ชี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 215 / 371

…วา อตฺตโน สทฺธาทิคุณานุสสรณ์ เทวตานุสสติ ฯ สพฺพทุกรูปสมภูตสฺส นิพฺพานสฺส คุณานุสสรณ์ อุปสมานุสสติ ฯ ชีวิตินฺทฺริยุปจฺเฉทภูตสฺส มรณสฺส อนุสสรณ์ มรณานุสสติ ฯ เกสาทิกายโกฏฐาเส คตา ปวตฺตา สติ กายคตาสติ ฯ อา…

เนื้อหาดังกล่าวเกี่ยวข้องกับความหมายและความเข้าใจของอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา และการศึกษาคุณธรรมของพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ รวมถึงแนวทางในการฝึกปฏิบัติเพื่อการเข้าสู่ความสงบและการเกิดใหม่ในภาวะที่ดี ดังที่ได

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 26 คือไม่มีสภาพอะไรมีอัตตาเป็นต้น ที่จะพึงในทิฏฐินี้ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าทิฏฐิคตะ คือความถือมั่นซึ่งสังขารว่าตน และเป็นของแห่งตน เป็น

ในบทนี้ กล่าวถึงความหมายของทิฏฐิที่ไม่มีอัตตาและความเข้าใจว่า จิตนั้นประกอบด้วยทิฏฐิและสังขาร ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับบุรพประโยค รวมถึงคำว่าจิตที่ไม่ประกอบด้วยสังขาร และความแกล้วกล้า…

…าเจตสิก ฯ คืออย่างไร ? คืออย่างนี้ เจตสิก ๓ เหล่านี้ คือ ผัสสะ ๑ เวทนา ๑ สัญญา ๑ เจตนา ๑ เอกัคคตา ๑ ชีวิตนทรีย์ ๑ มนสิการ ๑ ชื่อว่าสัพพจิตตสาธารณะ (มีทั่วไปแก่จิตทั้งปวง) เจตสิก 5 เหล่านี้ คือ วิตก ๑ วิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี และการศึกษาเจตสิกที่มีการอธิบายถึงธรรม ๕๒ ประการที่ประกอบกับจิตและการเกิดดับในที่เดียวกัน โดยการจำแนกความหมายของเจตสิกประเภทต่างๆ เช่น ผัสสะ, เวทนา, และเจตนา รวมถึง

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 74 [สังคหาคาถา] ธรรม ๑๙ เกิดในจิต ๕๔ ธรรม ๓ เกิดในจิต ๑๖ ธรรม ๒ เกิดในจิต ๒๘, ปัญญาท่าน ประกาศไว้ในจิตทั้ง ๗๔ โสภณเจตสิกประกอบ เฉพาะในโ

เนื้อหาเกี่ยวกับการเจาะลึกเจตสิกธรรมในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา ชี้ให้เห็นถึงการเกิดของธรรมในจิตต่างๆ รวมถึงการแบ่งประเภทของจิตตามลักษณะและวิเคราะห์อย่างละเอียดเกี่ยว…

…้นฯ ร็จฉะนั้น ฯ การแดสงสรุปเอกัคคตา วิตก วิจาร และปีติ อย่างแจ่มแจ้ง มาแล้วในหนหลังนั่นแล้วๆ ชื่อว่าชีวิต เพราะ อรรถว่า เป็นเครื่องดำรงอยู่แห่งสัมปยุตธรรมทั้งหลาย ฯ ชีวิตนั้นนั่นแล ชื่อว่าเป็นใหญ่ เพราะ…

บทความนี้เสนอการจำแนกสังขารขันธ์ โดยวิเคราะห์คำว่า "สังขาร" ในที่นี้หมายถึงการปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ พร้อมด้วยคำอธิบายทางอภิธรรมเกี่ยวกับสัมปยุตธรรม พูดถึงความสำคัญของวิตก เจตนา และมนสิการ รวมถึงกา

