ความยากในการเกิดเป็นมนุษย์ : หน้า 56/89

๑. การบังเกิดขึ้นของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นเรื่องยาก ๑.๑ การได้เกิดเป็นมนุษย์เป็นเรื่องยาก ความยากในการเกิดเป็นมนุษย์นั้น พระพุทธองค์ทรงอุปมาว่า ในท้องมหาสมุทร อันกว้างใหญ่ไพศาล มีเต่าตาบอดตัวหนึ่งอาศัยอยู่ในทะเลลึก ทุก ๆ หนึ่ หนึ่งร้อยปี เต่าตาบอด ตัวนี้จะโผล่ขึ้นมาหายใจเหนือ ครั้งหนึ่ง จากนั้นก็ต่ำลงไปอยู่ใต้ทะเลตามเดิม ผ่านไปอีก จเหนือน้ำครั้งหนึ่ง ร้อยปีจึงโผล่ขึ้นมาใหม่อีกครั้ง ขณะเดียวกัน บนผิวมหาสมุทรนั้น ก็มีห่วงตาเดียวขนาด เล็ก ๆ พอแค่หัวเต่าลอดได้อยู่อันหนึ่ง ลอยเคว้งคว้างตามกระแสคลื่นกระแสลมอยู่กลาง มหาสมุทร เมื่อใดก็ตามที่เต่าตาบอดตัวนั้นโผล่ขึ้นมาหายใจ แล้วสอดหัวเข้าไปในห่วง ตาเดียวเล็ก ๆ นั้นได้พอดี ซึ่งมีโอกาสที่เป็นไปได้น้อยมาก ๆ นั่นคือความยากในการเกิดเป็น มนุษย์ เพราะฉะนั้น การที่เราเดินไปไหนมาไหน แล้วได้เห็นสุนัข เป็ด ไก่ ช้าง ม้า วัว ควาย หรือเห็นสัตว์ชนิดใดก็ตาม นั่นคืออุทาหรณ์เตือนใจว่า การเกิดเป็นมนุษย์เป็นสิ่งที่ยาก เพราะสัตว์เดรัจฉานพวกนั้น แท้จริงก็คืออดีตมนุษย์ แต่เพราะความประมาทพลาดพลั้ง ในอดีตไปสร้างบาปกรรมไว้ ชาตินี้จึงต้องมาเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน ซึ่งก็ไม่รู้ว่าอีกนาน แค่ไหนกว่าจะได้กลับมาเกิดเป็นมนุษย์ ๑.๒ การกำจัดความไม่รู้อย่างต่อเนื่องเป็นเรื่องยาก แม้การเกิดมาเป็นมนุษย์จะยากเย็นเพียงใดก็ตาม แต่การบังเกิดขึ้นของพระสัมมา สัมพุทธเจ้ายากกว่านั้นมากมายนัก เพราะบุคคลที่จะมาตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น นอกจากจะต้องเกิดเป็นมนุษย์แล้ว ยังต้องสั่งสมบุญบารมีเพื่อเพิ่มพูนความรู้ที่สมบูรณ์ พร้อมด้วยโยนิโสมนสิการอย่างต่อเนื่องอีกนับอสงไขยภพชาติไม่ถ้วน เพื่อนำความรู้นั้นมา พัฒนาตนเองให้เป็นผู้มีกาย วาจา ใจ ที่สะอาดบริสุทธิ์ จนกระทั่งสามารถกำจัดอาสวกิเลส อันเป็นสาเหตุแห่งอวิชชา คือความไม่รู้ตลอดจนความหลงงมงายจนหมดสิ้น จึงได้มา ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งก็นาน ๆ จึงจะมาบังเกิดขึ้นในโลกสักพระองค์หนึ่ง ๆ สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ ก็เพราะว่าการที่ใครจะมีความรู้ที่ถูกต้องสมบูรณ์พร้อมดังกล่าว สักเรื่องหนึ่งนั้น ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย จำเป็นต้องทำซ้ำแล้วซ้ำอีก ปรับปรุงแล้วปรับปรุงอีก อยู่ตลอดเวลา เพราะความรู้ที่ค้นคว้าได้มานั้น ไม่ได้มาแบบรวดเดียวจบ แต่ได้มาทีละเล็ก ทีละน้อย ได้มาอย่างกระท่อนกระแท่น เมื่อใช้ไปสักพักหนึ่ง ก็จะต้องปรับปรุงใหม่ดังที่ เราท่านได้เห็นเสมอมาว่า มีทฤษฎีใหม่ ๆ เกิดขึ้นอยู่ทุกปี นั่นคืออาการที่บอกให้เรารู้ว่า “มนุษย์เกิดมาพร้อมกับความไม่รู้" เพราะฉะนั้นการที่ใครสักคนจะสามารถกำจัดความไม่รู้ ได้หมดสิ้นเด็ดขาด จนกระทั่งตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น จึงเป็นสิ่งที่บังเกิดขึ้นได้ โดยยาก ยากกว่าการเกิดเป็นมนุษย์มากมายหลายเท่าจนไม่อาจประเมินได้ 69