ชี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 216 / 376

…ม้ความตรัสไว้ในอายตนะภายในนี้เหมือนกัน โดยความเหมือนกันกับภาวะแห่งอายตนะภายใน แต่ตรัสไว้ในลำดับ แห่งชีวิตนทรีย์ ก็เพื่อแสดงรวมกันกับอรูปินทรีย์ (อินทรีย์ที่ไม่ มีรูป) ฯ ตรัสภาวะ ๒ ไว้ในลำดับแห่งอายตนะภา…

…การศึกษาเกี่ยวกับความหมายและการจัดลำดับของอินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี รวมถึงการตีความภาวะต่างๆ ของชีวิตนทรีย์และเวทนา โดยพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถึงสภาพเหล่านี้เพื่อแสดงความสำคัญในการบรรลุความบริสุทธิ์แ…

…ยแก่นามรูปที่เกิดร่วมกัน ๑ ๑ ฯ อินทรียปัจจัย ๓ อย่าง คือ ปสาทรูปทั้ง ๕ เป็นปัจจัยแก่วิญญาณทั้งห้า ๑ ชีวิตนทรีย์ ๕ เป็นปัจจัยแก่อุปาทินนกรูป ๑ อินทรีย์ที่ไม่มีรูปเป็นปัจจัยแก่นามรูปที่ เกิดร่วมกัน ๑ ฯ วิ…

ในเนื้อหานี้จะกล่าวถึงปัจจัยแก่นามรูปซึ่งมีความสำคัญในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งเป็นประเภทต่างๆ ตามอาการ 8 อย่าง รวมถึงอธิปติปัจจัย สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย และอื่น ๆ ที่เป็นส่วนสำคัญในการเกิดนามรู

…ศเป็นต้น ให้เป็นไป ตามซึ่งตนมีอยู่โดยแท้ ถึงอย่างนั้น มันก็ไม่มีโดยความเป็นปัจจัยย ฯ เหมือนอย่างว่า ชีวิตและอาหารเป็นปัจจัยแก่ธรรมเหล่าใด ก็เลี้ยง ค้ำชูธรรมเหล่านั้น ทั้งเป็นอัตถิปัจจัยและวิคตปัจจัยแก่ธ…

เนื้อหานี้พูดถึงความสำคัญของอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นว่าทั้งสองอย่างนี้ไม่ได้ถือเป็นปัจจัยที่แท้จริงในแง่ของการเป็นอาหารปัจจัย แต่เป็นกัมมปัจจัยและอุปนิสสยปัจจัย ซึ่งมีคว

… ก็ย่อมอนุเคราะห์กุลบุตรนั้นนั่นด้วยจิตเป็นกุศลไกลจากพยาบาท วิหิงสา ตั้งเมตตาต่อกุลบุตรนั้นว่า จิร์ ชีว ทีฆมาย ปาเลห์ ขอท่านดำรงชีพอยู่นานเถิด จึงเลี้ยง รักษาอายุ อนุเคราะห์ด้วยไมตรีกัลป์ยาณจิตฉะนี้แล้ว…

…นสังคมและการดูแลรักษาจิตใจให้มั่นคงในความเมตตาและการบำเพ็ญกุศล เพื่อสร้างความเป็นสิริมงคลในการดำเนินชีวิต สามารถอ่านเพิ่มเติมได้ที่ dmc.tv

…อนเหล่ากษัตริย์ ลิจฉวี ให้เอาพระหฤทัยเอื้อเฟื้อในพระอรหันตขีณาสพทักขิเณยยบุคคลว่า ยาวกวญจ ลิจฉวี วช ชีน อรหนฺเตสุ ธมฺมการกขาวรณคุตฺต สุวินิตา ภวิสฺสติ ดูก่อนเหล่าลิงฉวี พวกวัชชียังจักจัด ความรักษาระวังร…

เนื้อหาเกี่ยวกับการปฏิบัติพระราชจริยารัฏฐาภิบาลในฝ่ายพุทธจักรและราชอาณาจักร โดยทรงเน้นการรักษาความถูกต้องในพระพุทธศาสนาและการสนับสนุนคณะสงฆ์ในมณฑลหัวเมือง โดยอ้างอิงถึงพระเจ้าอาชาติสัตรูบรมบพิตรที่ได้

