หน้าหนังสือทั้งหมด

นิวรณ์และอุปกิเลสในพระพุทธศาสนา
12
นิวรณ์และอุปกิเลสในพระพุทธศาสนา
แนวคิด 1. นิวรณ์ คือ กิเลสระดับกลางที่กั้นใจไม่ให้สงบเป็นสมาธิ มีอยู่ด้วยกัน 5 ประการ คือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา 2. นิวรณ์ 5 ทำให้จิตมัวหมองเหมือนทองคำที่ถูกทำให้ไม่บริสุทธิ์…
นิวรณ์ 5 ประการ ได้แก่ กามฉันทะ, พยาบาท, ถีนมิทธะ, อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา เป็นอุปสรรคที่ทำให้จิตมัวหมอง อุปการะของนิวรณ์ทำให้บุคคลไม่…
นิวรณ์และจิตประภัสสร
14
นิวรณ์และจิตประภัสสร
…เอาทรัพย์สินหรือทำร้ายผู้โดยสาร ฉะนั้น นิวรณ์ มีอยู่ 5 อย่าง คือ 1. กามฉันทะ ความรักใคร่ในทางกาม 2. พยาบาท ความปองร้าย ความอาฆาต 3. ถีนมิทธะ ความท้อแท้และความง่วงซึม 4. อุทธัจจกุกกุจจะ ความฟุ้งซ่านและความรำ…
…ศจากกิเลสโดยสิ้นเชิง กิเลสที่ทำให้จิตเศร้าหมองเรียกว่า “นิวรณ์” ซึ่งแบ่งเป็น 5 ข้อ ได้แก่ กามฉันทะ, พยาบาท, ถีนมิทธะ, อุทธัจจกุกกุจจะ, และ วิจิกิจฉา การศึกษาและทำความเข้าใจในนิวรณ์เหล่านี้จะช่วยให้ผู้ปฏิบัต…
การกำจัดนิวรณ์ 5 ผ่านการทำสมาธิ
18
การกำจัดนิวรณ์ 5 ผ่านการทำสมาธิ
…หตุนี้เอง ในพระไตรปิฎกท่านจึงเปรียบกิเลสทั้ง 5 ชนิดนี้ไว้ ดังนี้ 1. กามฉันทะ เปรียบเสมือนลูกหนี้ 2. พยาบาท เปรียบเสมือนโรค 3. ถีนมิทธะ เปรียบเสมือนการถูกจองจำในเรือนจำ 4. อุทธัจจกุกกุจจะ เปรียบเสมือนการเป็น…
นิวรณ์ 5 ได้แก่ กามฉันทะ, พยาบาท, ถีนมิทธะ, อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา ทำให้จิตใจไม่สงบและเศร้าหมอง เปรียบเสมือนกว่าทองคำที่มีมลทิ…
พยาบาทและวิธีแก้ไขในสมาธิ
41
พยาบาทและวิธีแก้ไขในสมาธิ
บทที่ 3 พยาบาทและวิธีแก้ไข ในแต่ละวันเรามักจะมีหลากหลายอารมณ์ที่วิ่งผ่านเข้ามาในใจของเรา ในหลายๆ อารมณ์นั้น หากเรา…
ในบทนี้กล่าวถึงอารมณ์พยาบาทที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันและผลกระทบต่อการทำสมาธิ พยาบาทเป็นอุปสรรคที่ทำให้ใจไม่สงบ ซึ่งจำเป็นต้องรู…
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
31
การพิจารณาจิตตามธรรมวินัย
…จิตของตน มีการพิจารณา 5 ประการ คือ 1. นิวรณ์ คือ รู้ชัดในขณะนั้นๆ ว่า นิวรณ์แต่ละอย่าง คือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา ที่มี มีอยู่ในจิตตนหรือไม่ ที่ยังไม่เกิด เกิดขึ้นได้อย่างไร ที่เ…
… และโมหะ หรือสภาพอื่นๆ ผ่านการพิจารณาความจริงในจิตของตนเอง การรู้ชัดในนิวรณ์ 5 ประการ เช่น กามฉันทะ พยาบาท หรือวิจิกิจฉา ที่มีเกิดและดับอย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังมีการสำรวจขันธ์ 5 ว่าเป็นอย่างไรและมีความสัมพั…
ความหมายของพรหมวิหาร 4
34
ความหมายของพรหมวิหาร 4