…รูปปฏิสนธิ มีกรรมนิมิตที่เป็นมหัคคตะ และบัญญัติเท่านั้นเป็นอารมณ์ตามสมควร ฯ แต่สำหรับพวกอสัญญีสัตว์ ชีวิตนวกะนั่นแลตั้งอยู่โดยความเป็นปฏิสนธิ เพราะฉะนั้น อสัญญีสัตว์ เหล่านั้น ชื่อว่ามีรูปเป็นปฏิสนธิ ฯ …

…มพันธ์กับกรรมและการปฏิสนธิของสัตว์ต่างๆ มีการจำแนกประเภทของสัตว์ที่มีปฏิสนธิเป็นรูปและอรูป รวมถึงการชี้ให้เห็นความหมายของกรรมและการมีชีวิตของสัตว์เหล่านั้น การเกิดขึ้นของจิตทั้ง 5 ในปฏิสนธิจิต และอุปสรร…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 231 เพราะผนวกบุญกิริยาวัตถุ ๓ อย่าง มีปัตติทานเป็นต้นนอกนี้เข้าใน บุญกิริยาวัตถุทั้ง ๓ ด้วยอำนาจทาน ศีล และภาวนา ด้วยประการ အာ อย่างนี้

…ิดจากการปฏิบัติด้วยอำนาจการก้าวล่วงองค์. นอกจากนี้ยังระบุอารมณ์ ๔ ประการในบริบทของกรรมที่เกี่ยวข้อง ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ของจิตและกรรมในทางอภิธัมมาได้อย่างชัดเจน. เนื้อหานี้จะช่วยให้เข้าใจในแง่มุมขอ…

เป็นเครื่องสำรอกกาม ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 238 ไม่ประกอบด้วยการยังวิญญาณอันเป็นวิสัยแห่ง กามตัณหาให้เกิด และเหตุที่กุศลจิตฝ่ายมหัคคตะและโลกุตตระมีผล แม้นกันโด

…ระอภิธรรม โดยเฉพาะในเรื่องกรรมและวิบาก ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับกุศลจิตและความเป็นไปในโลกแห่งกามตัณหา ชี้ให้เห็นว่ากรรมที่ดีอาจมีผลกระทบตามมาในหลายชาติ ในขณะที่กรรมชั่วสามารถส่งผลย้อนกลับเมื่อถูกอุกกุลกรร…

… เว้นอาโปธาตุ ชื่อว่าโคจรรูป ๑ ความเป็นหญิง ความเป็นชาย ชื่อว่าภาวรูป ๑ หทัยวัตถุ ชื่อว่าหทัย รูป ๑ ชีวิตนทรีย์ ชื่อว่าชีวิตรูป ๑ อาหารที่ทำให้เป็นคำ ๆ ชื่อว่า ๑ อาหารรูป ๑ ย่อมถึงการนับว่าสภาวรูป สลักข…

…็นประเภทต่างๆ เช่น มหาภูตรูป, ปสาทรูป, และลักษณะรูป รวมถึงการแสดงออกถึงลักษณะต่างๆ ที่สำคัญในการดำรงชีวิตและการเข้าถึงความรู้ในอภิธัมมะ. รูปรวมทั้งหมด ๒๘ อย่างนี้เป็นเรื่องสำคัญที่ให้ความเข้าใจที่ลึกซึ้…

…าทรูป ๕ และวิญญัติรูป ๒ ชื่อทวารรูป รูปนอกนี้ ชื่อ อทวารรูปฯ รูปทั้ง ๔ อย่าง คือ ปสาทรูป ๕ ภาวรูป ๒ ชีวิตรูป ๑ ชื่อว่าอินทรียรูป รูปนอกนี้ ชื่ออนินทรียรูปฯ รูปทั้ง ๑๒ อย่าง คือ ปสาทรูป ๕ วิสัยรูป ๒ ชื่อ…