…ทวา คนตวา นิเวทย์ สัตว์เหล่าใดไม่รู้ข่าว ขอเทพเจ้าจงช่วยนำไปแถลง ให้อนุโมทนา สพฺเพ โลกมุห์ เย สตฺตา ชีวนฺตาหารเหตุกา มนุญฺญ์ โภชน์ สพฺเพ ลภนฺตุ มม เจตสา ។ สัตว์เหล่าในโลก ทุก ๆ หมู่ที่เป็นผู้มีอาหารเป็น…

…นั้นแบ่งออกเป็นประเภทต่างๆ ทั้งที่เจาะจงและไม่เจาะจง ซึ่งส่งผลให้สัตว์โลกได้รับความสุขและความเจริญในชีวิต นอกจากนี้ยังกล่าวถึงการนำความเมตตาไปสู่ประชาชนโดยไม่มีการเลือกปฏิบัติ เพื่อให้เกิดความสุขและความ…

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส) ๘๗ และเฉลี่ยนเก็บส่วนกำไรเป็นพลีแต่พอสมควรระวัง หาเลี้ยงชีพของประชาชนราษฎร์ให้มีผลแล้ว ไม่ให้ยุบยาก ให้ได้ประโยชน์ด้วยกันทั้ง ๒ ฝ่าย เหมือนนายโคบาลผู้ฉลาดรู้จ…

… ทรงเน้นการบริหารทรัพย์สินของรัฐอย่างมีประสิทธิภาพ รักษาผลประโยชน์ของประเทศ และช่วยเหลือประชาชนให้มีชีวิตที่ดีขึ้น โดยไม่สนับสนุนอบายมุขและตั้งงบประมาณให้เหมาะสมกับรายได้ รวมทั้งบำรุงรักษาทรัพย์สินที่มี…

…องเที่ยว คือวัฏฏสงสาร จำต้องประพฤติตนให้เหมาะแก่ภูมิฐานของตน เพื่อจะได้หลีกพ้น อุปสรรคข้อขัดข้องแลนำชีวิตไปโดยสะดวก ไม่เช่นนี้ ชีวิตก็จะไม่มีสุขเป็นผล เหมือนคนไปเรือ น้อย จำต้องคอยพยายวาดคัด เพื่อให้เรื…

…ไว้ชอบในโลกแห่งวัฏฏสงสาร โดยเน้นการปฏิบัติตนให้เหมาะสมตามภูมิฐานของตน เพื่อหลีกเลี่ยงอุปสรรคต่างๆ ในชีวิต การมีสติสัมปชัญญะในการทำคุณงามความดี รวมถึงการเว้นจากทุจริต สามารถส่งผลให้เกิดความเจริญและความสุ…

…รธรรม วิวาทกันเพราะการงาน บ้าง ทรัพย์สมบัติบ้าง เป็นหน้าที่ของท่านผู้ปกครองจะต้องไต่ส่วนแล้ว และผิด ชี้ถูกระงับวิวาท นั้นเสีย แลในหมู่คณะนั้น ๆ ย่อมจะมีคนขาดแคลนทำโจรกรรมเอาทรัพย์ที่เขาหวงแหนบ้าง แล เป็…

บทความนี้พูดถึงการปกครองตามหลักพระธรรม ซึ่งเน้นที่ความยุติธรรมและคุณธรรมในตัวบุคคล ผู้ปกครองนักปกครองควรเป็นแบบอย่างที่ดีในการบริหารงาน ด้วยความรักและความปรารถนาดีต่อประชาชน การรักษาความยุติธรรมเป็นพื

…อภิเษกเป็นพระเจ้าพาราณสีแต่ครั้งยังทรงพระเยาว์ พระชนมายุได้ ๗ พรรษาดำรง ราชย์โดยธรรมเป็นผาสุกตลอดชนมชีพ, สตฺถา อิม อตีต์ อาหริตวา สมเด็จพระบรมศาสดา ทรงชักอดีตนิทานนี้มาตรัสแล้ว ประทานพระบรมพุทโธวาทไว้แก…

บทความนี้แสดงถึงการสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการปกครองด้วยธรรมะผ่านประวัติศาสตร์พระเจ้าพรหมทัตต์ในกรุงพาราณสี ที่มีความยุติธรรมและสร้างความสงบสุขให้แก่ประชาชน แม้ในยามทุกข์ยาก ก็ยังสามารถบร