…ียง 4 ที่มีเพียง 4 ไม่มากไปกว่านั้น เพราะเป็นธรรมะที่ใช้ปราบอกุศลกรรม 4 ชนิด อกุศลธรรมเหล่านั้น คือ พยาบาท วิหิงสา (ความเบียดเบียน) อรติ ความริษยา ไม่ยินดีด้วย) และราคะ บรรดาพรหมวิหารเหล่านั้น เมตตาใช้ปราบพ…
…้อื่นมีความสุข และอุเบกขา ความเป็นกลางต่อทุกข์สุขของผู้อื่น ทั้ง 4 ช่วยควบคุมอกุศลกรรม 4 ชนิดได้แก่ พยาบาท วิหิงสา อรติ และราคะ รวมถึงแสดงถึงความเอื้ออาทรและการให้คุณค่าแก่ชีวิตผู้คนรอบข้าง
การแผ่เมตตาและพรหมวิหาร 4
36
การแผ่เมตตาและพรหมวิหาร 4
…งบุรุษผู้เที่ยวไปใกล้กัน ราคะนั้นย่อมได้โอกาส เพราะฉะนั้น พึงรักษาเมตตาให้ดีอย่าให้ เปลี่ยนเป็นราคะ พยาบาท เป็นข้าศึกไกล เพราะมีความเข้าไม่ได้โดยส่วนของตน เหมือนศัตรูของบุรุษ ซึ่งอาศัยอยู่ในป่าเขา เป็นต้น เ…
เนื้อหาเกี่ยวกับการแผ่เมตตาอย่างไม่มีขีดจำกัด ซึ่งถือว่าเป็นอัปปมัญญา และการระบุข้าศึกใกล้และไกลของพรหมวิหารทั้ง 4 โดยมีการอธิบายถึงข้าศึกที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาเมตตาและกรุณา ผู้ปฏิบัติควรรักษาเมตตา
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
194
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ีนีฎีกา - หน้าที่ 194 วจีกรรม เพราะเป็นไปโดยมากในวจีทวาร กล่าวคือวจีวิญญัติ ฯ อภิชฌา ความเพ่งเล็ง ๑ พยาบาท ความปองร้าย ๑ มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิด ๑ (๓ อย่างนี้) ชื่อว่ามโนกรรม เพราะแม้เว้นจาก วิญญัติ ก็เป็นไป…
บทที่ 194 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงการศึกษาเกี่ยวกับกรรมบถ โดยเน้นที่วจีกรรมและมโนกรรม ซึ่งเป็นการสำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และการกระทำในจิตใจ รวมทั้งประเภทของกรรมที่แบ่งตามมูลประเภท ได้แก่
การละกิเลสในวิสุทธิมรรค
106
การละกิเลสในวิสุทธิมรรค
102 ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 1 สัมผัปปลาปะ อภิชฌา พยาบาท มิจฉาทิฏฐิ (แต่ละอย่าง ๆ) เป็นศีล การละกามฉันทะด้วยเนกขัมมะ ละพยาบาทด้วยอพยาบาท (คือ เมตตา) ละถีนมิ…
…นการละกิเลสในความคิดและการปฏิบัติตามหลักธรรมในวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะการละจากอารมณ์ลบต่างๆ เช่น อภิชฌา พยาบาท และ มิจฉาทิฏฐิ รวมถึงการสื่อสารถึงการผ่อนคลายอารมณ์และการพัฒนาจิตใจจนเข้าถึงระดับตรัสรู้ ผ่านแนวทาง…
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - การเข้าถึงฌานและนิวรณ์
145
วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๒ - การเข้าถึงฌานและนิวรณ์
…งนี้ ความ ที่ปฐมฌานละองค์ ๕ ในคำนั้น บัณฑิตพึงทราบด้วยอำนาจแห่งการละ นิวรณ์ ๕ เหล่านี้ คือ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ วิจิกิจฉา เพราะเมื่อนิวรณ์เหล่านั้นยังมิได้ละแล้ว ฌานจะเกิดขึ้นหา ได้ไม่ เ…
