กากะเยียและคัมภีร์ใบลาน : หน้า 72/182

LASA กากะเยีย เป็นอุปกรณ์สำหรับวางเพื่ออ่าน คัมภีร์ เป็นเสมือนโต๊ะอ่านใบลาน ทำด้วยไม้ 4 ชิ้น ร้อยเป็นโครงไขว้กันด้วยเชือก สามารถกางออกและ พับเก็บได้ง่าย สะดวกในการพกพา การออกแบบ สอดคล้องกับวัฒนธรรมการนั่งบนพื้นเรือน ให้เอื้อ ต่อการเล่าเรียนเขียนอ่าน เพราะสามารถเปิดหน้า ลานวางบนกากะเยียให้แผ่นคัมภีร์อยู่สูงจากพื้น โดยไม่ต้องประคองไว้ให้หนักมือ เป็นการถนอมรักษา คัมภีร์ใบลานไปในตัว เพราะการถือใบลานนาน ๆ เหงื่อและน้ำมันจากมือจะเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ ใบลานเสื่อมสภาพ ทั้งยังเป็นการแสดงออกถึง ความเคารพโดยยกแผ่นลานให้สูง ไม่วางราบไปกับ ในอดีตพระภิกษุนําความรู้ที่จารจารึกไว้ใน คัมภีร์ใบลานมาอบรมสั่งสอนกุลบุตร พื้นเรือน ในแถบอีสานพบกากะเยียที่มีฐานไขว้กัน เหมือนโต๊ะพับ และตกแต่งด้วยศิลปะกลุ่มวัฒนธรรม ลาวชาวอีสาน อุปกรณ์วางคัมภีร์ใบลานอีกประเภทหนึ่งที่พบ ในถิ่นอีสาน บางตำราเรียก ขั้นกะเยียแบบขั้นบันได มีลักษณะคล้ายแผงขั้นบันได ใช้จัดเก็บวางคัมภีร์ เพื่อเตรียมใช้งาน ไม่ใช่เพื่อการอ่าน โดยห่อผ้าหรือ กล่องคัมภีร์จะวางอยู่บนโครงสร้างไม้ที่ยื่นออกมา รับนํ้าหนัก มีจํานวนขั้นเป็นเลขคี่ ซึ่งเชื่อมโยงกับ การสร้างบันไดตามคติโบราณว่า เลขคู่บันไดผี เลขที่ บันไดคน ขันกะเยียแบบขั้นบันไดวางคัมภีร์ได้ ๓-๙ มัด และมีการแกะสลักลวดลายหรือประดับ ด้วยกระจกสีเพื่อตกแต่งส่วนยอดและส่วนฐาน d เพื่อความงดงาม กากะเยียพุทธหัตถศิลป์ของอุบลราชธานี โครงสร้างส่วนขาไขว้กันเหมือนโต๊ะพับ ด้านล่างสลักลายกลีบบัว ส่วนโค้งด้านบนรองรับคัมภีร์ใบลาน อายุราวต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๕ ๗๐ อยู่ในบุญ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๘