…มไม่มีโอกาสที่จะประกอบกิจเพื่อ ประโยชน์ตน จึงเป็นคนควรจะได้รับพระราชทานพระราชทรัพย์เป็นเครื่องเลี้ยงชีพแลเป็นกำลังใน ราชกิจ เป็นผู้ควรยกย่องไว้ในฐานันดรเป็นพิเศษจากราษฎร์สามัญ เพื่อมีอำนาจในราชกิจนั้น ๆ…

…เนินการด้านเกษตรกรรมและพาณิชยกรรม พระมหากษัตริย์มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนราษฎร์ให้มีความสามารถเลี้ยงชีพ ส่งผลให้ประเทศสงบและเจริญรุ่งเรือง การพูดจาและการสนับสนุนพาณิชยกรรมมีความสำคัญต่อการสร้างความเชื่อ…

…ยความซื่อตรง ไม่ฝืนหิริโอตตัปปะ ประกอบกรณียะ เป็นธัมมาธิปไตยมี ธรรมเป็นใหญ่ แม้ทรัพย์สมบัติร่างกายแลชีวิต ก็อาจยอมพร่าได้ เพราะเห็นแก่ธรรม, ชนผู้ยอม เสียสละชีวิตเพราะเหตุแห่งศาสนาแลบ้างเมือง ย่อมเป็นบุค…

…นที่ความเป็นผู้ใคร่ธรรม และอัตถกามตา ซึ่งสะท้อนถึงความมุ่งมั่นในคุณธรรมและความสำคัญของการรักษาธรรมในชีวิตประจำวัน การดำเนินชีวิตตามหลักธรรมและการบำเพ็ญคุณธรรมเป็นสิ่งจำเป็นที่ทำให้เราได้เห็นถึงความสำคัญ…

…าทูลละอองธุลีพระบาทผู้กราบทูลด้วยความ จริงใจ ไม่ทรงชุบเลี้ยงผู้กราบทูลเท็จหรืออำพราง ก็ดุจเดียวกันอาชีวะเป็นคุณสำคัญอันจะพึง ปรารถนาทั้งในฝ่ายบรรพชิต ทั้งในฝ่ายคฤหัสถ์ ด้วยประการอย่างนี้ สมเด็จบรมบพิตรพ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาคดีอาชญากรรมและการรับสารภาพ ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของอาชีวะสำหรับทั้งฝ่ายบรรพชิตและคฤหัสถ์ นอกจากนี้ยังอธิบายเกี่ยวกับลักษณะของมิต…

…านผู้ปกครองจะต้องพิจารณาแล้วแลลงโทษแก่ผู้ทำผิด เพื่อรักษาสิทธิ แลความเกษมสุของประชาชน ถ้าการพิจารณา ชี้ขาดแลลงโทษไม่เป็นไปโดยยุติคือความควรแล้ว ย่อมเป็นเหตุเดือดร้อนของประชาราษฎร์ เหตุนั้น ความเป็นยุติธ…

…มแก่ประชาชน ถือเป็นภารกิจของท่านผู้ปกครอง คำสอนในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับยุติธรรมยังเป็นหลักในการดำเนินชีวิตและปกครองเพื่อให้เกิดความเกษมสุขในสังคม โดยเฉพาะบทบาทของกษัตริย์และการใช้กฎหมายเป็นหลักในการพิจาร…

…อยู่ข้างหน้า อย่างนี้ " วุฑฒาน ปฏิปาฏิ ยถาวุฑฒิ ลำดับ แห่งคนเจริญแล้ว ท. ๒ ชื่อว่าตามคนเจริญแล้ว. ๔ ชีวาส ยตฺตโก ปริจเฉท ยาวชีว์ กำหนด เพียงไร แห่งชีวิต ๒ က ๔ ๓ ชื่อเพียงไรแห่งชีวิต. ๔ ปพพต ส ติโร ติโรป…

เนื้อหานี้อธิบายถึงโครงสร้างและการใช้งานของบาลีไวยกรณ์ โดยเฉพาะในเรื่องวจีวิภาคและสมาส รวมถึงความแตกต่างระหว่างสมาสทั่วไปและตัปปุริสสมาส นอกจากนี้ยังมีการอธิบายตัวอย่างต่างๆ เพื่อให้เห็นภาพการนำไปใช้ใ

