อริ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 39 / 85

…ิตวา อวเสเสหิ เอกาทสายตเนหิ สห อฏฐารสธา วุตตาติ อาห์ จกฺขุ ธาตุติอาทิ ฯ กมการณ์ วุตฺตนเยน ทฏฺฐพฺพ์ฯ อริยกรตฺตา อริยานิ ตาฉภาวโต สัจจานิติ อริยสจฺจาน ฯ อิมานิ หิ จตฺตาโร ปฏิปนฺนเก” จตฺตาโร จ ผลเจติ อฏฐ อร…

…ฺถสงฺคหปาลียา ที่มีการต่อยอดในการวิเคราะห์สภาวะแห่งความทุกข์ สิ่งที่เป็นสาเหตุของทุกข์ และการเข้าถึงอริยสัจ ทั้งสี่ สรุปได้ว่า การปฏิบัติตามหลักการเหล่านี้ช่วยให้บุคคลเข้าใจและหลุดพ้นจากการเวียนว่ายตายเก…

… อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 229 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 230 อาห จตฺตาริ อริยสจฺจานีติอาทิ ฯ ตตฺถ กุจจิตตฺตา ตุจฉาตา จ ทุกข์ ฯ กมมาทิปจฺจยสันนิฐาเน ทุกขุปปัตตินิมิตตตาย สมุทโย …

ในเนื้อหานี้ได้พูดถึงอภิธรรมและการศึกษาเกี่ยวกับทุกข์และวิธีการดับทุกข์ โดยมุ่งเน้นไปที่เจตสิกาและฤษีต่างๆ ที่สามารถตระหนักและพัฒนามนุษย์ให้ดีขึ้น ว่าด้วยความจริงของทุกข์และปฏิปทาในการดับทุกข์ การค้นห

… เวทิตพฺพ์ วา จตุสัจจาทิก น วิทิต กโรติ อวิชชมาเน วา ชวาเปติ วิชชมาเน วา น ชวาเปตีติ อวิชชา ฯ จตุสุ อริยสจฺเจส ปุพฺพนตาที่สุ จ จตุสุ อญาณ เสต์ นาม ๆ อวิชชาว ปจฺจโยติ อวิชชาปจฺจโย ฯ ตโต อวิชชาปจฺจยา ฯ สงฺ…

…าวถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลิ เป็นการวิเคราะห์ลักษณะและบทบาทของอภิธรรมในพุทธศาสนา โดยเฉพาะเรื่องอวิชชาและอริยสัจสี่ รวมถึงการกลั่นกรองความเข้าใจที่เกี่ยวข้องกับการกระทำและเจตนาในศาสตร์ทางจิต และนำเสนอแนวคิดที…

… ฌานานิ เอเตสมตฺถ ตตฺถ นิยุตตานีติ วา ปญฺจกชุฌานิกานิ ฯ อสุภภาวนาย ปฏิกกูลารมฺมณฑิตา จณฑโสตาย นทิยา อริตตพเลน นาวา วิย วิตกฺกพเลเนว ตตฺถ จิตต์ ปวตฺตตีติ อสุภกมุมฎฐาเน อวิตกฺกชุฌานาสมฺภวโต ปฐมชฺฌานิกาติวุ…

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา อธิบายเรื่องการปฏิบัติสมาธิและผลที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ เช่น ความสบายใจและความปวดร้าว รวมถึงการพัฒนาอารมณ์ใหม่ๆ เพื่อนำไปสู่การเกิดผลดีในการปฏิบัติธรรม โดยนำเสนอวิ

…ฯ ขีณา จตฺตาโร อาสวา เอตสสาติ ขีณาสโว ๆ ทุกขิณารเหตุ อคฺคตฺตา อคฺคทกฺขิเณยโย สพฺเพสมปีติ จตุนฺนสฺปิ อริยบุคคลาน ๆ จิตตเจตสิกาน อปปวตฺติสงขาตสฺส นิโรธสฺส สมาปตฺติ นิโรธสมาบัติ ทิฏเฐว .ส. ม. สตฺตสุ วาเรส ฯ…