…พลต่อความเป็นสังขตะ โลกิยะ และกามาวจร รูปต่างๆ เช่น อัชฌัตติกรูป และพาหิรรูป ถูกนำมาเปรียบเทียบเพื่อชี้ให้เห็นถึงลักษณะและฟังก์ชันของรูประยะใกล้และไกล นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดอารมณ์ต…

…กิดที่เดียวกัน ดับที่เดียวกัน และมีที่อาศัยอันเดียวกัน ชื่อว่ารูปกลาป (หมวดรูป)ฯ บรรดากลาปเหล่านั้น ชีวิตรูปและอวินิพโภครูป พร้อมกับจักขุ ท่านเรียกว่าจักขุทสกะ ฯ อนึ่ง พึงประกอบตามลำดับ ดังนี้ คือ ชีวิต…

…วข้องกับจิตและฤดู รวมถึงการระบุประเภทของรูปและสมุฏฐาน และการอธิบายเกี่ยวกับกลาปที่เกิดขึ้นร่วมกันจากชีวิตรูปและอวินิพโภค ผ่านการศึกษาอภิธัมมัตถ จะแสดงให้เห็นถึงกลไกการเกิดและดับของชีวิตในบริบทต่าง ๆ โดย…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 276 เป็นไปในภายนอก และก็ไม่อาศัยชีวิต เพราะชีวิตนั้นประกอบในกิจอื่น และไม่ อาศัยภาวรูปทั้ง ๒ เพราะแม้เมื่อภาวรูป ทั้ง ๒ นั้นไม่มีก็เป็…

เอกสารนี้อธิบายเกี่ยวกับชีวิตรูปและความสำคัญของสหชาตธรรม ซึ่งประกอบด้วยการใช้ชีวิตในรูปแบบต่าง ๆ พร้อมกับอธิบายถึงการแสดงวัตถุ…

…มสรีระ แม้มีอยู่ ได้อุตุและอาหารภายนอกเป็นที่อาศัยแล้ว ย่อมยังอุตุรูปและอาหารรูปให้ตั้งขึ้น ฯ บทว่า ชีวิตนวก ได้แก่ ชีวิตนวกะซึ่งมีกายทสกะเป็นที่ตั้งอยู่ เพราะไม่มีกายฯ บทว่า อติริจฺฉติ ความว่า เป็นรูปท…

บทความนี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา ซึ่งศึกษาความเป็นไปของชีวิตและการมีอยู่ของรูปในภาวะการดับของพรหม รูปแบบต่างๆ ของชีวิต รวมถึงการที่อาหารและฤดูมีอิทธิพลต่อการ…

…ัส ๑ อุเบกขา ๑ ฯ ด องค์มรรค ๑๒ คือ สัมมาทิฏฐิ ๑ สัมมาสังกัปปะ ๑ สัมมา วาจา ๑ สัมมากัมมันตะ ๑ สัมมาอาชีวะ ๑ สัมมาวายามะ ๑ สัมมา สติ ๑ สัมมาสมาธิ ๑ มิจฉาทิฏฐิ ๑ มิจฉาสังกัปปะ ๑ มิจฉา วายามะ ๑ มิจฉาสมาธิ ๑…

ในหน้า 311 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวม

…มีกล่าวอรรถแห่งอินทรีย์ไว้ แม้อย่างอื่น มีอรรถว่า" เป็นเครื่องหมายของสิ่งที่เป็นใหญ่เป็นต้น ฯ คำว่า ชีวิตนฺทริย์ ได้แก่ชีวิตนทรีย์ ๒ อย่าง ด้วยอำนาจรูป ชีวิตนทรีย์และอรูปชีวิตนทรีย์ ฯ อินทรีย์ของบุคคลผู…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความสำคัญของธรรมที่เกิดจากความสุขและความเชื่อในชีวิต โดยเฉพาะในขณะที่มีพัฒนาการทางความรู้ อธิบายถึงการปฏิบัติและความรู้เกี่ยวกับจตุสัจจธรรมและชิ้นส่ว…

