หน้าหนังสือทั้งหมด

อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 98
98
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 98
…ฉะนั้น โมหะ อหิริกะ อโนตตัปปะ และอุทธัจจะเหล่านั้น จึงมีได้ใน อกุศลจิตทั้งหมด ฯ ฯ เอว ศัพท์ ในบทว่า โลภสหคตจิตฺเตเสฺวว มีไว้ แม้เพื่อประโยชน์คืออธิการ (การคล้อยตาม) เพราะฉะนั้น บัณฑิต พึงเห็นอวธารณะแม้ใน…
…จิตที่มีกิเลสยังผลทำให้คนเชื่อมั่นในแนวคิดที่ผิด นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงวิธีการที่เข้าใจได้น้อยในโลภสหคตจิต และมานะ ซึ่งไม่สามารถดำรงอยู่ในจิตเดียวกับทิฏฐิอย่างไรก็ตาม การทำความเข้าใจในอภิธรรมเป็นกระบ…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: ตติยฌาน และจตุตถฌาน
110
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: ตติยฌาน และจตุตถฌาน
…ั้งอยู่ในจิต ๖๒ อุเบกขา เวทนา นอกนี้ตั้งอยู่ในจิต ๕๕ ฯ ๆ ๕๕ ชื่อว่าเหตุ ในเหตุสังคหะ มี 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ ฯ บรรดาเหตุเหล่านั้น จิต ๑๘ ด้วยอำนาจปัญจทวาราวัชชนจิต (๑)…
เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการศึกษาจิตและเวทนาในอภิธัมมัตถสังคหะ โดยแยกประเภทของจิตได้เป็น 6 แบบ และเวทนาที่มีอยู่ 3 แบบ คือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา ซึ่งมีการระบุจำนวนจิตที่สอดคล้องกับประเภทต่างๆ ของเวทนา และ
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
194
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…ติบาต ๑ ผรุสวาจา ๑ ๆ พยาบาท ๑ เกิดโดยมีโทสะเป็นมูลฯ กาเมสุมิจฉาจาร ๑ อภิชฌา ๑ มิจฉาทิฏฐิ ๑ เกิดโดยมีโลภะเป็นมูลฯ แม้อีก ๔ อย่างที่เหลือ ย่อม เกิดมีได้โดยมูลทั้ง ๓ อย่าง ฯ คือกุศลนี้ มี ๑๒ อย่าง แม้โดยประ…
…ำรวจความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์และการกระทำในจิตใจ รวมทั้งประเภทของกรรมที่แบ่งตามมูลประเภท ได้แก่ โทสะ โลภะ และความเห็นผิด นอกจากนี้ยังกำหนดประเภทของกุศลกรรมและอกุศลกรรมบถ 10 อย่าง รวมถึงความแตกต่างระหว่างก…
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: การศึกษาเกี่ยวกับอนุสัยและสัญโญชน์
310
อภิธัมมัตถสังคหบาลี: การศึกษาเกี่ยวกับอนุสัยและสัญโญชน์
…์ ๑ อิสสาสัญโญชน์ ๑ มัจฉริยสัญโญชน์ ๑ อวิชชาสัญโญชน์ ๑ ฯ 0 ด กิเลส (เครื่องทำให้ใจเศร้าหมอง) ๑๐ คือ โลภะ ความโลภ ๑ โทสะ ความขัดเคือง ๑ โมหะ ความแลง ๑ มานะ ความถือตัว ๑ ทิฏฐิ ความเห็นผิด ๑ วิจิกิจฉา ความส…
ในบทนี้ได้กล่าวถึงอนุสัยซึ่งประกอบด้วยกามราคานุสัย, ภวราคานุสัย, ปฏิฆานุสัย และอื่นๆ ที่มีผลต่อกิเลสในจิตใจ นอกจากนี้ยังพูดถึงสัญโญชน์ซึ่งประกอบด้วยกามราคสัญโญชน์, ปฏิฆสัญโญชน์ และอวิชชาสัญโญชน์ที่มีอ
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 311
311
อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 311
…าง สัญโญชน์กล่าวไว้ 8 อย่าง กิเลสกล่าวไว้ ๑๐ อย่าง ฯ [มิสสกสังคหะ] ในมิสสกสังคหะ มีเหตุ 5 อย่าง คือ โลภะ ๑ อโลภะ ๑ อโทสะ ๑ อโมหะ ๑ โทสะ ๑ โมหะ ๑ โสมนัส ๑ องค์ฌาน ๓ คือ วิตก วิจาร ปีติ เอกัคคตา โทมนัส ๑ อ…
ในหน้า 311 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวม
ความกำหนัดและอวิชชาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
319
ความกำหนัดและอวิชชาในอภิธัมมัตถสังคหบาลี
…สัตว์) แล้วพัดไป หรือเพราะให้จมลง คือเพราะทำให้อยู่ภายใต้แล้วพัดไป ได้แก่เพราะ ให้จมดิ่งลงฯ ก็ธรรมมีโลภะเป็นต้นเหล่านี้ ครอบงำนำสัตว์ทั้งหลาย ไป (ครอบงำห้ำหั่นสัตว์ทั้งหลาย) คือเป็นเหมือนให้สัตว์ทั้งหลาย…
…ฏฏะด้วย. โดยมีการเปรียบเปรยว่าโอฆะหมายถึงห้วงน้ำที่ทำให้สัตว์จมลงและถูกครอบงำด้วยกิเลส ตัวอย่างเช่น โลภะและอาสวะที่นำสัตว์ไปสู่วัฏฏะ.
บทวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
324
บทวิเคราะห์อภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา
…้กล่าวการสงเคราะห์ (ประมวล) พวกบาปคืออกุศลไว้ ๕ อย่าง ด้วยประการอย่างนี้แล ฯ ก็บรรดาธรรม ๑๔ อย่าง มีโลภะเป็นต้น เหล่านี้ มีสังคหะ ๕ อย่างนี้ คือ โลภะและทิฏฐิสงเคราะห์ ลงใน ๕ ฐานและ ๘ ฐาน อวิชชาสงเคราะห์ล…
…ดธรรม 14 อย่าง รวมถึงการอธิบายองค์ฌานและองค์มรรคอย่างละเอียด ข้าพเจ้าได้กล่าวถึงประเภทของบาป ตั้งแต่โลภะ อวิชชา และปฏิฆะ ซึ่งมีการจัดแบ่งตามฐานต่าง ๆ อธิบายการคิดคำนึงและการเผาธรรมที่เป็นข้าศึก ในที่สุดย…
บุญนิธิและวิธีบำเพ็ญบุญ
9
บุญนิธิและวิธีบำเพ็ญบุญ
…ญ ๆ นี้เป็นชื่อของสุข อธิบายว่า กรรมที่สัตว์กระทำด้วยไตรทวาร จะได้โวหารว่า บุญก็ดี กุศลก็ดี ต้องมี อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นสมุฏฐาน ข้อนี้เป็นการทวนกระแส โลกประวัติ ยากที่สัตว์โลกจะบำเพ็ญ ถึงเช่นนั้น ก็ยังไ…
เนื้อหาไฟฟ้ามหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรสส่งเสริมการบำเพ็ญบุญและกุศล โดยชี้ให้เห็นถึงผลของบุญที่นำมาสู่ความสุขและสันติสุข ทั้งในมนุษย์และเทวดา พร้อมยกตัวอย่าง 3 ประการ ของผลที่ต้องประสงค์ และการอุทิศ
ความเชื่อและกรรมในพระพุทธศาสนา
22
ความเชื่อและกรรมในพระพุทธศาสนา
…คตเจ้า ๑ สิ่งที่สัตว์ทำด้วย กาย วาจา ใจ พร้อมด้วยเจตนา ชื่อว่า กรรม จำแนกโดยประเภท ส่วนดีมีมูลมาแต่อโลภะ อโทสะ อโมหะ เป็นกุศลกรรม ส่วนชั่วมีมูลมาแต่ โลภะ โทสะ โมหะ เป็นอกุศลกรรม กรรม ๒ ประเภทนี้ เมื่อควา…
บทความนี้สำรวจความเชื่อในพระพุทธศาสนาเกี่ยวกับกรรมและผลของกรรม โดยกล่าวถึงความเชื่อ ๔ ประการ คือ กัมมสัทธา เชื่อกรรม, วิปากสัทธา เชื่อผลแห่งกรรม, และกัมมัสสกตาสัทธา เชื่อความที่สัตว์มีกรรมเป็นของตน นอ
ความแพร่หลายของอกุศลธรรมและกุศลธรรม
157
ความแพร่หลายของอกุศลธรรมและกุศลธรรม
…ผิดในกาม) ก็ถึงความแพร่หลาย โดยทำนองเดียวกันผรุสวาจา (พูดคำหยาบ) สัมผัป ปลาปะ (พูดเพ้อเจ้อ) อภิชฌา (โลภเพ่งเล็งทรัพย์ของผู้อื่น) พยาบาท (มุ่งปองร้อย) มิจฉาทิฐิ (เห็นผิด) ก็ถึงความแพร่หลาย ต่อจากนี้ ๓ ประ…
เนื้อหาพูดถึงความแพร่หลายของอกุศลธรรม เช่น การลักทรัพย์ การฆ่าสัตว์ การพูดเท็จ และประพฤติผิดในกาม ซึ่งส่งผลกระทบต่อความเสื่อมถอยของอายุและวรรณะของมนุษย์ ในทางกลับกัน การปฏิบัติตามกุศลธรรมจะนำไปสู่การเ
อนาคาริยวินัยและวินัยของคฤหัสถ์
174
อนาคาริยวินัยและวินัยของคฤหัสถ์
…อกุศล ๔ ได้แก่ พูดเท็จ พูดเสียด พูดหยาบคาย พูดเพ้อเจ้อ เหลวไหล เว้นจากมโนกรรมกรรมฝ่ายอกุศล ๓ ได้แก่ โลภเพ่งเล็งทรัพย์สมบัติของผู้อื่นคิดปอง ร้ายผู้อื่น เห็นผิดจากทำนองคลองธรรม แต่มีสัมมาทิฏฐิ เห็นชอบตามท…
