การปฏิบัติธรรมและมัชฌิมาปฏิปทา : หน้า 6/99

LD จนซูบผอม นอนบนหนาม แบกทรายหนัก ร่างกาย ด้วยไฟ เป็นต้น และต่อมาก็บำเพ็ญวัตรแบบอุกฤษฎ์ ท่าช่าไปช้ามาตลอดเวลารวมกันอยู่หลายปี ซึ่งมี ๓ ขั้นตอนเป็นลำาดับดังต่อไปนี้ ๑. กัดฟันแน่น ลิ้นกดเพดาน จนส่งผลให้ พระวรกายเกิดความเร่าร้อนไปทั่ว เกิดความรู้สึก ราวกับว่าถูกคนมาบีบศีรษะและคอไว้แน่น เหงื่อไหล โซมทั่วกายไม่หยุด ๒. กลั้นลมหายใจทั้งทางจมูก ปาก และหู ทําให้ลมเข้าไปดังอยู่ในสมอง เจ็บเหมือนถูกเหล็ก ทีมสมอง และเกิดลมเสียดแทงท้องเหมือนถูกมีด กรีดท้อง กายเร่าร้อนดุจอยู่ในถ่านเพลิง ๓. ตัดการบริโภคอาหาร ส่งผลให้พระวรกาย ปรากฏเป็นขอดเกลียว ผิวหนังเหี่ยวแห้ง เบ้าตาลึก หนังท้องติดหนังกระดูกสันหลัง ผิวพรรณหมองคล้ำ ไร้เรี่ยวแรงพร้อมจะชวนล้ม จากนั้นได้ทรงเลิกทรมานตน แล้วกลับมาเสวย พระกระยาหารให้แข็งแรงเช่นเดิม ก่อนที่จะตรัสรู้ เพียงครึ่งเดือนหรือ ๑๕ วันเท่านั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสรุปโทษการปฏิบัติ พวกนี้ว่าเป็นของต่ำทราม ที่ปุถุชนมีกิเลสยังติดข้อง ไม่สามารถห่างไกลกิเลสทั้งไม่มีประโยชน์แม้แต่น้อย มัชฌิมาปฏิปทา สายกลางทางไปของพระอริยเจ้า ต่อจากนั้นจึงตรัสว่า มีอยู่หนทางเดียวเท่านั้น ที่จะทําให้หลุดพ้นได้ คือ มัชฌิมาปฏิปทา หรือ ทางสายกลาง เนื่องจากทรงเห็นว่าปัญจวัคคีย์ ชานาญเรื่องศีลและสมาธิในระดับหนึ่ง ขาดแต่เพียง ความเห็นที่ถูกต้อง จึงตรัสสอนให้ดำเนินกาย วาจา ใจ ให้ไปในแนวแห่งอริยมรรคมีองค์ ๘ ที่สนับสนุน