ข้าพเจ้า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 40 / 80

… ความว่า “เตน เม ตาทิโส วณฺโณ เตน เม อิธมิชุฌติ อุปฺปชฺชนฺติ จ เม โภคา เย เกจิ มนโส ปิยา เพราะบุญที่ข้าพเจ้าทำแล้วนั้น วรรณะของข้าพเจ้า งดงามเช่นนี้ เพราะบุญนั้น ความปรารถนาทุกอย่างของ ข้าพเจ้าจึงสำเร็จ และโภ…

บทความนี้กล่าวถึงการทำบุญและการมุ่งไปสู่นิพพานซึ่งเป็นเป้าหมายหลักของทุกชีวิต ไม่ว่าจะเป็นผู้มีอำนาจหรือผู้ยากไร้ โดยการทำใจนิ่งและเข้าถึงธรรมกายเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยให้สรรพสัตว์หลุดพ้นจากความทุกข์ ด้ว

…ห็นสุนัขแสดงอาการดีใจ ตนเองก็รู้สึกเบิกบานใจ จึงตั้งความปรารถนาว่า “เกิดภพใดชาติใด ด้วยบุญนี้ ขอให้ ข้าพเจ้าจึงได้ข้าวสาลีอันสะอาดอย่างดี คลุกด้วยเนื้อมีรสอร่อย และน้ำมันเนยอีกทั้งขอจงเป็นปัจจัยให้ข้าพเจ้าได้…

…ห็นสุนัขแสดงอาการดีใจ ตนเองก็รู้สึกเบิกบานใจ จึงตั้งความปรารถนาว่า “เกิดภพใดชาติใด ด้วยบุญนี้ ขอให้ ข้าพเจ้าจึงได้ข้าวสาลีอันสะอาดอย่างดี คลุกด้วยเนื้อมีรสอร่อย และน้ำมันเนย อีกทั้งขอจงเป็นปัจจัยให้ข้าพเจ้าได…

ในสมัยพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากัสสปะ มีพ่อค้าคนหนึ่งซึ่งได้แบ่งข้าวให้สุนัขหิวโซ ด้วยความกรุณา และตั้งความปรารถนาให้ได้บรรลุธรรม เมื่อพ่อค้าเสียชีวิตไปเกิดในเทวโลก ก่อนจะกลับมาเกิดใหม่ในมนุษย์อีก 5

…ของเรา ใช้เปลี่ยนที่สุดนามศัพท์นั้น ๆ เอง ตามความที่จะต้องลงเปรโปสิชัน เหมือนภาษาลตินและภาษาคริก แต่ข้าพเจ้าเห็นหนังสือไวยากรณ์บาลี และสันสกฤต ที่นักปราชญ์ชาวยุโรปแต่งไว้ ท่านแสดงเปรโปสิชันว่า เป็นอุปสัค ข้าพ…

… สันสกฤต ภาษาอังกฤษและภาษาไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เปรโปสิชันและอุปสัคที่มีลักษณะเฉพาะในแต่ละภาษา ข้าพเจ้าได้สังเกตการจัดเรียงและการใช้งานในภาษาอังกฤษแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างที่น่าสนใจ.

…ย่าง ๑ ต่อบทสมาส ย่ออักษรให้น้อยลง เหมือน กต อุปกาโร ต่อเข้า เป็น กโตปกาโร เป็นต้นอย่าง ๑. ในที่นี้ ข้าพเจ้าประสงค์จะให้ผู้ศึกษา เรียนแต่วิธีอักขระ ด้วยอักขระอย่างเดียวเท่านั้น ยังไม่ประสงค์จะให้เข้าใจเนื้อคว…

บทนี้พูดถึงวิธีการต่อศัพท์และอักขระในภาษาบาลี โดยเน้นการใช้สนธิซึ่งช่วยในการสร้างภาษาที่สละสลวยและย่นอักขระให้สั้นลง มีการแยกประเภทการต่อที่สำคัญ เช่น สระสนธิ พยัญชนะสนธิ นิคคหิตสนธิ และเสนอวิธีอุปการ

