ขณะจิต : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ

…ปในทวารเดียวกัน ฯ [ความต่างแห่งอารมณ์] ๆ พึงทราบวินิจฉัยในคำว่า อติมหนฺติ เป็นต้นฯ อารมณ์มีอายุ ชั่วขณะจิต ๑๖ ผ่านมาสู่คลอง เป็นของล่วงไปได้ ๑ ขณะจิต ชื่อว่า อติมหันตะ ๆ อารมณ์มีอายุชั่วขณะจิต ๑๕ หรือ ