ตร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 205 / 449

…กาเล... วาทโยติ อตฺโต ๆ กวฐิธาตุ... ฯ อสฺส ฯ พลน์ สมตน์ พล์ ฯ อริตฺตสฺส พล อริตตพล ฯ เนตีติ นาวา ยา ตรี ๆ นี้ นาย ฯ กาเล... โยติ อาโว ฯ ปุน อา ฯ วิตกกสฺส พล วิตกกพล ฯ เอวสทฺโท อญฺเญน พเลนาติ ญาเปติ ฯ อส…

บทความนี้กล่าวถึงการอธิบายแนวทางและแนวคิดเกี่ยวกับอสุภภาวนา และการบรรลุฌานในทางจิตใจ โดยให้ความสำคัญกับการปฏิบัติทางจิตว่าเป็นสิ่งที่มีความสำคัญต่อผู้ที่สนใจศึกษา และนำไปใช้ในการเจริญภาวนาในการพัฒนาจิ

…เกเก อารมุมเณ ฯ อุ...รนติ จตุ...โตติ กาลสตฺตมี ฯ อุปฺปนฺนํ อาวชฺชนํ อุป...น์ ฯ อุปปนฺนาวชฺชนสฺส อนนุตร์ อุป...ตร์ ฯ จตฺตาริ จ ปญฺจ จ จตุปัญจ ฯ จตุปญฺจ จ ตานิ ชวนาน จาติ จตุ...นาน ๆ กติปยสทฺโท อปฺปตฺโถ ๆ…

เนื้อหาในหน้า 495-496 ของ อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา กล่าวถึงความหมายของคำต่างๆ ในเชิงวิเคราะห์ รวมถึงการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างหลักการและปฏิบัติทางจิตวิทยา เนื้อหานี้ไม่เพียงแต่เกี่ยวโยงกับคำศัพท์ดั้งเดิม

…า ฯ วสติ สมเถตีติ วสี โย โยคี ฯ วส สตฺติย์ ฯ วิตกการมุมณาเนว จตฺตาริ ปญฺจ วา ชวนาน ปวตฺตนฺติ ฯ ตทนนฺตร์ เทว ภวงฺคภวงคุปัจเฉทาน ฯ ตโต วิจารารมณ์ มโนทวาราวชฺชนํ ฯ ตทนนุตร์ จตฺตาริ ปญฺจ วา ชวนาน ฯ ตโต เทว …

บทนี้กล่าวถึงอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ซึ่งเป็นหลักการที่สอนเกี่ยวกับความหมายและการปฏิบัติฌานในพระพุทธศาสนา การสำรวจและสำรวจสภาวะจิตใจที่เกี่ยวข้องกับการฝึกฌาน โดยเน้นการแบ่งประเภทและการเข้าถึงพลังจิตตามขั

…์ จตุสฏฐี ตถารูเป เทวจตตาฬิส ลพุกเร ฯ อยเมตฺถ ภูมิวิภาโค ฯ อิจฺเจว ฉทวาริกจิตตปปวตฺติ ยถาสมภว์ ภวงคนตริกา ยาว- ตายุกมพฺโพจฺฉินฺนา ปวตฺตตีติ ฯ อิติ อภิธมฺมตฺถสงฺคเห วีถิสงฺคหวิภาโค นาม จตฺตฺโถ ปริจฺเฉโท …

อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลิ เป็นตำราที่สำคัญในทางพุทธศาสตร์ โดยมีการอธิบายเรื่องราวต่าง ๆ เช่น ประเภทของจิต, การปวัตติของจิต รวมถึงการแยกภูมิและสถานภาพของการเ…

…เอว์ สญฺโญชนปุปหานวเสน จตุพุพิธาน์ โสตาปัตติ มคคาทีน อฏฺฐงคิกมคคานํ สมฺปโยคเภเทน จตุมคฺคสงขาติ โลกุตตร กุสล จตุธา โหติ ปาก ปน ตสฺเสว กุสลสฺส ผลตฺตา ตานุรูปโต ตถา จตุธาติ เอว์ อนุตตร์ อตฺตโน อุตตริตราภาเ…