…งเป็น ๒ เป็น ลิงฺคตฺโถ หรือ กตฺตา ที่เป็นตัวประธานอย่าง ๑ เป็น อาลปน คำสำหรับร้องเรียกอย่าง ๑. [๔๕] ข้าพเจ้าจะจัดคำพูด ที่เรียกว่า "อายตนิบาต" ที่ท่าน สงเคราะห์ในวิภัตตินั้น ๆ ให้เป็นหมวดๆ มาแสดงไว้ในที่นี้ พ…

บทเรียนนี้มุ่งเน้นที่การศึกษาบาลีไวยากรณ์ในหมวดวจีวิภาคที่ ๒ ซึ่งประกอบด้วยนามและอัพพยศัพท์ โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็นหมวดหมู่และให้ตัวอย่างในการใช้งาน เช่น อายตนิบาต เพื่อให้ผู้ศึกษาเข้าใจและสามารถแปลได้เ

…นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 53 กาย สชฺกุ เงิน จบการันต์ ๓ ใน นสกลิงค์ แต่เท่านี้ [๖๐] ศัพท์เหล่าใดที่ข้าพเจ้าได้ว่าไว้ข้างต้น [๔๖] ว่า "มี วิธีแจกอย่างหนึ่งต่างหาก" ในศัพท์เหล่านั้น บางพวกก็มีวิธีแจก เฉพาะตน ๆ…

ในบทนี้จะแสดงการแจกศัพท์ในบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่ศัพท์ที่มีการแจกเพียงลิงค์เดียวหรือสองลิงค์ พร้อมตัวอย่างและการอธิบายว่าแต่ละศัพท์ใช้อะไรบ้าง วิธีการแจกจะแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างในแบบที่เรียน เนื้อห

…วิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 97 ได้ยินเล่าลือ ความปริกัป ความถาม ความรับ ความเตือน เป็นต้น ข้าพเจ้าจัดรวมไว้เป็นพวก ๆ พอเป็นที่สังเกต. นิบาตบอกอาลปนะ อคเฆ เป็นคำสำหรับร้องเรียก ให้คนสูงกว่าตนตั้งใจฟั…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงคำในบาลีหลายคำที่ใช้ในบริบทต่างๆ เช่น 'อคเฆ' ที่ใช้เรียกคนสูงกว่าและ 'ยคเฆ' ที่สามารถใช้พูดได้ทั่วไป รวมถึงการใช้คำพูดที่บ่งบอกถึงความเคารพ เช่น 'สรวมชีพ' และ 'ขอเดชะ' ที่ใช้สำห

…ฉทที่ ๑ ชื่อจิตตสังคหวิภาค 0 ขอความนอบน้อมจงมีแด่พระรัตนตรัย อภิธัมมัตถสังคหบาลี คาสถาเริ่มต้นปกรณ์ ข้าพเจ้า (ชื่ออนุรุทธาจารย์) ขอถวายอภิวาท พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้มีพระภาคอันชั่งไม่ได้ พร้อมทั้งพระสัทธรรมแล…

ในเอกสารนี้เราจะสำรวจอภิธัมมัตถสังคหบาลี ซึ่งเป็นปกรณ์ที่สำคัญในพระอภิธรรม โดยมีการอภิปรายถึงองค์ประกอบหลัก ได้แก่ จิต เจตสิก รูป และนิพพาน นอกจากนี้ยังมีการนำเสนออย่างเคารพต่อพระรัตนตรัยและพระสัมมาสั

…และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 10 อภิธัมมัตถสังคหฎีกาแปล [ชื่ออภิธัมมัตถวิภาวินี] คาถาเริ่มต้น ข้าพเจ้า" ผู้ชื่อว่าสุมังคละ ขอถวายนมัสการ พระพุทธเจ้า ผู้มีพระกรุณาและพระญาณ อันหมดจดโดยพิเศษ พระธรรมอันพระ…

…มมัตถวิภาวินี โดยเริ่มจากการไหว้พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ ต่อต้านอุปสรรคทางอรรถศาสตร์ที่เป็นความเลวร้าย ข้าพเจ้าจะแสดงอรรถวรรณนาอย่างย่อเพื่อให้เข้าใจแก่นักอภิธรรมที่มีจิตตั้งมั่นในธรรม ข้อความนี้สำคัญสำหรับกุลบุ…

