การพิมพ์พระไตรปิฎกในสมัยจุลจอมเกล้า : หน้า 68/176

๒. ๓. ๔. ๕. G). พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อครั้งทรงผนวช ๒. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าพระอรุณนิภาคุณากร แม่กองตรวจพระสุตตันตปิฎกกอง ๑ ๓. สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์ พระราชอุปัธยาจารย์ ประธานตรวจแบบฉบับพระไตรปิฎก ๔. พระอริยมุนี (พระพรหมมุนี เหมือน สุมิตโต) แม่กองตรวจพระสุตตันตปิฎกกอง ๑ ๕. พระสาสนโสภณ (สมเด็จพระสังฆราชสา ปุสฺสเทโว) พระกรรมวาจาจารย์ รองอธิบดี จัดการทั้งปวง องค์ที่ ๒ พระราชโองการจัดพิมพ์พระไตรปิฎกด้วยอักษรสยามดังกล่าว แสดงถึงการเปลี่ยนแปลง วิธีการบันทึกพระไตรปิฎกจากการจารจารึกลงในใบลานเป็นการพิมพ์ด้วยกระดาษเย็บเข้าเล่ม เป็นหนังสือ ส่วนการเปลี่ยนแปลงอักษรที่บันทึกเนื้อความจากอักษรขอมซึ่งถือเป็นอักษรศักดิ์สิทธิ์ มาแต่โบราณกาลมาเป็นอักษรสยามนั้น ยังถือเป็นการแสดงอารยธรรมของชาติอีกด้วย ในที่สุดพระไตรปิฎกชุดแรกในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาโลก คือ พระไตรปิฎก จุลจอมเกล้าบรมธรรมิกมหาราช ร.ศ. ๑๑๒ จำนวน ๑,๐๐๐ ชุด ชุดละ ๓๙ เล่ม ได้เสร็จสมบูรณ์ ทันการเฉลิมฉลองพระราชพิธีรัชดาภิเษกที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงครอง 4 สิริราชสมบัติครบ ๒๕ ปี หลังจากพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลสวดมนต์ฉลองพระไตรปิฎกเสร็จสิ้น โปรดเกล้าฯ ให้พระราชทานพระไตรปิฎกและตู้บรรจุไปยังพระอารามหลวงและวัดราษฎร์ทั้งในกรุง และหัวเมือง บางวัดตัวแทนคณะสงฆ์ก็เดินทางมารับพระราชทานพระไตรปิฎกเอง ณ พระที่นั่ง อนันตสมาคม บางวัดพระองค์โปรดเกล้าฯ ให้จัดกระบวนแห่หลวงอัญเชิญพระไตรปิฎกไปที่วัด ซึ่งมีทั้งกระบวนแห่ทางบกและทางน้ำ โดยแต่ละวัดได้จัดกระบวนแห่เข้าสมทบประกอบด้วย คณะสงฆ์และสาธุชนจำนวนมาก เมื่อประดิษฐานพระไตรปิฎกภายในวัดเรียบร้อยแล้ว วันต่อมา จึงมีการฉลองสมโภชและการจัดพิธีกรรมทางศาสนา อาทิเช่น การเจริญพระพุทธมนต์ การแสดง พระธรรมเทศนา การจัดมหรสพ การสักการะ และการเวียนเทียนบูชาพระไตรปิฎก เป็นต้น ต่อมาในรัชกาลที่ ๙ จึงมีการพิมพ์พระไตรปิฎกอีก 5 เล่มที่ขาดไป จนครบ ๔๕ เล่ม ๖๖ อยู่ในบุญ สิงหาคม ๒๕๕๘