๒ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 479 / 994

… จ โส สตฺถา จาติ เม... สตฺถา ฯ โชเตตีติ โชตยนต์ ฯ สุทธมานส์ อรหตุตสงขาติ จิตต์ ยสฺส เถรสฺส โส ปัตถน ๒. อาทิยามีตีติ ภวิตพฺพ ฯ ๓. ทายาโท ฯ G). อภิ.๒๗๔

เนื้อหาเกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ซึ่งเน้นการวิเคราะห์และสำรวจธรรมชาติของการปฏิบัติในทางพระพุทธศาสนา ข้อมูลการสอนแสดงถึงความสำคัญของเมตตาและการฝึกปัญญาเพื่อความเข้าใจลึกซึ้งในหลักธรรมและการบรรลุผลท

…สาร์ เอติสสา อตฺถิติ สารี ฯ สาริยา สมภูโต ชาโตติ สารีสมฺภโว ๆ เทนฺติ เอเตนาติ ทินนฺติ ภวิตพฺพ ฯ อภิ.๒๗๕

เนื้อหานี้เกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา ซึ่งเป็นการศึกษาสำคัญในพระพุทธศาสนาที่อธิบายถึงการแยกแยะและเข้าใจอภิธรรมในหลักธรรมต่างๆ โดยเนื้อหายังคงอิงอยู่กับการตีความและการวิเคราะห์ที่ถูกต้องให้เก

…าปนฺโน ฯ [] ๑. อิโต ปริ ปุราณโปตุกเก นิฏฐิตา จ สพฺพถาปิ ปญฺจิกา ยทุยสุทธมหายา ขนฺตุมรหนฺติ ธีรา อภิ.๒๗๕ ขนฺติโต ญาณโตปิ วา กสฺส นิพพิชฌติกฺกโมติ ทิสสติ ฯ

บทนี้นำเสนอการวิเคราะห์และการตีความอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ที่สำคัญต่อการเข้าใจหลักธรรมในเชิงลึก ทบทวนคำนิยามและการประยุกต์ในชีวิตประจำวัน พร้อมรายละเอียดเกี่ยวกับความรู้ที่เกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับปัญญา

…น สพฺพสิปเปสุ โกวิโท สุปญฺญวา มิลินฺโทว นาคเสโนว ธิติมา" 1 ๑. อากาเส อาทิจจจนทา วิย ปากฎาติ อตฺโถ ฯ ๒. อยู่ เลขกสฺส ปณิธานคาถา ฯ อภิ.๒๓๔

เนื้อหาในบทนี้สำรวจอภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเข้าใจสาระสำคัญในด้านปัญญาและคุณธรรม การนำเสนอโดยเชื่อมโยงกับหลักธรรมะที่จะช่วยในการพัฒนาจิตใจ และการปฏิบัติธรรม การใช้ชีวิตที่มีคุณค่าของบุ

…ข มาคนทิย รูปาราม รูปรติ รูปสมมุทิตานุติ อาทิ ฯ ยา เอว์ โสต โข มาคนทัย สทฺทาราม สทฺทรติ ๑. ม. ม. ๑๓/๒๗๒

เนื้อหานี้นำเสนอการวิเคราะห์เกี่ยวกับอารมณ์และจิตใจในอภิธมฺมตฺถสงฺคห โดยแบ่งความเข้าใจในด้านต่าง ๆ เช่น อกุสลจิต การเกิดอารมณ์ที่ไม่ดี จากการวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อจิตใจ ทั้งนี้จะมีการสำรวจถึงมูลฐา

…มานสเมเวติ ปญฺจนฺทฺริยเภทโตติ ฯ ตตฺถ อิฏฐิ โผฏฺฐพฺพานุภวนลักขณ์ สุข์ ฯ 6. โปตุเกส อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒. นย. ส. สฬา. ๑๘/๒๖๘. ๓. ส. สฬา. ๑๘/๒๕๕

เนื้อหานี้พูดถึงการจำแนกประเภทของเวทนา อธิบายถึงเวทนาที่เกิดจากความรู้สึกต่างๆ เช่น สุข ทุกข์ และอทุกขมสุข โดยแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามความสามารถในการรับรู้ ทั้งนี้ยังมีการเน้นย้ำถึงธรรมชาติและการรักษา

…าจักรจนาอรรถวรรณนา * พระมหาแพร กมฺมสาโร ป. ธ. ๕ วัดเขมาภิรตาราม นนทบุรี แปล, ๑-๑. เฉลยสนามหลวง พ.ศ. ๒๔๘๗-๘๘-๘๔,

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวินี โดยเริ่มจากการไหว้พระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ ต่อต้านอุปสรรคทางอรรถศาสตร์ที่เป็นความเลวร้าย ข้าพเจ้าจะแสดงอรรถวรรณนาอย่างย่อเพื่อให้เข้าใจแก่นักอภิธรร

…นโลก พร้อมทั้งเทวโลกฯ สมดังที่พระพุทธองค์ตรัสไว้ว่า ภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายที่ไม่มีเท้าก็ตาม มี ๒ เท้าก็ตาม มี ๔ เท้าก็ตาม มีประมาณ เพียงใด พระตถาคตเจ้า บัณฑิตกล่าวว่า เป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เหล่…

พระสัพพัญญุตญาณทรงความงามเลิศ ประกอบด้วยมรรคญาณอันสูงส่ง ทรงพระนามว่าสัมมาสัมพุทธะเพราะไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แก่พระตถาคตเจ้าเป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหมด ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้สดุดีพระผ

…นั้น จึงชื่อว่าโลภมูลจิต มี 4 อย่าง โดยความต่างแห่งเวทนาเป็นต้น, จิตที่ชื่อว่าโทสมูล ก็เหมือนกัน มี ๒ โดยความต่างแห่งสังขาร, และ จิตที่ชื่อว่าโมหมูล คือที่เรียกว่า มีโมหะเป็นมูล ด้วยอรรถว่า จิตเหล่านี้…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับจิตที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกุศลจิตซึ่งเรียกว่าอกุศล โดยเปรียบเทียบเหมือนชนที่เป็นคู่ปรับกับมิตรและอธิบายถึงการจำแนกประเภทของอกุศลจิตที่มี 12 ประเภท เน้นความแตกต่างของมูลและอาการของจ

…ว่า แสดง ก็มี จึงกล่าวว่า ธรรมชาติที่ชื่อว่าจักขุ เพราะอรรถว่า บอก คือแสงรูปให้แจ่มแจ้ง ๑. ม. ม. ๑๓/๒๗๒. ๒. สมฺโมหวิโนทนี ๔๘.

เนื้อหาในบทนี้พิจารณาถึงแนวคิดเกี่ยวกับประสาทสัมผัสโดยเฉพาะจักขุและโสต ว่ามีบทบาทในการรับรู้และความรู้สึกต่อรูปและเสียง โดยเชื่อมโยงกับคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลในความชอบและการรับรู้เป็

…งกันจากที่กล่าวแล้ว ดังนี้แล ฯ ถ้าเช่นนั้น ทำไมท่าน จึงกล่าวการสัมประโยคด้วยอุเบกขาแห่งอาวัชชนะทั้ง ๒ แม้อาวัชชนะ ทั้ง ๒ นั้น ก็เป็นไปในลำดับแห่งจิตที่มีวัตถุที่อาศัยเสมอกันมิใช่หรือ ? બૈ ๑-๑. เฉลยสนาม…

เนื้อหาเกี่ยวกับวิบากทั้ง 4 ที่เกี่ยวข้องกับกายวิญญาณและอารมณ์อย่างละเอียด รวมถึงปรากฏการณ์ของการกระทบระหว่างอารมณ์กับกายวิญญาณในกิจกรรมประจำวัน การเชื่อมต่อระหว่างอารมณ์และการปฏิบัติธรรมที่แตกต่างกัน

…น และจากจิตที่ชื่อว่าอเหตุกะ เพราะ ไม่มีการสัมประโยคกับเหตุ มีประมาณ ๕๓ ด้วยสามารถแห่งกามา- วจรจริต ๒๔ มหัคคตจิตและโลกุตตรจิต ๓๕ อีกอย่างหนึ่ง จิตทั้ง ๕๑ เพราะแบ่งโลกุตตรจิต ๘ เฉพาะดวงหนึ่ง ๆ ออกไปเป็น…

บทอ่านจากอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา แสดงถึงความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งจิตที่ไม่มีสัมฤทธิ์กับเหตุ สรุปถึงการแบ่งประเภทจิตเป็นหลายรูปแบบ พร้อมทั้งการวิเคราะห์เกี่ยว

…ดวง เพราะเป็นไปใน อารมณ์ ๖ จึงรวมเป็นจิต ๔๘๐ ๆ ก็จิตเหล่านั้นเอง ๓ คูณด้วย ာ อำนาจอธิบดี ๓ เป็นจิต ๓๒๐ เพราะจิตเป็นญาณวิปยุตที่จะพึงนับด้วย ความต่างแห่งอธิบดี มีประมาณ ๒๔๐ ไม่ประกอบด้วยวิมังสาธิบดีฯ แล…

บทความนี้นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับการพัฒนาจิตและอภิธรรมตามศาสตร์ทางพระพุทธศาสนา โดยมีการอธิบายถึงแนวทางในการนับจิตตามบุญกิริยาวัตถุ รวมถึงวิธีการจำแนกจิตในระดับต่างๆ และแนวคิดเกี่ยวกับอำนาจอธิบดี โดยสรุป

…คหะฯ เวทนาอื่นจากสุขและทุกข์ ชื่อว่าอทุกขมสุข ด้วย สามารถสนธิกิริโยปกรณ์ ลงม อาคมฯ ถามว่า ก็เวทนามี ๒ เท่านั้น โดยบาลีว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เวทนาเหล่านี้มี ๒ คือ สุข ๑ ทุกข์ ๑ มิใช่หรือ ฯ แก้ว่า จริง…

บทความนี้วิเคราะห์การสงเคราะห์เวทนาภายใต้แนวคิดของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยการจำแนกเวทนาออกเป็น 3 ประเภทคือ สุข ทุกข์ และอุเบกขา นำเสนอคำสอนของพระผู้มีพระภาคเกี่ยวกับธรรมชาติของเวทนา และการเข้าถึงความเข