…นลึกของอารมณ์และผลกระทบที่มีต่อการดำเนินชีวิตในทางธรรม รวมถึงกรอบความคิดต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับโลกุตตรกุสล ภายในนี้มีการพิจารณาเรื่องของภาวะจิตและความเป็นอยู่ที่ส่งผลต่อความสุขและทุกข์ สุดท้ายชี้ให้เห็น…

…กสกภูมิโต อญฺญตฺถ ปวตฺตมานานปี กามภวาที่สุ จิตตานีติ วุตฺตานํ ยถา มนุสฺสิตถิยา กุจนิสมี นิพฺพตฺโตปิ ตรจฉานคโต ติรัจฉานโยนิยา ปริยาปนนตฺตา ติรจฉาเนเสวว สงฺคยฺหติ ฯ กตฺถจิ อปริยาปนนานิ นววิธโลกุตตรธมฺมสมู…

…วอย่างความเชื่อมโยงระหว่างปัญญาและประสบการณ์ในการเจริญสติภาวนา ซึ่งมีการเรียนรู้และทำความเข้าใจในศาสตร์อภิธรรม ทำให้เกิดความลึกซึ้งในความรู้รอบด้านเกี่ยวกับจิตและชีวิต.

…กา - หน้าที่ 191 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 192 อุปาทายรูปตาปสงฺโค สิยาติ” ฯ น ยิทเมว อุปาทาเยว ปวตฺตรูปาน ติสมญฺญาสิทธิโต ฯ ยญฺหิ มหาภูเตว อุปาทิยติ สยญจ อญฺเญริ อุปาทิยติ น ต์ อุปาทายรูป์ ฯ ยมปน อุปาท…

ในบทนี้มีการสำรวจและวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจอุปาทายรูปและปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเกิดและการมีอยู่ของสรรพสิ่ง ซึ่งมีการอธิบายถึงหลักการที่เกี่ยวข้องกับมหาภูตต่างๆ และ

… อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 242 พฺยวธานาภาวโต ภินฺนชาติกานญฺจ รูปธมฺมานํ พฺยวธานกรรณ อสมตุกตาย นิรนฺตรุปปาทาน เอกตต์ อุปเนตวา วิย อุปปาทเน จ สมตุ๊กตา อตฺถิติ เตสมปิ อนนตรสมนบุตรปัจจยตา ลพภูติ ฯ ตสุมา ธม…

บทนี้มีการอธิบายหลักการและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหและการแยกแยะปัจจัยต่าง ๆ รวมถึงบทบาทของรูปธมฺมและปัจจยตาในการกำหนดสถานะต่าง ๆ ของของสสารในทางอภิธรรม โดยเน้นการอธิบายถึงปัจจัยที่ทำให้เกิ

…ึ่งมีความเข้าใจนั้นเป็นมูลจะสำเร็จได้ โดยไม่ยาก ๆ ในการาปกเหตุเหล่านั้น ประโยชน์ของการประณามพระ รัตนตรัย ท่านอาจารย์ทั้งหลายให้พิสดาร โดยประการมากทีเดียว ฯ ก็โดยพิเศษ ท่านหวังการป้องกันอันตราย ฯ จะพึงเห…

เนื้อหานี้พูดถึงการทำงานของอภิธัมมัตถสังคหบาลีที่เกี่ยวข้องกับการประณามพระรัตนตรัย และผลกระทบที่เกิดขึ้นในทิฏฐธรรมและสัมปรายภพของผู้ที่ไหว้พระรัตน ตรายอย่างถูกต้อง พร้อมกล่าวถึงการ…

…ณฑิตพึงทราบวินิจฉัยในคาถานั้น ดังต่อไปนี้ พระผู้มีพระ ภาคเจ้า ทรงพระนามว่าสัมมสัมพุทธะ เพราะอรรถว่า ตรัสรู้ดียิ่ง ซึ่งธรรมทั้งมวล โดยชอบ และด้วยพระองค์เอง ฯ จริงอยู่ พระองค์ ทรงรู้แล้ว คือทรงรู้แล้ว ซึ่…

