กล่าว : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 82 / 274

…อเป็นผู้เลือก หญิงที่เหมาะสมมาเป็นคู่ครองด้วยตนเอง มโหสถได้ให้เหตุผลไว้หลายอย่าง มีอยู่ตอนหนึ่งท่าน กล่าวไว้น่าคิดว่า “ภรรยาที่จะเป็นคู่ชีวิตของชาย ต้องมีคุณสมบัติ ๔ ประการ คือ มีความรักในสามีเหมือนมารดารั…

ในตอนนี้เราจะได้ยินเรื่องราวของมโหสถบัณฑิตที่ให้ความสำคัญกับการเลือกคู่ครอง โดยเฉพาะหลักสี่ประการที่เขาพิจารณาในการเลือกภรรยา ซึ่งรวมถึงความรัก, ความเคารพ, ความซื่อตรง และความจงรักภักดี คุณสมบัติเหล่า

…ามโหสถมาตรัสถามเถิด เมื่อพระองค์ไม่ทรงทราบ ปัญหาเหล่านี้ พระชนม์ชีพของพระองค์จะไม่มีอีกต่อไป” ครั้น กล่าวคุกคามพระราชาให้เกิดความสะดุ้งหวาดกลัวแล้ว ก็ อันตรธานหายไปทันที พระราชาถูกมรณภัยคุกคามก็บรรทมไม่หลั…

บทนี้พูดถึงมโหสถบัณฑิตที่มาถามพระมหาราชเกี่ยวกับปัญหาที่สำคัญ พระราชาได้รับคำเตือนเกี่ยวกับการแสวงหาความจริงและความเข้าใจที่ผิดพลาดจากอาจารย์ทั้งสี่ ส่วนมโหสถเปรียบเสมือนกองไฟใหญ่ที่มีความรู้ในปัญญา ข

…วดาเจ้าของ ปัญหาได้สดับอรรถาธิบายของมโหสถก็สุดแสนจะปลื้มปีติ จึง แสดงกายครึ่งหนึ่งออกมาจากกําพูฉัตร กล่าวสาธุการด้วยเสียง อันไพเราะว่า “ถูกต้องบัณฑิตท่านกล่าวแก้ปัญหาได้ถูกต้องดีแล้ว” จากนั้นก็บูชามโหสถด้ว…

ในตอนที่ ๑๙ ของมโหสถบัณฑิต มีการนำเสนอการแก้ปัญหาทางเทพโดยมโหสถที่ได้รับความรู้แจ้งจากพระเจ้าวิเทหราช และการสนทนาที่ชี้ชัดถึงความรักของมารดาที่มีต่อลูกชาย พร้อมด้วยการอธิบายลึกซึ้งเกี่ยวกับความรักและค

… ทำ ข้ายอมยกชัยชนะให้เจ้าไป แต่ข้าจะไม่ ยอมให้ตัวข้าต้องเปรอะเปื้อนปฏิกูลจากตัวเจ้า แม้แต่นิดเดียว” กล่าวจบ ราชสีห์ก็หลีกจากไป น่านับถือราชสีห์เจ้าป่า แม้ว่าจะถูกดูหมิ่น ท้าทายเพียงใด ก็ไม่ยอมเอาตัวไปเกลือ…

เรื่องราวนี้สื่อถึงการไม่ต้องการเกลือกกลั้วกับความสกปรก และการรักษาศักดิ์ศรีของตนเองในทุกสถานการณ์ เช่นเดียวกับราชสีห์ที่เลือกไม่ต่อสู้ในลักษณะที่ต่ำต้อย ข้อคิดสำคัญคือการรักษาความดีและศักดิ์ศรีในชีวิ

… า ย จ ริ ง ๕๕ ทันใดนั้น พิษงูก็หายไปถึงสะเอว เด็กน้อย ลุกขึ้นนั่งได้ แต่ยังไม่อาจยืนได้ พราหมณ์จึง กล่าวกับภรรยาว่า “น้องรัก เราได้ช่วยลูกแล้ว ขอเธอจง ช่วยลูกด้วยเถิด” ถึงเวลาที่ภรรยาของพราหมณ์จะแสดง ความ…