…าง ฯ ก็พระพุทธดำรัสนี้ว่า "ผู้ที่เป็นอยู่นานก็อยู่ได้เพียง ๑๐๐ ปี หรือเกินไปบ้างเล็กน้อย แต่ไม่ ถึง ๒๐๐ ปี" ดังนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสหมายเอาหมู่มนุษย์ผู้เกิด อยู่ในกาลทุกวันนี้ ฯ 9 สองบทว่า ทิพฺพาน…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงการกำหนดอายุของมนุษย์และเทวดา ความยาวของการดำรงอยู่ในภุมมเทวดา บางชนิดมีอายุได้แค่ 9 วันในขณะที่บางชนิดอาจอยู่ได้จนถึงชั่วกัลป์ ทว่ามนุษย์ถือว่ามีอายุเฉลี่ยไม่เกิน 200 ปี พระพุทธเจ

…ว่า มนุสฺสคณนาย คือ โดยการนับปีของพวกมนุษย์ ฯ สองบทว่า ตโต จตุคุณ ความว่า เอา ๔ คูณ ด้วยอำนาจการเอา ๒ คุณวันและปี อย่างนี้ คือ ๑,๐๐๐ ปีทิพย์ เพราะเอา ๒ คูณวันที่กำหนด ด้วยปีของมนุษย์ ๕๐ ปี และ ๕๐๐ ปีทิ…

… โดยยกตัวอย่างปีทิพย์กว่า ๑,๐๐๐ ปีทิพย์ถึง ๑๖,๐๐๐ ปีทิพย์และอายุที่สัมพันธ์กับปีของมนุษย์ที่สูงถึง ๕๒๑ โกฏิปีถึง ๕ ล้านปีบน. ปรากฏว่า ผู้ศึกษาได้เข้าใจในการนับปีและการประมาณอายุของประธานาธิบดี และคาดเด…

…างเป็นลักษณะ " ฯ บัณฑิตควรเห็น สันนิษฐานว่า "โดยย่อ บุญกิริยาวัตถุมีเพียง ๓ อย่างเท่านั้น ๑. ขุ. ธ. ๒๕/๖๓ ๒. สุมงฺคลวิลาสินี ๓/๒๔๗ ค

ในบทความนี้กล่าวถึงบทบาทของการแสดงและการฟังในอภิธรรมว่าเป็นการส่งเสริมการปฏิบัติธรรม โดยการแสดงและการฟังสามารถนำไปสู่การพัฒนาในภาวนาและการสะสมบุญกิริยาวัตถุได้ เช่น การให้ธรรมทานที่มีอานิสงส์มาก ตามที

…นะ ก็ดี เมื่อตั้งอยู่ ย่อมตั้งอยู่ได้ ถ้าว่า บุคคลย่อมทำกาละในสมัยนั้นไซร้ ข้อที่เขาจะพึงเข้าถึงคติ ๒ อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง คือนรกหรือกำเนิด แห่งสัตว์เดียรัจฉาน เป็นฐานะที่มีอยู่ " ๆ พึงเห็นอบายในบทว…

บทที่ 249 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี ว่าด้วยนิมิตแห่งทุคติและคตินิมิต ซึ่งเกี่ยวข้องกับผลของกรรมที่เป็นกุศลและอกุศล ที่มีผลต่อการเกิดใหม่ของวิญญาณ โดยกล่าวถึงสถานการณ์ที่กุศลจิตและอกุศลจิตเกิดขึ้นในเวลาเด

…ทา มรรค พระสารีบุตรเถระได้กล่าวถึงปฏิสนธิที่เป็นไปกับด้วยเหตุ ซึ่ง เป็นไปแล้วแม้เพราะปัจจัยแห่งเหตุ ๒ ประการ ในนิกันติขณะ ฯ ก็ ชวนะที่ใกล้ต่อจุติ ที่เป็นไปอยู่ในกาลนั้น ดุจในวิถีที่เสมอด้วยปฏิสนธิ จะพึ…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการวิเคราะห์กรรมที่สัตว์ได้ทำแล้วและความเชื่อมโยงกับการปฏิสนธิ โดยเสนอมุมมองของพระสารีบุตรเถระเกี่ยวกับตัณหาและกรรมนิมิต ที่เป็นปัจจุบันและอารมณ์แห่งชวนะที่ทำให้เกิดขึ้น สิ่งสำคั

…กเลี่ยงคำ ๆ ๑ นับอวินิพโภครูป ๘ วจีวิญญัติ ๑ สัททรูป ๑ เป็น ๑๐ เรียกวจีวิญญัติทสกะ ดูคำแปล บาลีหน้า ๒๒๒-๒๗๓

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยนำเสนอความสัมพันธ์ของสังขตธรรมและปัจจัยที่ก่อให้เกิดการเกิดในเชิงอภิธัมมะ พระโบราณาจารย์อธิบายถึงการกำหนดนับรูปเป็นหมวดและบทบาทต่างๆ