…' ในวิภังคปาฐะที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุฌานที่ ๑ โดยกล่าวถึงความสำคัญของการละนิวรณ์ ๕ ได้แก่ กามฉันทะ พยาบาท ถีนมิทธะ อุทธัจจกุกกุจจะ และวิจิกิจฉา ซึ่งมีความจำเป็นในการเข้าสู่ฌานอย่างถูกต้อง และจะต้องมีการรัก…
การเปลี่ยนแปลงชีวิตผ่านความเข้าใจ
45
การเปลี่ยนแปลงชีวิตผ่านความเข้าใจ
…สุดเขาก็ได้งานทำ แต่เขาไม่ได้คุณนายช่วย เขาคิดว่ายังไม่มีโอกาสได้ทำงาน เพราะว่าในใจเขามีแต่ความอาดค พยาบาท ซึ่งเป็นสิ่งที่มีครอบงำจิตใจอยู่ มีบุญท่าไรง ก็เข้ามาหล่อเลี้ยงไม่ได้เพราะความอาดค พยาบาท มันเกาะกิ…
เรื่องราวนี้เล่าถึงบุคคลที่เคยถูกให้ออกจากงานและรู้สึกอาฆาตอยู่ภายในใจ เมื่อเขาได้รับความช่วยเหลือจากคุณนายที่เข้าใจความรู้สึกของเขาและช่วยให้เขาปล่อยวางความอาฆาตใจ ทำให้เขาในที่สุดสามารถหางานใหม่ได้
เครื่องกันจิตปิดกันใจ
231
เครื่องกันจิตปิดกันใจ
…สู่ภายในไม่ได้ นิวรณ์ ที่กล่าวถึงนี้มีอยู่ ๕ อย่างด้วยกัน คือ ๑. กามฉันทะ (ความรักความพอใจในกาม) ๒. พยาบาท (ความปองร้าย ความอาชาต) ๓. ถิ่นมิทรั (ความท้อแท้ และความง่วงซึม) ๔. อุทธัจจกุจฉะ (ความฟุ้งซ่านรำคาญ…
…ผ่องใส อาคันตุกิเลสเรียกว่า 'นิวรณ์' ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการทำสมาธิ มีทั้งหมด 5 ชนิด ได้แก่ กามฉันทะ, พยาบาท, ถิ่นมิทรั, อุทธัจจกุจฉะ, และ วิจิกิจฉา ที่ทำลายความเจริญในการปฏิบัติธรรม. ข้อมูลนี้มาจากพระสูตรต้น…
กรณีในชาตินี้: พระราชากับช้างเผือก
105
กรณีในชาตินี้: พระราชากับช้างเผือก
กรณีในชาตินี้ เรื่องนี้ คือ พระราชายที่ชาวเมืองชื่นชมช่างเผือก มากกว่าตนเอง ๒. พยาบาท คือ ความคิดร้าย ความรู้สึกไม่ชอบใจสิ่งทั้งหลาย ทั้งปวงได้แก่ความอุ่นใจ ความขัดเคืองใจ ความไม่พอใจ ค…
กรณีในชาตินี้พูดถึงพระราชาและการประพฤติอันไม่ดีที่ส่งผลให้เกิดความพยาบาทในตัวของผู้นำ ซึ่งเสียดสีสังคมเกี่ยวกับการเลือกนายที่ดี เราพบว่าความพยาบาทเกิดจากความรู้สึกไม่พอใจที…
การเห็นและการรู้ในทางปฏิบัติ
55
การเห็นและการรู้ในทางปฏิบัติ
เห็นถึงไหน รู้ถึงนั่น แล้วก็เห็นกิเลสที่บงบับกายมนุษย์ แล้วก็รู้ด้วย เรียกว่าอะไร อภิษฺฐา พยาบาท มิจฉาทิฏฐิ ลักษณะเป็นอย่างไร เห็นด้วย รู้ด้วย เป็นอย่างนี้ ไม่ต้องไปพิจารณาอะไร ไม่ต้องไปคิดอะไรเลย…
…ถึงความจริงในทางธรรม โดยเน้นการเห็นและรู้ถึงกิเลสภายใน โดยไม่ต้องคิดหรือพิจารณา ไม่ว่าจะเป็นอภิษฺฐา พยาบาท หรืออวิชชา ซึ่งจะทำให้เกิดความเข้าใจที่ลึกซึ้งและหลุดพ้นจากความทุกข์ได้ การหยุดคิดและเพียงสังเกตเห็…
นิวรรณ์ 5 กับการปิดกั้นความดี
104
นิวรรณ์ 5 กับการปิดกั้นความดี
…ัดขวางใจให้ขาดสัตว์ เมื่ใจขาดสัตว์จึงไม่ได้ทำความดี 1. กามฉันทะ พอใจติดใจอยู่ในสิ่งที่ชอบใจ 2. พยาบาท คิดร้ายผู้อื่น 3. ฉันทะมิทร หลง หท้อแท้ งงเหงา เศร้าซึม 4. อุทธัจจูกุกุลจะ ฟุ้งซ่านรำคาญใจ …