บทความนี้นำเสนอความรู้เกี่ยวกับอภิธรรมและหลักการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการวิเคราะห์เกี่ยวกับการเข้าใจวิปสฺสนาและการสำเร็จของนิพพาน พร้อมทั้งการกล่าวถึงผลของการปฏิบัติและการเข้าถึงสภาวะต่างๆ โดยใช้ข

…ฺคหปาลียา สห อภิธรรมมภาวิภาวินีนาม อภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา - หน้าที่ 277 อภิธมฺมตฺถวิภาวินี หน้าที่ 278 อริยมคฺคปญฺญาปริสุทฺเธน สีลาทิคุเณน โสภิตา ตโตเยว ลชชิโน ภิกขู ธัญญาน อธิวาสภูติ อุทิโตทิต อาจนุตปฺปสิท…

เนื้อหานี้กล่าวถึงบทเรียนในอภิธมฺมตฺถสังคหฎีกา ที่มีรายละเอียดในหน้าที่ 277 และ 278 เน้นที่การพัฒนาปัญญาและคุณธรรมในการปฏิบัติธุดงค์ ศึกษาคุณธรรมและการบำเพ็ญบุญบารมีเพื่อให้เกิดผลดีในชีวิต และอธิบายถึ

…่งพระธรรมนี้ ได้แก่การขจัดกิเลสที่ให้เกิด ในอบายเป็นต้นฯ บัณฑิตพึงเห็นสันนิษฐานว่า การขจัดกิเลสแห่ง อริยมรรคและนิพพานทั้ง ๒ นั่น ย่อมได้โดยนิปปริยาน (โดยตรง) และเพราะพระนิพพาน เพราะอริยมรรคเป็นธรรมตัดกิเ…

…่างที่ประกอบด้วยมรรค ๔ ผล ๔ และนิพพาน ๑ ที่มีความสำคัญในการขจัดกิเลส และการบรรลุถึงนิพพาน โดยผ่านทางอริยมรรคที่เป็นธรรมที่มีประสิทธิภาพในการตัดกิเลสที่มีอยู่ในอบาย บัณฑิตควรเห็นว่าการขจัดกิเลสจากอริยมรรค…

…่งเทวดาและมนุษย์เป็นต้น ด้วยสามารถ แห่งคุณตามที่กล่าวแล้วนั่นแล เพราะเหตุนั้น จึงชื่อว่าหมู่แห่งพระ อริยสงฆ์อันสูงสุด ฯ พระผู้มีพระภาคชื่อว่าสสัทธัมมคณุตตมะ เพราะ อรรถว่า เป็นไปพร้อมด้วยพระสัทธรรมและคณะส…

ในหน้าที่ 18 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงความสำคัญของหมู่แห่งพระอริยสงฆ์และพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยเน้นถึงความสัมพันธ์ระหว่างพระธรรมและอริยสงฆ์ รวมถึงการถวายบังคมด้วยคว…

…ฉาประกอบด้วยทิฏฐิ ฯ คำว่า โลกุตตร ฯลฯ สมุปฺปชฺชติ ความว่า โลกุตตรชวนจิตทั้ง ๘ ดวง ย่อมเกิดขึ้นแก่พระอริยบุคคลผู้ตั้งอยู่ในมรรคและผลเท่านั้น ตามสมควร แก่ตน เพราะมรรคทั้ง ๔ ไม่เกิดในบุคคลอื่น (จากพระผู้ตั้…

…จในอภิธรรมเกี่ยวกับปฏิสนธิวิญญาณและคำว่า ทิฏฐิ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการศึกษาของพระขีณาสพและสภาพจิตของพระอริยบุคคลในมรรคและผล โดยเน้นช่วงสำคัญเกี่ยวกับการเข้าถึงความเป็นบุคคลอย่างไร โดยการเว้นชวนะตามคำสั่งที่…

…แล" ฯ [พระอนาคามีจำพวกเดียวเกิดในสุทธาวาส ๕ ชั้น] หลายบทว่า อนาคามิโน ฯเปฯ อุปฺปชฺชนฺติ ความว่า พระ อริยเจ้าทั้งหลาย ผู้เป็นพระอนาคามีเท่านั้น เจริญปัญจมฌานแม้ทั้ง ๓ ในเวลาเป็นปุถุชนเป็นต้น หรือในภายหลัง…