…่อก็เพื่อ สะดวกแก่การเรียกฯ นี้ความรวมในอารัมภคาถานั้น ๆ ส่วนความเรียง เป็นดังนี้ ฯ สัมพันธ์ความว่า ข้าพเจ้าถวายอภิวาทแล้ว ซึ่งพระสัมม สัมพุทธเจ้าผู้มีพระคุณอันชั่งไม่ได้ พร้อมทั้งพระสัทธรรมและหมู่แห่ง พระอริ…

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระสัมมาสัม

…ัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 23 นิเทศนั้น ดังนี้ว่า ในอรรถแห่งพระอภิธรรมทั้ง ๔ ตามที่ยกขึ้นแสดง ไว้ ข้าพเจ้าจะแสดงจิตก่อน ๆ จิตชื่อว่ามี 4 อย่าง เพราะอรรถว่า มีอย่าง คือประการ ๔ ฯ ก็เพราะธรรมที่เป็นไปในภูมิ ๔…

บทความนี้นำเสนอการวิเคราะห์จิตตามพระอภิธรรม โดยมีการอธิบายถึงประเภทของจิต 4 ประเภท พร้อมกับการวิเคราะห์ความหมายของกามาวจรจิตซึ่งเกี่ยวข้องกับกามภพ การท่องเที่ยวในกามภพถูกอธิบายอย่างละเอียดเพื่อให้เข้า

…ุ (เพราะความปรากฏและไม่ ปรากฏแห่งธาตุ) ฯ ถามว่า ก็อะไรเป็นเหตุแห่งสัมปยุตธรรมมีโสมนัส เป็นต้นนั้น ฯ ข้าพเจ้าจะเฉลยต่อไป ฯ อันที่จริง อารมณ์ที่น่าปรารถนา โดยสภาพบ้าง โดยปริกัปบ้าง ความสัตว์มีปฏิสนธิประกอบด้วย …

บทความนี้กล่าวถึงสัมปยุตธรรมที่มีโสมนัสเป็นต้น ซึ่งมีผลต่อจิตและอารมณ์ของสัตว์ ในการวิเคราะห์โสมนัสและอุเบกขาที่เกิดขึ้นในจิต โดยการตรวจสอบเหตุและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความสนใจและเจตสิกของจิตในสถานการ

…ะ เป็นต้นแม้อย่างอื่นมีอยู่ ธรรม ๕ ประการเหล่านี้เท่านั้นท่านกล่าวไว้ ด้วยสามารถแห่งองค์ฌานทั้ง ๕ ฯ ข้าพเจ้าจะกล่าวเฉลย ธรรมทั้ง ๕ นี้เท่านั้น พระผู้มีพระภาค * ตรัสไว้ด้วยสามารถแห่งองค์ฌาน เพราะมีการเพ่งเป็นก…

ในหน้าที่ 52 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีกล่าวถึงปฐมฌานซึ่งเป็นฌานเบื้องต้นที่เกิดจากการเพ่งอารมณ์และการเผาธรรมที่เป็นข้าศึก เช่น วิตก วิจาร ปีติ และสุข รวมถึงการตั้งจิตเป็นเอกัคคตา โดยองค์ฌานทั้ง 5 มีบทบาท

…ที่ท่านกล่าวไว้แล้วในปกรณ์ มีอรรถกถาเป็นต้นนั้น ๆ ฉันนั้น ๆ แต่เพื่ออนุเคราะห์เหล่าชนผู้กลังคัมภีร์ ข้าพเจ้าจึงประสงค์เอาแต่สังเขปกถา ในปกรณ์ฯ เหมือนอย่างว่า รูปาวจรจิต บัณฑิตถือเอาในความต่าง แห่งฌาน ๕ อย่าง …

เนื้อหาที่อธิบายเกี่ยวกับการนิยมองค์ฌานและวิปัสสนาในพระพุทธศาสนา โดยวิปัสสนาถือเป็นวุฏฐานคามินี ในขณะที่ฌานมีหน้าที่เป็นบาท แต่พระผู้สุกขวิปัสสกไม่จำเป็นต้องใช้ฌานในการบรรลุมรรค นอกจากนี้ การพิจารณาว่