…กั้นความดีไม่ให้เข้าถึงจิตใจของเรา โดยมี 5 ประการหลัก ได้แก่ กามฉันทะ ที่ทำให้เราติดใจในสิ่งที่ชอบ, พยาบาท ที่ทำให้เราคิดร้ายต่อผู้อื่น, ฉันทะมิทร ที่ทำให้เราหมดหวังและหดหู่, อุทธัจจูกุกุลจะ ที่ทำให้เราฟุ้ง…
สามัญผลเบื้องกลาง
106
สามัญผลเบื้องกลาง
…เพ่งเล็งอย่าได้ของเขา) ใน โลก มีใจปราศจากอิทธิฤทธิ์ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากอิทธิฤทธิ์ ความมุ่งร้ายคือพยาบาท มิจฉาไม่พยาบาท มุ่งประโยชน์ เพื่อกุศลธรรมสัตว์อยู่ ชำระจิตให้บริสุทธิ์จากความมุ่งร้ายคือ พยาบาท ละถ…
…บรรลุผลตามลำดับตามคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า การสงบจิตใจนั้นทำให้เกิดความบริสุทธิ์จากอารมณ์ลบ เช่น พยาบาท และส่งเสริมให้มุ่งเน้นการทำบุญเพื่อความดีในสังคม
กิเลสมารและอุปสรรคในการทำความดี
79
กิเลสมารและอุปสรรคในการทำความดี
…นใส่ชาวบ้านไปตามฤทธิ์โทสะของตน เรื่องไม่ควรจะโกรธก็โกรธ ไม่ควรถึงกับบัน ดาลโทสะก็บันดาลโทสะ ไม่ควรจะพยาบาท ก็พยาบาท มีเรื่องที่ต้องอธิบายขยายความให้ พวกเราฟังสักนิด เพื่อให้รู้เท่าทันถึงอาการ เริ่มแรกเมื่อก…
แล้ว บางทียังแถมเพิ่มความคิดร้าย ๆ มาให้ อีกด้วย ดังนั้น กิเลสมาร ก็คือ อุปสรรค ขัดขวางการทำความดีซึ่งเกิดจากความ คิดร้าย ๆ อันเกิดจากจิตใจที่ขุ่นมัวนั่นเอง กิเลสมารมีอยู่มากมายนับไม่ไหว แต่ สามารถแยก
พฤติกรรมมนุษย์และธาตุในพระพุทธศาสนา
71
พฤติกรรมมนุษย์และธาตุในพระพุทธศาสนา
…เห็นว่าแต่ละคนมีพฤติกรรมการแสดง ออกที่ต่างกัน บางคนมักใจน้อย โกรธง่าย ชอบเอะอะโวยวาย ก้าวร้าว อาฆาต พยาบาท บางคนมีอารมณ์ดีอยู่เป็นนิจ ไม่ว่าจะพูดจะทำสิ่งใดเต็มไปด้วยเหตุผล อดทน ไม่เอารัดเอาเปรียบใคร มีเมตตา…
…เห็นว่าแต่ละคนมีพฤติกรรมการแสดง ออกที่ต่างกัน บางคนมักใจน้อย โกรธง่าย ชอบเอะอะโวยวาย ก้าวร้าว อาฆาต พยาบาท บางคนมีอารมณ์ดีอยู่เป็นนิจ ไม่ว่าจะพูดจะทำสิ่งใดเต็มไปด้วยเหตุผล อดทน ไม่เอารัดเอาเปรียบใคร มีเมตตา…
ประเภทของกิเลส
78
ประเภทของกิเลส
…ระกูลโทสะ คือ ความไม่ชอบใจ ความคิดร้าย คิดทำลายผู้ที่ทำให้ตนโกรธ มีตั้งแต่หยาบจนถึงละเอียดดังนี้ ๑. พยาบาท ความผูกอาฆาต จอง เวร อยากแก้แค้น ไม่ยอมอภัย บางทีข้ามภพ ข้ามชาติก็ยังไม่ยอม เช่น พระเทวทัตผูก พยาบา…
…ระกูลโทสะ คือ ความไม่ชอบใจ ความคิดร้าย คิดทำลายผู้ที่ทำให้ตนโกรธ มีตั้งแต่หยาบจนถึงละเอียดดังนี้ ๑. พยาบาท ความผูกอาฆาต จอง เวร อยากแก้แค้น ไม่ยอมอภัย บางทีข้ามภพ ข้ามชาติก็ยังไม่ยอม เช่น พระเทวทัตผูก พยาบา…
การเข้าถึงดวงธรรมและวิมุตติ
21
การเข้าถึงดวงธรรมและวิมุตติ
…ลัพพตปรามาส เข้าถึง พระโสดาแล้ว สังโยชน์เบื้องต่ำหมด ไป พอถึงพระโสดาแล้ว แต่ยังมีกิเลส อยู่ กามราคะ พยาบาท ยังมีอยู่ ใจธรรมกายพระโสดาก็หยุด นิ่งอยู่ศูนย์กลางดวงธรรมที่ทำให้เป็น ธรรมกายพระโสดา พอถูกส่วนเข้า …
…ลัพพตปรามาส เข้าถึง พระโสดาแล้ว สังโยชน์เบื้องต่ำหมด ไป พอถึงพระโสดาแล้ว แต่ยังมีกิเลส อยู่ กามราคะ พยาบาท ยังมีอยู่