เรื่องนี้เล่าถึงความจริงใจของแม่ที่แสดงออกในยามที่ลูกถูกรังแกด้วยพิษงู ขณะที่พราหมณ์พยายามช่วยลูก แม่ตัดสินใจเปิดเผยความรู้สึกต่อชีวิตของลูกและความจริงใจของเธอทำให้พิษงูกลายเป็นเรื่องเล่าแห่งความรักแล

…าจหลบหลีกท่านได้” แต่ ช้างเกเรหาได้สนใจไม่ กลับเดินตรงไปเหยียบ ลูกนกตายหมดทั้งรัง แม่นกน้ำตานองหน้า กล่าวด้วยความ แค้นว่า “ช้างเอ๋ย เจ้าถือว่ามีกำลังมากกว่า จึง ทำกับเราเช่นนี้ เอาเถิด เจ้าจงดูการกระทำ ของ…

ในเรื่องนี้ แม่นกต้องเผชิญกับช้างเกเรที่ทำลายลูกนกในรังของเธอ แม่นกร้องอ้อนวอนให้ช้างหยุด แต่ช้างกลับไม่สนใจ ทำให้แม่นกมีความแค้นและตัดสินใจตอบโต้ โดยบินเข้าไปจิกตาช้างและเล่าเรื่องให้เพื่อนๆ ฟัง พร้อ

…วา สามญฺญสฺส โหติ ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี สมมปปชาโน สวิมุตตจิตโต ส ภาควา สามญฺญสฺส โหติ หากว่า นรชนกล่าวพระพุทธพจน์อันมีประโยชน์เกื้อกูลแม้มาก (แต่) เป็นผู้ประมาทแล้ว ไม่ทำ (ตาม) พระพุทธพจน์นั้นไซร้, เขาย…

คาถาธรรมบทในภาค ๑-๘ กล่าวถึงผู้ที่มีบุญและการทำบุญที่ส่งผลต่อความเพลิดเพลินในโลกนี้และโลกหน้า การปฏิบัติตามพระพุทธพจน์ที่มีปร…

…ิโส อิตีติ. ทวยเทพชั้นดาวดึงส์ เรียกนรชนผู้เลี้ยงมารดาบิดา มีปกติ ประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล กล่าวถ้อยคําไพเราะอ่อนหวาน ละวาจาส่อเสียด ประกอบในอันกำจัดความตระหนี่ มีวาจาสัตย์ ข่ม ความโกรธได้ นั้นแลว…

คาถาธรรมบทนี้กล่าวถึงความสำคัญของการไม่ประมาท และความเป็นผู้มีปัญญา ผู้ที่ไม่ประมาทจะถูกยกย่องในสังคม อีกทั้งยังยกตัวอ…

คาถาธรรมบท TIA๑-๔ น สนฺติ ปุตตา ตาณาย อนตเกนาธิปนนสุส เอตมตฺถวส์ ญฺตฺวา นิพฺพานคมน์ มคฺนํ (๗๙) น ปิตา, นปิ พนฺธวา, นตฺถิ ญาติสุ ตาณตา ปณฺฑิโต สีลสํวโต ขิปฺปเมว วิโสธเยติ บุตรทั้งหลาย ไม่มีเพื่อต้านทาน

ในคาถาธรรมบท TIA๑-๔ กล่าวถึงความสำคัญของการรู้ถึงความตายและอารมณ์ต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อจิตใจ อธิบายว่าบุตรหรือญาติไม่ได้ช่วยให้รอ…

คาถาธรรมบท ภาค ๑-๘ (๘๐) อปสฺสํ อมต์ ปท์ โย จ วสฺสสต์ ชีเว เอกาห์ ชีวิต เสยฺโย ปสสโต อมต ปท. ก็ผู้ใด ไม่เห็นบทอันไม่ตาย จึงเป็นอยู่ ๑๐๐ ปี, ความเป็นอยู่วัน เดียว ของผู้เห็นบทอันไม่ตาย ประเสริฐกว่า ความ

…าธรรมบทเสนอความหมายของการมีชีวิตอยู่ โดยเน้นการมองเห็นสิ่งที่เป็นอมตะและยอดเยี่ยมในธรรมชาติของชีวิต กล่าวถึงความประเสริฐของการมีชีวิตอยู่วันเดียวกับการเห็นธรรมอันยอดเยี่ยม ซึ่งมีคุณค่ามากกว่าการมีชีวิตอยู่…

