ศิลปะพุทธศาสนาและตู้พระไตรปิฎก : หน้า 67/172

อาจกล่าวได้ว่า ศาสนาเป็นบ่อเกิดของ ศิลปะอันวิจิตร ด้วยแรงรักแรงศรัทธาของ พุทธศาสนิกชนผู้ปรารถนาอุทิศตนสร้างผลงาน อันวิจิตรงดงามสะท้อนผ่านพุทธศิลป์ชั้นเลิศ ด้วยฝีมือชั้นครูของช่างหลายแขนง สำหรับงาน ประณีตศิลป์บนตู้พระไตรปิฎกหรือตู้พระธรรม นั้น เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของจิตรกรรมชั้นสูง ที่เกี่ยวเนื่องกับศาสนวัตถุ ที่ปราชญ์ผู้มีฝีมือช่าง แต่โบราณบรรจงจำหลักเส้นสายที่งดงาม และแช่มช้อย เพื่อบอกเล่าเรื่องราวคำสอนใน พระพุทธศาสนาผ่านลวดลายต่าง ๆ เช่น ลาย รดน้ำ ลายกำมะลอ ลวดลายเหล่านี้ประดับ 9 ตกแต่งส่วนต่าง ๆ ของ ตั้งแต่หัวเม็ดทรงมัณฑ์ คือ ส่วนยอดด้านบนทั้งสี่มุมจรดเสาขาตู้ด้านล่าง โดยพื้นที่หลักของลวดลาย คือ ด้านหน้า ช่วงบานประตูซ้ายขวา ส่วนด้านหลังตู้และ ภายในตู้ส่วนที่เป็นชั้นสําหรับวางคัมภีร์นั้น ไม่นิยมตกแต่งลวดลาย แต่ทาด้วยรักทึบ ลายกำมะลอตกแต่ง ส่วนขาตู้พระไตรปิฎก ลายรดนํ้าบนพื้นชาต รูปเทวดา ประกอบลายดอกพุดตานบนบานตู้พระธรรม ศิลปะล้านนา บ "ตู้ลายทอง" เป็นคำที่มักใช้เรียกตู้ ขึ้นเมื่อใด แต่ถ้าหากพิจารณาลวดลายจาก พระไตรปิฎกที่ตกแต่งด้วยลายรดน้ำ ลงรัก ปิดทองทั้งตู้ เป็นงานศิลปะไทยที่มีเอกลักษณ์ โดดเด่น คือ เป็นภาพที่ใช้สีเพียง ๒ สี คือ สีทอง ของทองค่าและสีค่าของยางรัก หรือบางครั้ง สามารถระบุยุคสมัยของงานศิลปะจากรูปแบบ ตู้พระธรรมที่เก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑสถาน แห่งชาติ พระนคร และหอสมุดแห่งชาติ จะเห็น ความแตกต่างของรูปแบบในเชิงช่างที่โดดเด่น ของลวดลายได้เป็น ๓ สมัย คือ สมัยอยุธยา มีนาคม ๒๕๕๙ อยู่ในบุญ ๖๕ เป็นสีทองบนพื้นหลังสีแดง ไม่ปรากฏหลักฐาน ระบุแน่ชัดว่าสังคมไทยเริ่มเขียนลายรดน้านี้ สมัยธนบุรี และสมัยรัตนโกสินทร์