ในข้อความนี้มีการกล่าวถึงพระอนาคามีที่เกิดในสุทธาวาส ๕ ชั้น และการเจริญปัญจมฌานในภูมิแห่งฌานตามลำดับ ยกตัวอย่างถึงการเกิดในกามภพและการรักษาศีลเพื่อการตั้งใจมั่น นอกจากนี้ยังสอนถึงการกำหนดแน่นอนเกี่ยวก

…องลำดับ (แห่งการแสดงธาตุ ๕ มีจักขุธาตุ เป็นต้น) บัณฑิตพึงทราบตามนัยที่กล่าวแล้ว (ในอายตนะ) ฯ [อธิบายอริยสัจ ๔] ธรรมชาติมีทุกข์เป็นต้น ชื่อว่าอริยะ เพราะกระทำความเป็น อริยะ ชื่อว่าสัจจะ เพราะเป็นของแท้ เพ…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับธาตุและอริยสัจในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยอธิบายลำดับการแสดงธาตุ 5 ซึ่งรวมถึงจักขุธาตุและความเข้าใจเกี่ยวกับอริยบ…

…ีฎีกา - หน้าที่ 341 ฉะนั้น ท่านโบราณจารย์จึงได้กล่าวไว้ว่า ธรรม ๔ ประการมีทุกข์เป็นต้น ให้สำเร็จ พระอริยบุคคล ๔ จำพวก ผู้กำลังตัด มลทิน และพระอริยบุคคล ๔ จำพวก ผู้สิ้นโทษแล้ว ตามสมควรแก่การตรัสรู้ เพราะค…

เนื้อหานี้กล่าวถึงConcept ของอริยสัจในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเฉพาะการอธิบายเกี่ยวกับความทุกข์ซึ่งเป็นของจริงแท้และเป็นเครื่องหมายสำค…

…ันไพบูล ขอเหล่าภิกษุผู้งามด้วย คุณมีศีลเป็นต้น ที่ผ่องแผ้วด้วยปัญญาคือที่บริสุทธิ์ด้วยปัญญาเป็นไปใน อริยมรรค ผู้มีความละอายเพราะคุณคือศีลเป็นต้นนั้นนั่นแล จงสำคัญวิหาร ชื่อว่ามูลโสมอันเป็นที่อยู่ของท่านผ…

บทความนี้พูดถึงผู้ที่มีชื่อว่านัมพะในพระอภิธัมมัตถสังคหะ โดยเน้นความสำคัญของศีลและคุณธรรมในการดำเนินชีวิต รวมถึงการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น ผ่านการศึกษาพระธรรมและวิถีชีวิตที่ดีในตระกูลที่มีเกียรติ

(สมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส) พุทธภาษิตตรัสประทานโอวาทแก่อนาถบิณฑิกคฤหบดี โสดาบันอริยสาวกว่า ปญฺจิเม คหปติ ธมฺมา อิฏฺฐา กนฺตา มนาป ทุลลภา โลกสุม มีความว่า ดูก่อนคฤหบดี ธรรมเหล่านี้ ๕ ป…

บทความนี้กล่าวถึงโอวาทที่สำคัญซึ่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสได้ตรัสไว้แก่อนาถบิณฑิกคฤหบดี โดยเน้นถึงธรรม 5 ประการที่มนุษย์ปรารถนา ได้แก่ อายุ วรรณ สุข ยศ และสวรรค์ ซึ่งกล่าวถึงว่าความปราร

…นิยมนับถือทั่วไป สงเคราะห์เข้าในธรรมวิภาคนั้น ๆ ดังสรรพคุณสำหรับประกอบเข้าเป็นเภสัชช์ จัดเข้าในหมวด อริยธนสมบัติอย่างประเสริฐ ๗ ประการบ้าง ในเวลารัชชกรณธรรม คือคุณทำความเป็นผู้กล้า หาญปราศจากครั่นคร้าม ๕…

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการศึกษาในสมัยโบราณ โดยเฉพาะการศึกษาของพระราชบุตร ซึ่งพระเจ้าสุทัสนราชได้ทรงเห็นคุณค่าแห่งการศึกษาและเลือกหาผู้มีความสามารถในการสอนให้กับพระราชบุตร เพื่อให้เกิดปรีชาสามารถแล