บทความนี้พูดถึงอนาคาริยวินัยซึ่งเป็นแนวทางปฏิบัติที่สำคัญสำหรับคฤหัสถ์ ในการไม่ต้องอาบัติ 7 ประการ โดยมีศีลจตุปาริสุทธิที่ประกอบด้วยความสำรวมในปาฏิโมกข์และอินทรีย์ รวมถึงการเว้นจากอกุศลกรรมบถ 10 ประกา
ขันติและอหิ นาโคว ในพุทธศาสนา
337
ขันติและอหิ นาโคว ในพุทธศาสนา
… คือคุณอัน เผาผลาญบาปธรรมเป็นอย่างยิ่ง ขันติในที่นี้ หมายถึงความอดทนต่อเหตุแห่งทุกข์เป็นที่ตั้งแห่ง โลภะ โทสะ โมหะ ครบทั้ง ๓ ประการ, หนาว ร้อย หิวระหาย เป็นเหตุแห่งทุกข์ที่ตั้งแห่ง โทสะ, ทุกขเวทนาอันแรงก…
เนื้อหาพูดถึงขันติในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะในพระราชประวัติของสมเด็จพระพุทธเจ้า ที่ทรงแสดงความอดทนและมีใจเมตตาต่อผู้มีอิทธิพลที่ประสงค์ทำร้ายพระองค์ ทั้งในคำสอนเกี่ยวกับขันติและความอดทนต่อความทุกข์ ภิกษุ
พระเวสสันดรและการบำเพ็ญพระทาน
382
พระเวสสันดรและการบำเพ็ญพระทาน
…มณ์ชูชกยัง กำเริบเหลือดี เพียงภรรยาต้องการทาสทาสี ทองมีก็ไม่ปรารถนาจะช่วยคนมาใช้ เห็นทางจะได้ เปล่า โลภจนไม่รู้สำนึกตน กล้าทูลขอสองพระลูกเจ้า ในคราวเสด็จออกป่าทรงบำเพ็ญพรต ที่มี แต่พระมัทรีกับสองพระโอรสพ…
เนื้อหานี้ให้เราเข้าใจถึงพระเวสสันดรที่ทรงบำเพ็ญพระทานบารมี และความโลภของบุคคลรอบข้างที่ไม่รู้จักพอ แม้การบริจาคของพระองค์จะมีคุณค่ามาก แต่กลับเป็นการกระตุ้นความอยากได้ใน…
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
11
บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์
…มต้ม อิกฺขุ เป็นไปในความ เห็น, อิกฺขุ + อ + ติ] สำเร็จรูปเป็น อิกฺขติ ย่อมเห็น. ลฦ เป็นไปในความ ได้ โลภ + อ + ติ] สำเร็จรูปเป็น ลภติ ย่อมได้
ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงวิภัตติที่บอกกาลบทวาจนะและบุรุษซึ่งประกอบด้วยธาตุที่เป็นมูลราก ธาตุแบ่งออกเป็น 4 หมวดตามประเภท โดยยกตัวอย่างธาตุต่างๆ เช่น ภู, ทุ, สี, มรุ, ปจุ และอิกฺขุ รวมทั้งการเปลี่ยนแปลงรู
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสุล
49
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสุล
…สชฺชาที่นิ สำหริตฺวา เภสัชช์ ปจิต ชานามิ อาจ เต เภสัชช์ อาจิกขิสส์ อหิ ยโต ปพฺพชิโต ตโต ปฏฐาย น มยา โลภสหคเตน จิตเตน อินทริยานิ ภินทิตวา วิสภาครูป์ โอโลกิตปุพพ์ อิมินา สัจจวจเนน มาตุยา เม ผาสุ โหตุ คจฺฉ …
เนื้อหานี้พูดถึงการบรรลุธรรมและแนวทางในการดำเนินชีวิตตามหลักของพระพุทธศาสนา พร้อมกล่าวถึงการประพฤติปฏิบัติเพื่อให้ได้ผลที่ดีและการเข้าใจในธรรมะที่แท้จริง. การบำเพ็ญความดีและความเป็นอยู่โดยมีศีลธรรมเป็
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล
101
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล
…นโต” ธุตธมฺมา นาม ฯ ตตฺถ อปปิจฉตา จ สันตุฏฺฐิตา จ อโลเก สลเลขตา จ ปวิเวกตา จ ทวี ธมฺเมสุ อนุปตนฺติ อโลภ จ อโมเห จ อิทมตถิตา ญาณเมว ๆ ตตฺถ อโลภน ปฏิกเขปวตฺถุ โลภ์ อโมเหน เตเสวว อาทีนวปฏิจฉาทก์ โมห์ รุนาติ…