ทั้งหมดย่อมกลัวต่อความตาย บุคคลทำตนให้เป็น อุปมาแล้ว ไม่ควรฆ่าเอง ไม่ควรใช้ให้ฆ่าผู้อื่น) สพฺเพ ตสนฺติ ทนฺตสฺส สพฺเพส ชีวิต ปิย์ อตฺตานํ อุปนํ กตฺวา น หเนยฺย น ฆาตเยติ สัตว์ทั้งหมด ย่อมหวาดหวั่นต่ออาช

เนื้อหาพูดถึงความหวั่นวิตกต่อความตายที่ทุกชีวิตมี และความรักที่มีต่อชีวิตของสัตว์ทุกชนิด กล่าวถึงการไม่ควรทำร้ายตนเองหรือผู้อื่น รวมไปถึงการแสวงหาความสุขโดยไม่ทำร้ายสิ่งมีชีวิตอื่น หากทำเช่นนั้น…

…าเสยฺย นามนาป๋ กุทาจน์ มนาป๋ ภาสมานสุส ครุภาร์ อุทพฺพหิ ธนญฺจ นํ อลาเภสิ เตน จตฺตมโน อหูติ. บุคคลพึงกล่าวคำเป็นที่พอใจเท่านั้น ไม่พึง กล่าวคำไม่เป็นที่พอใจในกาลไหนๆ (เพราะ) เมื่อ พราหมณ์กล่าวคำเป็นที่พอใจอ…

เรื่องราวเกี่ยวกับยมกปาฏิหาริย์และแนวคิดเกี่ยวกับการใช้คำพูดที่เหมาะสมในสถานการณ์ต่างๆ ผู้คนควรจะกล่าวคำที่ทำให้เกิดความพอใจเพื่อสร้างบรรยากาศที่ดีและเสริมสร้างความสัมพันธ์ในสังคม การใช้คำพูดที่ดีจะนำมา…

๔๘ คงคาย วาลุกา เย มหิยา มาติกา ขีเย อุทก์ เย มหมุนเว ลกฺเขน มม พุทฺธิยาติ ทรายในแม่น้ำคงคา จึงสิ้นไป น้ำในห้วงน้ำใหญ่ จึงสิ้นไป ดินในแผ่นดิน จึงสิ้นไป การแก้ปัญหา ด้วยความรู้ของข้าพระองค์ ย่อมไม่สิ้น

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการมีปัญญาและความรู้ในการแก้ไขปัญหาต่างๆ โดยเฉพาะในบริบทของศาสนาพุทธ กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างผู้ที่มีปัญญากับผู้ไม่มี รวมถึงการเรียนรู้จากธรรมชาติและความรู้สูงสุดที่ไม่มีวั…

៤២ นระใด ย่อมยังสัตว์มีชีวิต ให้ตกล่วงไป ๑ กล่าว มุสาวาท ๑ ถือเอาทรัพย์ที่บุคคลอื่นไม่ให้ในโลก ๑ ถึงภริยาของผู้อื่น ๑ อนึ่ง นระใด ย่อมประกอบ เนืองๆ …

บทเรียนนี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการไม่ทำบาป เช่น มุสาวาท การถือเอาทรัพย์ที่ไม่ใช่ของตน และการดื่มสุรา ซึ่งถือว่าเป็นการทำลายรากเง่าของตนในโลกนี้ พระพุทธเจ้าสอนให้ให้บุรุษผู้เจริญทราบว่า การละเว้นจา

๑๑๑ ผู้มักพูดคำไม่จริง ย่อมเข้าถึงนรก หรือแม้ผู้ใด ทำ แล้ว กล่าวว่า ข้าพเจ้ามิได้ทำ ชนแม้ทั้ง ๒ นั้น เป็นมนุษย์มีกรรมเลวทราม ละไปในโลกอื่นแล้ว ย่อมเป็นผู้เสมอกัน. เ…

…ี่เลวทราม โดยชี้แจงว่าผู้ที่ทำกรรมไม่ดีหรือปฏิเสธกรรมของตนจะต้องเผชิญกับผลกรรมในภายหลัง นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัตว์ที่ถูกเบียดเบียนและผลที่จะเกิดขึ้นจากกรรมที่ไม่ดี การใช้ชีวิตที่ไม่สำรวมและการใช้คำพูดที่ไม่…

…ั่นเอง เสื่อมทั้งตัวทั้ง ซบเซาอยู่ แม้(ยิ่ง) กว่าเรา พระยาเนื้อชาติชัมพุกะ เรื่องนั่นเป็นเหมือนเจ้า กล่าว ฉันนั้น ไปจากที่นี้แล้ว จักเป็นผู้ไปตาม อำนาจของภัสดาแน่แท้.