… [สังคหคาถา] ธรรม ๕๒ อย่าง คือ อัญญสมานา ๑๓ อกุศล ๑๔ และโสภณ ๒๕ (ท่านเรียกว่า เจตสิก) ฯ ต่อจากนี้ไป ข้าพเจ้าจะกล่าว สัมประโยคแห่งเจตสิกเหล่านั้น ที่ไม่แยก กันกับจิตตามที่ประกอบได้ในจิตตุปบาททั้ง หลาย เฉพาะดวง…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลีอธิบายถึงเจตสิกและการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น กายปาคุญญตา และจิตปาคุญญตา รวมถึงการประมวลผลเจตสิกที่มีผลต่อจิต บทวิเคราะห์ในเนื้อหาที่จะกล่าวถึงเจตสิก และการรวมกับปัญญิน

…วยสามารถแห่งรูปาวจรจิต ในจิต ๑๒ ด้วยสามารถแห่ง อรูปาวจรจิต ฯ เหตุในคำว่า อปฺปมญฺญาโย น ลพฺภนฺติ นี้ ข้าพเจ้า ได้กล่าวแล้ว ฯ บทว่า ปจฺเจกเมว คือ เฉพาะอย่างหนึ่ง ๆ ๆ จริงอยู่ อัปปมัญญา

บทความนี้พูดถึงคำว่า อัญญสมานเจตสิก และโสภณเจตสิก ในอภิธัมมัตถสังคหและอภิธัมมัตถวิภาวีนี โดยวิเคราะห์ธรรมที่เกี่ยวข้องกับอุเบกขาและความสงเคราะห์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในจิต ซึ่งเกี่ยวพันกับฌานหมวด ๕ และการ

…กิณณกสังคหะ [สังคหาคาถา] ธรรมคือจิตและเจตสิก ๕๓ อย่าง ประกอบกัน สมควรแก่การประกอบ โดยสภาพฯ บัดนี้ ન ข้าพเจ้าจะแนะนำการสงเคราะห์ (ประมวล) ธรรมเหล่านั้นมาโดย เวทนา เหตุ กิจ ทวาร อารมณ์และวัตถุ ด้วยอำนาจจิตตุปบา…

บทนี้นำเสนอการวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเน้นการศึกษาธรรมที่ประกอบด้วยจิตและเจตสิก 53 อย่าง โดยการจัดแยกธรรมเหล่านั้นตามเวทนา เหตุ กิจ และอารมณ์ รับรู้ถึงเวทนาทั้ง 5 ได้แก่ สุข ทุกข์ โสมนัส โทมนัส แ

…วทนา เหตุ กิจ ทวาร อารมณ์ และวัตถุ ตามสมควร คือการสงเคราะห์เบ็ดเตล็ดที่มี ชื่อว่าเวทนาสังคหะเป็นต้น ข้าพเจ้าจะแนะนำ คือแนะแนว อธิบายว่า นำมากล่าวโดยไม่เว้นจากจิตตุปบาทเหล่านั้นในที่ไหน ๆ ด้วยอำนาจ แห่งจิตตุปบ…

…นการประสานกันของจิตและเจตสิกที่มีความหลากหลาย โดยการวิเคราะห์ตามเวทนา เหตุ กิจ ทวาร อารมณ์ และวัตถุ ข้าพเจ้าได้อธิบายรายละเอียดที่เกี่ยวข้องที่มีความสำคัญและสามารถทำความเข้าใจการทำงานของจิตได้อย่างชัดเจน รวมถ…

…ิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 141 อภิธัมมัตถสังคบาลีแปล ปริเฉทที่ ๔ ชื่อวิถีสังคหวิภาค [สังคหคาถา] ข้าพเจ้ากระทำการสงเคราะห์ (ประมวล) จิตตุปบาท อันยอดยิ่ง ด้วยประการ อย่างนี้แล้ว จักกล่าวการประมวลชื่อว่า ปวั…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาวิถีสังคหวิภาคในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นการประมวลจิตตุปบาทและการกำหนดสิ่งต่างๆ ในการวิเคราะห์ซึ่งแบ่งออกเป็นนักกะ 5 หมวด ได้แก่ วัตถุ ทวาร อารมณ์ วิญญาณ วิถี และวิสัยปวัติ