…ะหนักถึงกิเลสและการปฏิบัติเพื่อเข้าสู่ความสงบสุขทางใจ ตลอดจนความหมายของการไม่ยึดติดและการมีจิตที่ไม่โลภ เบื่อหน่ายและไม่หลง ซึ่งล้วนเกี่ยวข้องกับการเข้าถึงธรรมชาติที่สูงส่งและความเข้มแข็งทางจิตใจตามแนวทา…
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสุล - กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส
123
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณ์วิเสสสุล - กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส
…นสน์ ปหาย อุปรูปริวฑฺฒมานส์เวโค อโนลีนวุตติโก โหติ ฯ อสุภสัญญาปริจิตฺตสฺส ปนสฺส ทิพพานปิ อารมฺมณานิ โลภวเสน จิตติ น ปริยาทิยนฺติ ฯ เอว์ พหูปการตฺตา สพฺพตฺถ อตฺถยิตพุฒิ อิจฉิตพฺพฤติ จ อธิปเปตสฺส โยคานุโยค…
…วามสำคัญของการมีสติสัมปชัญญะและการพัฒนาในมิติของปัจจุบันเพื่อเกิดผลดังกล่าว รวมถึงการปล่อยวางจากความโลภและการสร้างความสุขจากภายใน
วิสุทธิมคฺคสฺส และการเข้าใจธรรมชาติของมนุษย์
130
วิสุทธิมคฺคสฺส และการเข้าใจธรรมชาติของมนุษย์
… มตานุสาเรน วินิจฉโยฯ วุตตกเหติ อุสสทกิตตเน อิเม สตฺตา ปุพพเหตุนิยาเมน โลกสฺสทา โทสฺสฺสทา โมหุสสทา อโลภุสสทา อโทสฺสฺสทา อโมนุสฺสทา จ โหนติ ยสฺส ที่ กมมายหนกขเณ โลโภ พลวา โหติ อโลโภ มนฺโท อโทสาโมหา พลวนฺโ…
บทคัดย่อเกี่ยวกับวิสุทธิมคฺคสฺสกล่าวถึงการวิเคราะห์ธรรมชาติของคนในด้านต่าง ๆ รวมถึงโลภ โทสะ และโมหะ เพื่อเข้าใจว่าสิ่งเหล่านี้มีผลต่อการดำรงชีวิตอย่างไร จากการศึกษา สามารถสรุปได้ว่า สิ่ง…
กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส
131
กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส
…เสสสุล (ปฐโม ภาโค) - หน้าที่ 131 กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส โหติ ทุฎโฐ จ มฬโห จ ยสฺส ปน กมฺมายูหนกฺขเณ อโลภ โทสโมหา พลวนฺโต โหนติ อิตเร มนทา โส ปุริมนเยเนว อสุทโธ เจว อปฺปกิเลโส จ โหติ ทิพพารมฺมณปิ ทิสวา นิจ…
บทความนี้นำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับ กมฺมฏฺฐานคฺคหณนิทฺเทโส โดยอธิบายแนวคิดเกี่ยวกับกรรมและการที่กรรมส่งผลต่อบุคคลในชีวิต ทั้งด้านบวกและลบ การศึกษาเกี่ยวกับกรรมยังช่วยให้เข้าใจถึงการเกิดของผลกรรมในชีวิตประจ
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล
180
วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสสุล
…คหิตคฺคหเณน ปน ปฐเมน กามฉินฺทสฺส ทุติเยน เสสนีวรณาน ตถา ปฐเมน ตีส อกุสลมูเลส ปญฺจกามคุณเภท วิสัยสฺส โลภสฺส ทุติเยน อาฆาตวัตถุเภทาทวิสยาน โทสโมหาน โอฆาทีสุ วา ธมฺเมสุ ปฐเมน กาโมฆกามโยคกามาสวกามุปาทาน- อภิ…
เนื้อหานี้กล่าวถึงวิสุทธิมคฺคและการวิเคราะห์เรื่องต่างๆ เช่น กาม อกุสล และการพิจารณาธรรมในด้านต่างๆ โดยนำเสนอการวิเคราะห์จิตและแนวทางในการหลีกเลี่ยงอกุสลจิต มีการอ้างอิงถึงการปฏิบัติธรรมเพื่อให้เห็นปั