยาศัยที่ดีในการ

…อันเป็นเครื่องระงับความร้อนนั้นก็ย่อมมี ฉันใด แม้ความสงบเย็นอันเป็น เครื่องดับความร้อนด้วยไฟคือราคะ โทสะ โมหะ ก็พึ่งมี ฉันนั้น เมื่อความชั่วมีอยู่ ความดีก็ต้องมี ฉันใด เมื่อ ความเกิดมีอยู่ แม้ความไม่เกิดก…

ท่านสุเมธได้พิจารณาความไร้สาระของการสะสมทรัพย์และมีความตั้งใจที่จะออกบวชเพื่อแสวงหาทางพ้นทุกข์ โดยไม่คำนึงถึงเงินทองที่สั่งสมมา ท่านเห็นว่าทรัพย์สมบัติไม่สามารถติดตามไปในปรโลกได้ จึงมุ่งมั่นในการแสวงห

…การพิจารณาเห็น จิตในจิตอยู่เนืองๆ หมายถึง การรู้ชัดถึงสภาวะจิตตลอดเวลา เช่น ถ้าจิตระคนด้วยราคะ หรือ โทสะ หรือ โมหะ ก็รู้ชัดว่าจิตระคนด้วยกิเลสอย่างใด หรือถ้าจิตหลุดพ้น ก็รู้ชัดว่าจิตหลุดพ้น ไม่หลุดพ้นก็รู…

สัมมาสติ หมายถึง การระลึกชอบในพุทธศาสตร์ ซึ่งได้รับการอธิบายว่าเป็นการระลึกในสติปัฏฐาน 4 ได้แก่ กาย เวทนา จิต และธรรม เพื่อการเข้าใจและไม่หลงในสิ่งเหล่านั้น สติปัฏฐาน 4 ถูกยกย่องในพระบาลีว่าเป็นทางสู่

…ใจ ที่กัณหฤาษี ขอพรที่ไม่มีใครเหมือนเช่นนั้น จึงถามว่า “นี่แน่ะ ท่านฤาษี ท่านเห็นโทษอะไรใน ความโกรธ โทสะ โลภะ และสิเนหา ช่วยบอกให้ เราทราบด้วยเถิด” กัณหฤๅษีตอบว่า “ความโกรธนั้น เกิดจากความไม่อดทน แรกๆ อาจ…

ในการสนทนาระหว่างพระอินทร์กับกัณหฤาษี พระอินทร์สอบถามเกี่ยวกับโทษของความโกรธและโทสะ ซึ่งกัณหฤาษีชี้แจงว่าความโกรธเป็นอารมณ์ที่เกิดจากความไม่อดทนและสามารถเพิ่มขึ้นได้ ส่งผลกระทบต่อจิตใ…

…ะปฏิบัติมี 3 ประการคือ บริกรรมนิมิต อุคคหนิมิตและปฏิภาคนิมิต 2. นิมิตบางอย่างที่เป็นเหตุให้เกิดราคะ โทสะและโมหะเป็นนิมิตที่ผู้ปฏิบัติไม่ควรนึกถึง 3. วิธีการในการนึกนิมิต คือการนึกนิมิตอย่างเบาๆ สบายๆ และต…

…คหนิมิต และปฏิภาคนิมิต พร้อมทั้งแนะนำวิธีการนึกนิมิตอย่างถูกต้องและเตือนให้ระวังนิมิตที่เกิดจากราคะ โทสะ และโมหะ ผู้ศึกษาได้เรียนรู้ถึงลักษณะและเทคนิคในการนึกนิมิตเพื่อการปฏิบัติสมาธิอย่างมีประสิทธิภาพในแ…

…เภทหนึ่ง ซึ่งเกิดขึ้นเผาลนจิตใจของชาวโลกให้เดือดร้อนกระวนกระวาย ท่านเรียกไฟกองนี้ว่า “โทสัคค - ไฟคือโทสะ” กิเลสนี้มีความก่อตัวขึ้นมาตามลำดับดังนี้ ครั้งแรก ถ้าไม่พอใจสัตว์หรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งแล้ว จิตก็จะ…

…้า ซึ่งสามารถทำให้จิตใจกระวนกระวายและทุกข์ได้ พยาบาท ถือเป็นความคิดหรือความรู้สึกไม่ชอบใจ ที่เกิดจากโทสะและอาจส่งผลต่อจิตใจให้ไม่สงบ และถีนมิทธะ เกี่ยวข้องกับความท้อแท้และความเกียจคร้าน ซึ่งก่อให้เกิดอุปส…

…่ยวกับไฟแก่เหล่าชฎิล ไฟที่พระองค์ทรง แสดงไม่ใช่ไฟภายนอก แต่เป็นไปภายในที่มีพิษร้ายแรงคือ ไฟคือ ราคะ โทสะ และโมหะ ทรงให้ดับไฟ เหล่านี้เสีย ก็จะถึงที่สุดทุกข์ได้” เมื่อชฎิลฟังแล้วก็บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ไป…

การฟังธรรมเพื่อให้บรรลุธรรมมีปัจจัยหลายอย่าง เช่น ความศรัทธาและความพร้อมของผู้ฟัง พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมตามจริตอัธยาศัยของผู้ฟัง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงความคิดเพื่อให้เกิดการบรรลุธรรมจริงๆ ตัวอย่างเช่น ช