…ม้ความตรัสไว้ในอายตนะภายในนี้เหมือนกัน โดยความเหมือนกันกับภาวะแห่งอายตนะภายใน แต่ตรัสไว้ในลำดับ แห่งชีวิตนทรีย์ ก็เพื่อแสดงรวมกันกับอรูปินทรีย์ (อินทรีย์ที่ไม่ มีรูป) ฯ ตรัสภาวะ ๒ ไว้ในลำดับแห่งอายตนะภา…

…การศึกษาเกี่ยวกับความหมายและการจัดลำดับของอินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี รวมถึงการตีความภาวะต่างๆ ของชีวิตนทรีย์และเวทนา โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงสภาพเหล่านี้เพื่อแสดงความสำคัญในการบรรลุความบริสุทธิ์แ…

…ยแก่นามรูปที่เกิดร่วมกัน ๑ ๑ ฯ อินทรียปัจจัย ๓ อย่าง คือ ปสาทรูปทั้ง ๕ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณทั้งห้า ๑ ชีวิตนทรีย์ ๕ เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนกรูป ๑ อินทรีย์ที่ไม่มีรูปเป็นปัจจัยแก่นามรูปที่ เกิดร่วมกัน ๑ ฯ วิ…

ในเนื้อหานี้จะกล่าวถึงปัจจัยแก่นามรูปซึ่งมีความสำคัญในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งเป็นประเภทต่างๆ ตามอาการ 8 อย่าง รวมถึงอธิปติปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย และอื่น ๆ ที่เป็นส่วนสำคัญในการเกิดนามรู

…ศเป็นต้น ให้เป็นไป ตามซึ่งตนมีอยู่โดยแท้ ถึงอย่างนั้น มันก็ไม่มีโดยความเป็นปัจจัยย ฯ เหมือนอย่างว่า ชีวิตและอาหารเป็นปัจจัยแก่ธรรมเหล่าใด ก็เลี้ยง ค้ำชูธรรมเหล่านั้น ทั้งเป็นอัตถิปัจจัยและวิคตปัจจัยแก่ธ…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นว่าทั้งสองอย่างนี้ไม่ได้ถือเป็นปัจจัยที่แท้จริงในแง่ของการเป็นอาหารปัจจัย แต่เป็นกัมมปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย ซึ่งมีคว

… ก็ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรนั้นนั่นด้วยจิตเป็นกุศลไกลจากพยาบาท วิหิงสา ตั้งเมตตาต่อกุลบุตรนั้นว่า จิร์ ชีว ทีฆมาย ปาเลห์ ขอท่านดำรงชีพอยู่นานเถิด จึงเลี้ยง รักษาอายุ อนุเคราะห์ด้วยไมตรีกัลป์ยาณจิตฉะนี้แล้ว…

…นสังคมและการดูแลรักษาจิตใจให้มั่นคงในความเมตตาและการบำเพ็ญกุศล เพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลในการดำเนินชีวิต สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

…อนเหล่ากษัตริย์ ลิจฉวี ให้เอาพระหฤทัยเอื้อเฟื้อในพระอรหันตขีณาสพทักขิเณยยบุคคลว่า ยาวกวญจ ลิจฉวี วช ชีน อรหนฺเตสุ ธมฺมการกขาวรณคุตฺต สุวินิตา ภวิสฺสติ ดูก่อนเหล่าลิงฉวี พวกวัชชียังจักจัด ความรักษาระวังร…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติพระราชจริยารัฏฐาภิบาลในฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร โดยทรงเน้นการรักษาความถูกต้องในพระพุทธศาสนาและการสนับสนุนคณะสงฆ์ในมณฑลหัวเมือง โดยอ้างอิงถึงพระเจ้าอาชาติสัตรูบรมบพิตรที่ได้