ความสำคัญของพระไตรปิฎกในช่วงวิกฤตการณ์ : หน้า 70/176

เป็นที่น่าสังเกตว่าปีที่พิมพ์พระไตรปิฎกแล้วเสร็จ คือ ร.ศ. ๑๑๒ นั้น ตรงกับวิกฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ ที่สยามประเทศเกิดกรณีพิพาทอย่างรุนแรงกับประเทศฝรั่งเศสและถูกบีบให้ต้องเซ็น สนธิสัญญาอันไม่เป็นธรรม จำต้องยอมยกดินแดนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงให้แก่รัฐบาลฝรั่งเศส และต้องเสียแผ่นดินอีกหลายส่วนในเวลาต่อมา V เรือรบเลอ ลูแตง (Le Lutin) ของ ฝรั่งเศสจอดทอดสมออยู่ในแม่น้ำ เจ้าพระยา บริเวณหน้าสถานทูต ฝรั่งเศส ช่วงเหตุการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ ความมั่นคงของสยามประเทศอยู่ในภาวะสั่นคลอนและเสี่ยงต่อการตกเป็นเมืองขึ้น การ พระราชทานพระไตรปิฎกอันล้ำค่านี้ไปทั่วโลกจึงเป็นการประกาศความเข้มแข็งของชาวสยาม ให้โลกได้รู้ แม้ไม่ใช่การแสดงแสนยานุภาพทางการทหารหรืออ่านาจด้านกำลังรบ แต่พระไตรปิฎก ฉบับพิมพ์เป็นการแสดงอำนาจทางอารยธรรมและภูมิปัญญาของคนในชาติ จนเป็นที่ประจักษ์ ได้รับการยอมรับและการสนับสนุนจากนานาอารยประเทศ พระไตรปิฎกฉบับพิมพ์จึงทรงคุณค่า แห่งการสืบทอดพระพุทธศาสนาและเป็นส่วนหนึ่งแห่งการรักษาอธิปไตยของชาติอย่างเต็มภาคภูมิ 2 บารมีพระมากพ้น รำพัน ถ่องแท้ พระพิทักษ์ยุติธรรม บริสุทธิ์ดุจดวงตะวัน ส่องโลก ไซร้แฮ ทวยราษฎร์รักบาทแม้ ยิ่งด้วยบิตุรงค์ ลิลิตนิทราชาคริต บทพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ภาพประกอบพระไตรปิฎกจุลจอมเกล้าบรมธรรมิกมหาราช ร.ศ. ๑๑๒ จาก https://standrewsrarebooks.wordpress. com/2012/06/20/cataloguing-efforts-uncover-a-royal-gift-to-the-university-of-st-andrews-from-the- king-of-siam-in-1896/ ก่องแก้ว วีระประจักษ์ และวิรัตน์ อุนนาทรวรางกูร, คัมภีร์ใบลานฉบับหลวงในสมัยรัตนโกสินทร์, กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๔๖. คณะกรรมการจัดทำหนังสือ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระเจ้ากรุงสยาม. (๒๕๓๔) สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระเจ้ากรุงสยาม, กรุงเทพฯ : แสงศิลป์การพิมพ์ พระไตรปิฎกในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว / แม่ชีวิมุตติยา (สุภาพรรณ ณ บางช้าง), กรุงเทพฯ : บริษัท คราฟแมนเพรส จำกัด, ๒๕๕๗. สำนักงานเสริมสร้างเอกลักษณ์ของชาติ, คู่มือบทโทรทัศน์ สารคดีเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จ พระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, กรุงเทพฯ ๖๘ อยู่ในบุญ สิงหาคม ๒๕๕๘