…พย์ เป็นอันจับจ่ายด้วยดี ไม่มีข้อจะพึงครหา แม้สมเด็จพระโลกนาถเจ้า ก็ ได้ทรงขึ้นตรัสว่า เป็นกิจของพระอริยสาวกผู้ครองฆราวาส มีแจ้งในบาลีแห่งพระสูตรทั้งหลายว่า อุฏฐานวิริยาธิคเหติ โคเคน พาหาพลปริจิเตหิ เสทา…

บทนี้เกิดขึ้นจากการอธิบายความสำคัญของบุตรในการสืบสายวงศ์สกุล มีการจำแนกประเภทของบุตรตามลักษณะการเกิด ความรับผิดชอบของมารดาบิดาในการเลี้ยงดูบุตร รวมถึงหลักคำสอนในพุทธศาสนาที่แสดงให้เห็นถึงการใช้ชีวิตที

…คำว่า มาตา มิตต์ สเก เร มารดาชื่อว่าเป็นมิตรในเรือนของตน, คนผู้มี เมตตาในกันก็ชื่อว่ามิตรได้ในคำว่า อริยมิตตกโร สิยา ชนสมควรจะทำพระอริยบุคคล ให้เป็น มิตร. กล่าวโดยเฉพาะสหายผู้สนิทและผู้มีเมตตาชื่อว่ามิตร…

บทความนี้จะพรรณนาถึงพระคุณพิเศษของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และมิตรสมบัติที่มีบทบาทสำคัญในการสร้างความเจริญหรือเสื่อมเสียให้กับชีวิต มิตรที่ดีและมิตรที่เลวมีอิทธิพลต่อผู้คนทั้งในด้านบวก

… ได้แก่ความผูกมิตร กล่าวโดยสาธารณ นัย ชนผู้รักใคร่กันสนิท ชื่อว่ามิตร ได้ในคำว่า มาตา มิตต์ สเก ฆเร อริยมิตตกุกโร สิยา คนสมควรทำพระอารยบุคคลให้เป็นมิตร. กล่าวโดยเฉพาะสหายผู้สนิท แลผู้มีเมตตา ชื่อว่ามิตร …

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาคดีอาชญากรรมและการรับสารภาพ ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของอาชีวะสำหรับทั้งฝ่ายบรรพชิตและคฤหัสถ์ นอกจากนี้ยังอธิบายเกี่ยวกับลักษณะของมิตรและอมิตรในทางพระพุทธศาสนา โดยแบ่งออกเป็นสอง

…่ายผู้ปฏิบัติธรรม เอาชนะกิเลสได้แล้ว ย่อมดำริหาอุบายสะกดกิเลสมิให้กลับ เกิดขึ้นได้อีก จักได้ชื่อว่า อริโย ผู้ประเสริฐ ยา จาย อิตรา ปชา ฯ อตฺตา หเว ชิต เสยโย มีภาษิตในคดีธรรมว่า ชนะตนนั่นแลดี อะไรกับหมู่ค…

เนื้อหาเกี่ยวกับผลของธรรมะและอธรรมะที่ไม่ให้เกิดผลเสมอกัน โดยธรรมะนำไปสู่นิรยาบายและอธรรมะนำไปสู่นิรยาบาย เสนอโอกาสในการพิจารณาความสำคัญของการชนะใจตน ซึ่งเหนือกว่าการชนะศัตรู รายละเอียดเกี่ยวกับการบริ

…ขอ นี้เป็นคุณสมบัติประการหนึ่ง ของ พุทธศาสนิกชนผู้ดำรงอยู่ฆราวาส แสดงไว้ในบาลีพระสูตรลางแห่งว่า อิธ อริยสาวโก วิคตา ลมจฺเฉเรน เจตสา อคาร์ อมาวสติ มุตตจาโค ปยุตปาณิ โวสุสคครโต ยาจโยโค ทานส์วิภาครโต แปลควา…

ในปี ๒๔๙๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้กล่าวถึงการเลือกธรรมที่พุทธศาสนิกชนควรปฏิบัติ เช่น ความบริจาคและการไม่ตระหนี่ พร้อมยกคำสอนจากบาลีเกี่ยวกับการให้และการช่วยเหลือผู้อื่นว่ามีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต โ