บทกวีนี้สะท้อนกระแสความรักและการเสียสละของแม่นางงาม ผู้ที่ต้องเผชิญกับความจริงของความสัมพันธ์ รวมถึงการวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับความรู้สึกและสถานะของตัวเองเมื่อเผชิญกับผู้ชายอื่น สวนสัตว์ที่เผยให้เห็นถึ

…ญโต ปาทสญฺญโต วาจาสญฺญโต สญฺญุตตฺตโม อชุฌตฺตรโต สมาหิโต เอโก สนฺตฺสิโต ตมาหุ ภิกขูติ บัณฑิตทั้งหลาย กล่าวบุคคลผู้มีมือสำรวมแล้ว มี เท้าสํารวมแล้ว มีวาจาสำรวมแล้ว มีตนสำรวม แล้ว ยินดีในธรรมอันเป็นไปภายใน มี…

บทเรียนในชาดกนี้แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของบุคคลจากโลกมนุษย์ไปสู่สถานะที่สูงส่งในเหตุการณ์ต่างๆ อาทิ พระโพธิสัตว์ได้แสดงถึงคุณธรรมและการสำรวมตัวในทุกด้าน คือ มือ เท้า วาจา และตัวตน อันเป็นแรงบันดา

១៩៩ ภัตรอันใดจากส่วนที่เลิศก็ตาม จากส่วนปานกลาง ก็ตาม จากส่วนที่เหลือก็ตาม ภิกษุนั้น เป็นผู้ไม่ควรเพื่อชมก้อนภัตรนั้น และ ไม่เป็นผู้ติเตียนแล้วขบฉันก้อนภัตรนั้น ธีรชนทั้ง หลาย ย่อมสรรเสริญแม้ซึ่งภิกษุ

เนื้อหาพูดถึงภิกษุที่ไม่ยึดถือในนามรูป และความสำคัญของธรรมะในชีวิต กล่าวถึงการไม่เศร้าโศกเพราะเข้าใจว่าทุกสิ่งเป็นอนิจจัง การรักษาธรรมจารีช่วยให้ผู้ปฏิบัติมีความสุขและไม่ตก…

… ทหรา ตัว อุโภปิ ปพฺพชิสสาม ชิณณา ทณฑปรายนาติ หญิงแพศยาผู้มีเท้าย้อมแล้วด้วยน้ำครั่ง สวม เขียงเท้า (กล่าวแล้วว่า) แม้ท่านก็เป็นชายหนุ่ม สำหรับดิฉัน และแม้ดิฉันก็เป็นหญิงสาวสำหรับท่าน แม้เราทั้ง ๒ แก่แล้ว ม…

เนื้อหาเกี่ยวกับการไม่ถือมั่นและการสิ้นสุดของกามในพระพุทธศาสนา ชี้ให้เห็นถึงการเป็นพราหมณ์ที่มีความนำไปการบวช และการปฏิบัติตนเพื่อหลุดพ้นจากกามและความเป็นอยู่ที่ยึดมั่นในโลกนี้ โดยบุคคลที่ละกามและไม่ถ

…าเสยฺย นามนาป๋ กุทาจน์ มนาป๋ ภาสมานสุส ครุภาร์ อุทพฺพหิ ธนญฺจ นํ อลาเภสิ เตน จตฺตมโน อหูติ. บุคคลพึงกล่าวคำเป็นที่พอใจเท่านั้น ไม่พึง กล่าวคำไม่เป็นที่พอใจในกาลไหนๆ (เพราะ) เมื่อ พราหมณ์กล่าวคำเป็นที่พอใจอ…

เนื้อหาเกี่ยวกับยมกปาฏิหาริย์ที่กล่าวถึงการทำความดีและการสื่อสารด้วยคำพูดที่เป็นที่พอใจ เพื่อสร้างความสุขให้แก่คนอื่น เมื่อมีการแสดงความก…