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบั…

…วามว่า ถวาย บังคมด้วยกายทวาร วจีทวาร และมโนทวาร โดยเคารพ คือโดยเอื้อ เฟื้อ โดยปราศจากความกลัว, ลาภ, ตระกูล, และอาจาระเป็นต้นฯ [อธิบายอภิธรรมและอรรถในอภิธรรม] บทว่า ภาสิสฺสํ แปลว่า จักกล่าวฯ ปกรณ์ทั้ง ๓ …

…รรมและการวิเคราะห์ของอภิธรรมว่ามีความสำคัญอย่างไรในการศึกษาพระธรรมที่แท้จริง รวมทั้งการรวบรวมอรรถที่ตรัสไว้ในพระอภิธรรม โดยมีเป้าหมายในการส่งเสริมความเข้าใจในสาระสำคัญของพระอภิธรรม

…ูปฯ เพราะศัพท์ว่า จกฺขติ (ผึ้งชอบน้ำหวาน) พยัญชน์ จกฺขติ (คนชอบกับข้าว)ฯ เหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึง ตรัสคำเป็นอาทว่า ดูก่อนมาคันทิยะ (ปริพาชก) จักขุแล มีรูปเป็น ที่มียินดี ยินดีแล้วในรูป อันรูปให้บันเทิ…

เนื้อหาในบทนี้พิจารณาถึงแนวคิดเกี่ยวกับประสาทสัมผัสโดยเฉพาะจักขุและโสต ว่ามีบทบาทในการรับรู้และความรู้สึกต่อรูปและเสียง โดยเชื่อมโยงกับคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลในความชอบและการรับรู้เป็

… ๑ จึงชื่อว่า วิตักกวิจารปีติสุเข กัคคตาสหิตะ ฯ บรรดาธรรมเหล่านั้น ธรรมที่ชื่อว่า วิตก เพราะอรรถว่า ตรึก ซึ่งอารมณ์ คือยกสัมปยุตธรรมทั้งหลายขึ้นสู่อารมณ์ ฯ วิตกนั้นมีอัน ยกสหชาตธรรมขึ้นสู่อารมณ์เป็นลักษ…

…มเช่น วิตก, วิจาร, ปีติ, สุข และเอกัคคตา บรรยายการประกอบด้วยองค์ฌาน และบรรยายอรรถต่างๆ ของวิตกและการตรึกในอารมณ์ให้เข้าใจในลักษณะที่ยกสหชาตธรรมสู่อารมณ์อย่างชัดเจน โดยนำเสนอหลักการสำคัญในศึกษาธรรมะผ่านอ…

…ียกว่าฌาน ดุจการเรียกว่ารถ เพราะความประชุมแห่งส่วนมีกงเป็นต้นฉะนั้น ๆ สมจริงดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ในวิภังค์ว่า วิตก วิจาร ปีติ สุข จิตเตกัคคตา ชื่อว่า ฌานฯ กุศลจิตที่สัมปยุตด้วยปฐมฌาน ชื่อว่า ป…

ในหน้าที่ 52 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีกล่าวถึงปฐมฌานซึ่งเป็นฌานเบื้องต้นที่เกิดจากการเพ่งอารมณ์และการเผาธรรมที่เป็นข้าศึก เช่น วิตก วิจาร ปีติ และสุข รวมถึงการตั้งจิตเป็นเอกัคคตา โดยองค์ฌานทั้ง 5 มีบทบาท

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา - หน้าที่ 84 ภาคเมื่อทรงจำแนกสังขารขันธ์ ตรัสว่า" ชื่อว่าสังขาร เพราะอรรถว่า ปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ ทรงแสดงไว้ด้วยคำว่า จักขุสัมผัสสชาเจตนา …

บทความนี้เสนอการจำแนกสังขารขันธ์ โดยวิเคราะห์คำว่า "สังขาร" ในที่นี้หมายถึงการปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ พร้อมด้วยคำอธิบายทางอภิธรรมเกี่ยวกับสัมปยุตธรรม พูดถึงความสำคัญของวิตก เจตนา และมนสิการ รวมถึงกา