… ปัจจัย อย่างนี้ ทุกขสฺส อปจฺจ ทุกข์ เหล่ากอ แห่งทักขะ ชื่อทักขิ, วสวสุส อปจจ์ วาส เหล่ากอ แห่งวสวะ ชีวาสวิ, วรุณสุส อปจ วารุณ เหล่ากอ แห่งวรุณะ ชื่อวารุณ ศัพท์ที่ลง ณิก ปัจจัย อย่างนี้ สกยปุตฺตสฺส อปจจ…

ในหน้า 137 นี้จะพูดถึงศัพท์บาลีที่ลงปัจจัยต่างๆ เช่น เณยย, ณ และ ณิก โดยมีการยกตัวอย่างในการแสดงถึงความแตกต่างของเหล่ากอในแต่ละคำ เช่น เหล่ากอแห่งพี่น้องหญิง, เหล่ากอแห่งนางวินตา และอื่นๆ ที่จะช่วยในก

…๕ ๔ ทวาเร นิยุตโต โทวาริโก [ชน) ประกอบ ในประตู ชื่อ ๒ โทวาริกะ (ผู้ประกอบในประตู ] က ๒ สกุณ หนฺตฺวา ชีวตีติ สากุนิโก [ชนใด] ฆ่า ซึ่งนก ท. เป็นอยู่ ๒ ๓๔ ๕ ๒๑ [ เลี้ยงชีวิต ] เหตุนั้น [ ชนนั้น] ชื่อ สากุฒ…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์เน้นการเข้าใจวจีวิภาค สมาสและตัทธิต โดยมีการอธิบายถึงความหมายของการกระทำที่เกิดขึ้นจากการทำด้วยกายและบทบาทต่างๆ รวมถึงการเชื่อมโยงกับคำอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำให้เห็นภาพรวมของ

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 166 [กัตตุวาจก] กิริยาศัพท์ใดกล่าวผู้ทำ คือ แสดงว่า เป็นกิริยาของผู้ทำนั้นเอง กิริยาศัพท์นั้น ชื่อกัตตุวาจก: มีอุทาหรณ์ว่า สูโท โอทนํ

…ฉพาะกัตตุวาจก และกัมมวาจก ซึ่งกล่าวถึงการระบุตัวผู้ทำและกรรมในประโยค ตัวอย่างเช่น 'สูโท โอทนํ ปจติ' ชี้ให้เห็นว่าผู้ทำคือ 'พ่อครัว' ซึ่งหุงข้าวสุกอย่างไร นอกจากนี้ยังมีการอธิบายเกี่ยวกับบทประธานและกรรมใ…

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 186 ๒๓. ชีวนฺโต น สุข สภ. [ข้า] เป็นอยู่ ไม่พึงได้ ซึ่งสุข. ๒๘. สจา - ห์ เอวํ อชานิสส์, ติ นา - ภวิสฺส. ถ้าว่า…

บทที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค เน้นการศึกษาเกี่ยวกับอาขยาตและกิตก์ ประกอบไปด้วยการกล่าวถึงหลักการที่สำคัญ เช่น การไม่ยึดติดในสุข การมีความรู้ที่ทำให้พ้นทุกข์ และการไม่เป็นผู้มีความเดือดร้อนในภายหลัง

…น ยมหิ ฌานญฺจ ปญฺญา จ ส เว นิพพานสนฺติเกติ ฯ กตุถจิ กมฺมาทิวเสน ฯ ยถาห์ ฯ กมฺม วิชชา จ ธมฺโม จ สีส์ ชีวิตมุตตม์ เอเตน มจฺจา สุชฺฌนฺติ น โคตเตน ธเนน วาติ ฯ กตุถจิ สีลาทิวเสน ฯ ยถาห์ ฯ สพฺพทา สีลสมฺปนฺโน …

…ข์ ดูที่การสอนจากพระพุทธเจ้า ทำให้รู้ว่าสิ่งใดสามารถนำไปสู่การหลุดพ้นและสร้างความเข้าใจในธรรมชาติของชีวิตและการดำรงอยู่.