ตู้ลายรดน้ำฝีมือครูวัดเชิงหวาย : หน้า 69/172

“ตู้ลายรดน้ำฝีมือครูวัดเชิงหวาย” ได้รับ “กำมะลอ” เป็นลายประณีตศิลป์อีก การยกย่องว่าเป็นศิลปะชั้นเอกที่เลิศ าวิจิตร แขนงหนึ่งที่ปรากฏบนตู้พระธรรม ซึ่ง น. ณ ด้วยฝีมือชั้นครูของสกุลช่างวัดเชิงหวายที่มี ปากน้ำ กล่าวไว้ในพจนานุกรมศิลปะว่า "ลาย ชื่อเสียงในสมัยอยุธยา นอกจากลายเส้นที่คมชัด และความพลิ้วไหวของปลายลวดลายกระหนก ประดุจเปลวเพลิงแล้ว ช่างฝีมือยังได้สอดแทรก ภาพสัตว์ เช่น นก กระรอก ผีเสื้อ ที่ดูมีชีวิต เคลื่อนไหวอย่างเป็นธรรมชาติไว้ในลวดลาย ที่สอดคล้องกลมกลืนไปกับความพลิ้วไหวของ ลายกระหนกได้อย่างลงตัว บ่งบอกถึงอัจฉริยภาพ กำมะลอ คือ ลายทองรดน้ำ แล้วเอารักผสม สีฝุ่นและชาดระบายผสมลงไปกับลายทอง บนผนังที่ลงพื้นรักไว้ ทำให้เกิดภาพสวยงามมาก มักนิยมทำกับตู้พระไตรปิฎกและเครื่องใช้ ไม้สอยเล็ก ๆ เช่น ตะลุ่มและพาน เป็นต้น สันนิษฐานว่า ลายกามะลอมีมาตั้งแต่ครั้ง เชิงช่างของครูศิลป์แต่โบราณ อีกทั้งในด้าน องค์ประกอบและช่องไฟยังถือเป็นต้นแบบ ให้แก่งานลายรดนํ้าในยุคต่อ ๆ มาอีกด้วย ปัจจุบันตู้ลายรด าฝีมือครูวัดเชิงหวายจัดแสดง อยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร จํานวน ๒ ตู้ โดยตู้แรกเป็นตู้ฐานสิงห์ตกแต่งด้วย ลวดลายกระหนกเปลวเครือเถา ส่วนตู้ที่สอง ตกแต่งด้วยลายกระหนกรวง บ ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี โดย รับอิทธิพลจากศิลปะจีน สาเหตุที่ทำให้ลาย ก่ามะลอเป็นที่ยอมรับอาจเป็นเพราะแต่เดิม คนไทยรู้จักเพียงลายรดน้ำที่มีเพียงสีทอง บนพื้นสีดำหรือแดงแต่เพียงอย่างเดียว จึงนำ จิตรกรรมจีนทีสีสันหลากหลายแปลกตามา ประยุกต์ตามอุดมคติไทย ลวดลายประดิษฐ์ ตามอย่างแบบจีนแบบเดิม เช่น ภาพเซี่ยวกาง ยืนบนสิงโตจีน ลายดอกโบตั๋น ได้รับการพัฒนา ผสมผสานตามอุดมคติแบบไทย อาทิ ภาพ กินรา กินรี ตัวนรสิงห์ ลวดลายกระหนก เปลวหางกินรี ดังที่ปรากฏอยู่บนตู้พระธรรม เป็นต้น ในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ศิลปะ ลายทํามะลอเริ่มมีความเด่นชัดในรูปแบบ มี ความเป็นเอกลักษณ์อย่างไทยมากยิ่งขึ้น โดย การนําเอาเรื่องราวในวรรณคดีไทยมาเขียน เล่าเรื่อง เช่น เรื่องรามเกียรติบนตู้พระไตรปิฎก ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ส่วน ลวดลายบนตู้พระไตรปิฎกในพิพิธภัณฑสถาน แห่งชาติ จันทรเกษม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นเรื่องเกี่ยวกับชาดกต่าง ๆ เป็นต้น ๆ ตู้ลายรดน้ำฝีมือครูวัดเชิงหวาย สอดแทรก ภาพสัตว์นานาชนิดที่เคลื่อนไหวไปตาม ความพลิ้วไหวของลวดลายอย่างลงตัว มีนาคม ๒๕๕๙ อยู่ในบุญ ๖๗