พฤติกรรมมนุษย์และธาตุในพระพุทธศาสนา : หน้า 71/126

สิงหาคม ๒๕๓๑ อุบล เตียรัตน์ ผู้ที่ชอบสังเกตพฤติกรรมมนุษย์ จะเห็นว่าแต่ละคนมีพฤติกรรมการแสดง ออกที่ต่างกัน บางคนมักใจน้อย โกรธง่าย ชอบเอะอะโวยวาย ก้าวร้าว อาฆาต พยาบาท บางคนมีอารมณ์ดีอยู่เป็นนิจ ไม่ว่าจะพูดจะทำสิ่งใดเต็มไปด้วยเหตุผล อดทน ไม่เอารัดเอาเปรียบใคร มีเมตตา กรุณาอยู่เสมอ มีจิตใจใฝ่สันติ ใฝ่ธรรมะ อยู่เสมอ อะไรเป็นตัวกำหนดพฤติกรรม ของมนุษย์ อะไรเป็นตัวกำหนดความ แตกต่างระหว่างบุคคล คำตอบในพระ พุทธศาสนาก็คือ ธาตุ นั่นเอง ตามทัศนะทางพระพุทธศาสนาถือว่า ชีวิตร่างกายของคนเราประกอบด้วย ธาตุ 5 คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ อากาศ ธาตุ และวิญญาณธาตุ ๕ ธาตุแรกเป็นเรื่อง ของรูป เป็นสิ่งที่เรามองเห็นหรือสัมผัสได้ เช่น ธาตุดิน คือส่วนที่เป็นของแข็งทั้งหมดใน ร่างกายเรา ธาตุลมคือ ลมภายในตัวเรา เช่นลมหายใจเข้าออก ลมที่เราเรอ หรือผายลม ออกมาเป็นต้น ธาตุในกลุ่มแรกนี้จะสูญสลาย หรือเปลี่ยนสภาพ เมื่อร่างกายถูกนำไปเผา หรือฝัง ส่วนธาตุที่ 5 คือ วิญญาณธาตุ เป็น เรื่องของนาม เป็นธาตุรู้หรือธาตุชีวิตที่มีอยู่ ในตัวมนุษย์ เป็นธาตุกายสิทธิ์ในตัวคนเรา สามารถทำให้เราเห็น จำ คิด รู้ ได้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงชี้ให้เห็นว่า ในวิญญาณธาตุยังประกอบด้วย ธาตุที่ละเอียด ลึกซึ้งยิ่งขึ้นไปอีก 5 ธาตุคือ (๑) กามธาตุ ได้แก่ธาตุที่ทำให้เกิด ความรักใคร่พอใจในบุคคลหรือสิ่งต่าง ๆ (๒) พยาบาทธาตุ ได้แก่ธาตุที่ทำให้ คนเราเกิดความจงเกลียดจงชัง ตามล้างตาม ผลาญกัน (๓) วิหิงสาธาตุ ได้แก่ธาตุที่ทำให้ เราชอบเอารัดเอาเปรียบ เบียดเบียน กลั่นแกล้ง ผู้อื่น Kalyanamitra.org ๖๙