การสอนเกี่ยวกับเหตุและผล : หน้า 32/132

ครอบงำเขาได้ ก็จะได้ความว่าจิตใจของเขาสกปรก ทำไมจิตใจของเขาจึงสกปรก จึงได้เหตุว่าเพราะ น้อยก็เป็นคนทุศีล อทินนาทานขาดไปเสียองค์หนึ่ง เพราะเขาไม่รู้เรื่องศีลหรือรู้แล้วไม่น่า พา ทําไมจึงไม่รู้เรื่องศิล เขาไม่ประพฤติตามโอวาทพระบรมศาสดา อย่าง เพราะเขาไม่เคยอ่านหนังสือทางพระพุทธศาสนา แล้ว เหตุใดเขาจึงเป็นคนทุศีล ก็จะได้ความว่าเขา หรือสดับตรับฟังพระธรรมเทศนา ฯลฯ ไม่รู้เรื่องศีลหรือรู้แล้วไม่น่า พา ทำไมจึงไม่รู้เรื่องศีล เพื่อรับสนองข้อความดังกล่าวมาก็มีถ้อยคำของพระ ก็อาจเป็นเพราะเหตุที่เขาไม่เคยอ่านหนังสือทาง อัสสชิเถระเป็นหลักฐาน สนองรับรองพระพุทธว พระพุทธศาสนา หรือสดับตรับฟังพระธรรมเทศนา จนะดังกล่าวมา คือภายหลังแต่สมเด็จพระสัมมา ฯลฯ ดังนี้เป็นต้น พระองค์ทรงสอนไว้ละเอียดถี่ถ้วนว่า สัมพุทธเจ้าตรัสรู้ใหม่ๆ พระอัสสชิเถระ ซึ่งเป็นพระ ให้รู้เท่าถึงเหตุผล รู้ว่าผลนี้เกิดจากเหตุใด พระ สาวกไปประกาศพระศาสนา ไปพบกับอุปติสสปริ องค์มีแนวสอนให้ปฏิบัติเพื่อละเหตุที่ให้เกิดทุกข์ พาชก อุปติสสปริพาชกตั้งกระทู้ถามกันสั้นๆ ถึง บำเพ็ญเหตุที่ให้เกิดสุข ตลอดจนวิถีทางดับเหตุทั้ง เรื่องพระศาสดาว่าทรงสั่งสอนอย่างไร พระอัสสชิ ปวงซึ่งเรียกว่า นิโรธ ได้ตอบว่า ทรงสอนถึงเหตุและวิถีทางที่จะดับเหตุ ตัวอย่างการสาวผลไปหาเหตุของหลวงพ่อวัด เหล่านั้น ดังพระบาลีว่า เย ธมฺมา เหตุปพภวา เตส์ ปากน้ำ ภาษีเจริญ ทําไมเขาจึงต้องโทษ เพราะเขาทำโจรกรรม ทำไมเขาจึงทำโจรกรรม เพราะโลภะเป้นมูลเหตุ ทำไมโลภะจึงครอบงำเขาได้ เพราะจิตใจของเขาสกปรก ทำไมจิตใจของเขาจึงสกปรก เพราะเขาไม่ประพฤติตามโอวาทพระบรมศาสดา อย่างน้อยก็เป็นคนทุศีล เหตุใดเขาจึงเป้นคนทุศีล เหตุ ตถาคโต ฯลฯ หรือพูดอย่างสั้นอีกนัยหนึ่งว่า พระองค์สอนให้รู้ว่า อะไรชั่ว อะไรดี อะไรเป็นเหตุ ของความชั่ว อะไรเป็นเหตุของความดี โลภะ โทสะ โมหะ เป็นเหตุแห่งความชั่ว หรือความเสื่อม อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นเหตุแห่งความดี หรือความเจริญ ทรงสอนว่า ก่อนจะพูด คิดหรือทำสิ่งใด จงมีสติ หรือที่เรียกว่าใช้ความคิดให้รอบคอบเสียก่อนจึงพูด จึงคิดจึงทำการนั้นๆ แลว่า โดยเฉพาะ จงระวังเรื่อง โลภะ โทสะ โมหะ นั้นไว้ อย่าให้เข้าครอบงำได้ ใน เมื่อจะทำ คิดการสิ่งใด พระองค์ทรงสอนไว้ใน ทางปรมัตถ์ว่า ธรรมดาจิตนั้นใสบริสุทธิ์อยู่เสมอ พูด วารสาวกัลยาณมิตร MO มี น า ค ม ๒๕๔๑