การฝึกตนในสายบาลีและสายธรรม : หน้า 10/296

บางคนในโลกนี้ ร่ำเรียนกันมาจนพูดได้หลายสิบภาษา แต่ว่า ขาดไปภาษาหนึ่ง นั่นคือ ภาษาคน เพราะมุ่งเอาแต่การเรียนวิชาการ แต่ยังไม่ได้แก้ไขปรับปรุงนิสัยของตน การฝึกตนจึงต้องฝึกหยาบคู่ไป กับการฝึกละเอียด มิฉะนั้นจะมีแต่ความรู้ แต่นิสัยจะยังไม่ดี ในการเรียนของการคณะสงฆ์เรา แบ่งเป็นสายบาลีกับสาย นักธรรม สาเหตุที่แบ่งเป็นสองสายแบบนี้ ก็เพราะต้องการให้พวก เรารู้ว่า เมื่อเรียนภาษาบาลีแล้ว งานที่ต้องทำไม่ใช่แค่การรู้ภาษาบาลี แต่ยังมีงานแก้ไขปรับปรุงตัวเองด้วย ซึ่งการแก้ไขปรับปรุงตนเองนั้น จะมีสอนอยู่ในสายนักธรรม ดังนั้น เป้าหมายของสองสายนี้จึงต้องไปร่วมกัน การเรียน บาลีทำให้ได้รู้จักการแปลภาษาบาลีคล่อง เพราะพุทธวจนะในการ ฝึกตนเก็บอยู่ในภาษาบาลี การเรียนนักธรรมเพื่อให้ได้รู้จักการแก้ไข ปรับปรุงนิสัยตัวเอง เพราะการปิดนรก เปิดสวรรค์ ไปนิพพานอยู่ที่การ ฝึกตน พวกเราโชคดีที่บวชตั้งแต่ยังเล็ก จนกระทั่งเติบโตได้บวชเป็น พระภิกษุ จึงต้องรู้หลักการรักษาความเป็นสมณะของตนเองให้ดีว่า บาลีมีไว้ในภาษา นักธรรมมีไว้แก้ไขปรับปรุงตนเอง สองอย่างนี้พราก จากกันไม่ได้ ข้อได้เปรียบของการบวชตั้งแต่เล็ก คือพวกเราจะไม่มีขยะในใจ ไม่ต้องไปก่อเวรก่อบาป ไม่ต้องไปเฉียดคุกเฉียดตะรางเหมือนเด็ก (๑๐)