…- หน้าที่ 90 [มิทธะไม่ใช่รูป] บุคคลบางพวกกล่าวว่า แม้มิทธะก็เป็นรูป คำนั้นไม่ถูก เพราะพระผู้มีพระภาคตรัส มิทธะไว้ในหมวดอกุศลธรรมที่ควรละดุจ กามฉันทนิวรณ์เป็นต้น ๆ ที่จริง มิทธะนี้ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ใ…

…และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา มีข้อถกเถียงเกี่ยวกับมิทธะว่ามิทธะเป็นรูปหรือไม่ แสดงให้เห็นว่าพระพุทธเจ้าตรัสมิทธะในหมวดอกุศลธรรมที่ควรละ มิทธะนี้ถูกจัดอยู่ในกลุ่มนิวรณ์ ไม่ถือว่าเป็นธรรมอันทัสสนะที่ควรละ พร…

…ีฎีกา - หน้าที่ 100 ที่เป็นไปด้วยอำนาจกำจัดทุจริตนั้น ๆ ๆ แท้จริง วิรัติเหล่านี้ไม่เป็นไป แม้ในโลกุตตรจิต ด้วยอำนาจละทุจริตมีมุสาวาทเป็นต้นแผนก ๆ เหมือนในโลกิยจิต เพราะมรรคนั้น ๆ ตัดทุจริตและการเลี้ยงชี…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของการวิรัติในมาตรฐานของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การพูดถึงการตัดทุจริตด้วยอำนาจของจิต โดยเฉพาะเมื…

…ิกษุทั้งหลาย เวทนาเหล่านี้มี ๒ คือ สุข ๑ ทุกข์ ๑ มิใช่หรือ ฯ แก้ว่า จริง แต่คำนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัส สงเคราะห์อทุกขมสุขที่เป็นไปในฝ่ายอนวัชชะเข้าในสุขเวทนา และ อทุกขมสุขที่เป็นไปในฝ่ายสาวัชชะเข้าในท…

…ผู้มีพระภาคเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนา และการเข้าถึงความเข้าใจที่ลึกซึ้งในเรื่องนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเกี่ยวกับธรรมชาติของสังขารและความไม่เที่ยง ส่งผลให้เกิดการมองเห็นเวทนาที่มีหลายมิติอย่างชัดเจน โดย…

…ริยาชวนะที่สหรคตด้วยโสมนัส ดังนี้เป็น ต้น ๆ แต่อาจารย์บางพวกกล่าวว่า ในคัมภีร์ปัฏฐาน พระผู้มีพระภาค ตรัสตทาลัมพนะไว้ในลำดับแห่งชวนะที่เป็นกุศล และอกุศลเท่านั้นว่า เมื่อกุศลากุศลชวนะดับไป วิบาก (จิต) ก็เ…

…ีแก่พระขีณาสพ ท่านอาจารย์ได้อธิบายถึงความแตกต่างระหว่างโสมนัสและโทมนัส และเหตุผลที่พระผู้มีพระภาคไม่ตรัสเกี่ยวกับตทาลัมพนะในลำดับแห่งกิริยาชวนะ นอกจากนี้ยังมีการพูดถึงสภาพทางจิตชวนะที่สัมพันธ์กันและการบ…

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 172 เวทนาติกะ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวาระแห่งอนันตรปัจจัยไว้เพียง ๒ เท่านั้น อย่างนี้ คือ ธรรมที่ประกอบด้วยสุขเวทนา และทุกขเวทนา ตรัสไว…

…าวีนีฎีกา' หน้าที่ 172 กล่าวถึงระบบการจำแนกเวทนาเป็นสองประเภท ได้แก่สุขเวทนาและทุกขเวทนา พระพุทธองค์ตรัสถึงวาระแห่งอนันตรปัจจัยที่มีอยู่สำหรับธรรมที่ประกอบด้วยเวทนาทั้งสอง โดยการกำหนดในแต่ละประเภทมีความ…