โอวาท พระภาวนาโกศลเถร : หน้า 225/250

พระมงคลเทพมุนี (สด จนฺทสโร) 213 ๖๕ โอวาท พระภาวนาโกศลเถร (สด จนฺทสโร) ๑๘ ตุลาคม ๒๔๙๘ ภิกษุสามเณร เมื่อบวชเข้ามาในพระธรรมวินัยของพระศาสดาแล้ว “ควรประพฤติธรรม ให้ สมควรแก่ธรรม” เรียกว่า “ธมฺมานุธมฺมปฏิปันโน” เมื่อประพฤติแล้วต้องทำให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป จึงได้ชื่อ ว่า “สามีจิปฏิปันโน” โดยไม่เคลื่อนจากธรรมเลย เรียกว่า “อนุธมฺมจารี” ภิกษุสามเณรนั้น จึงจะได้ชื่อว่า เคารพนับถือ บูชาตถาคต ด้วยปฏิบัติบูชาเป็นอย่างยิ่ง ประพฤติธรรมสมควรแก่ธรรมนั้นเป็นอย่างไร ? วาจา ใจ 9). ภิกษุสามเณรพึงประพฤติให้ถูกรอยของศีลที่ตนมี ให้บริสุทธิ์สะอาด ไม่ทำชั่วด้วยกาย ๒. ภิกษุสามเณรพึงประพฤติให้ถูกรอยของสมาธิ สมาธิ เป็นตัวทำให้ใจสงบ สละเสียจากอารมณ์ จนกระทั่งใจหยุด ถึงซึ่งความเป็นเอกัคคตาจิต เมื่อบริสุทธิ์เช่นนี้ ก็ทำให้สูงยิ่งขึ้น จนเกิด “ปฐมฌาน” ใจสงัดจากกาม จากอกุศล ขึ้นสู่ “ปฐมฌาน” ต่อไปถึงทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน บรรลุถึงขั้นนี้เป็น “สมาธิขั้นสูง” เมื่อเข้าถึงฌาน ต้องใช้ “ปัญญา” พิจารณากายทั้ง ๘ กาย ในภพ ๓ คือ กามภพ รูปภพ อรูปภพ ได้แก่ กายมนุษย์ กายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์ กายทิพย์ละเอียด กายรูปพรหม กายรูปพรหม ละเอียด กายอรูปพรหม กายอรูปพรหมละเอียด รู้จักความจริงของเบญจขันธ์ คือรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ เห็นว่าไม่เที่ยง เป็นทุกข์ ไม่ใช่ตัว เรียก “ปัญญา” การเข้าถึงกายต่าง ๆ นั้น ต้องตั้งมั่นอยู่ในธรรมให้มั่นคง เข้าถึงดวงธรรม ดวงศีล ดวงสมาธิ ดวงปัญญา ดวงวิมุตติ ดวงวิมุตติญาณทัสสนะ ตั้งแต่กายมนุษย์จนถึงกายอรูปพรหมละเอียด ยังไม่มี ญาณ มีแต่ “ดวงวิญญาณ” พอถึงกายธรรม ตาธรรมกายก็เห็นทั้ง ๔ กาย เห็นด้วยตาธรรมกาย รู้ด้วยญาณของธรรมกาย ญาณ แปลว่า “รู้” ดวงวิญญาณ ก็แปลว่า “รู้” แต่รู้ต่างกัน ธรรมที่เรียกว่า “ดวงวิญญาณ” เล็กเท่าดวงตาดำ ใสเกินใส บริสุทธิ์สนิทอยู่ในกลาง “ดวง ส่วนดวงจิตมีเนื้อหัวใจเป็นที่อยู่ อยู่ในเบาะน้ำเลี้ยงหัวใจ ดวงจิตอยู่ไหน ดวงวิญญาณก็ อยู่ที่นั่น ในกลางดวงจิตนั้น จิต ตามากระทบรูปก็รู้ หูกระทบเสียง ดวงวิญญาณรู้ ดวงวิญญาณรู้ กลิ่นกระทบจมูก ดวงวิญญาณรู้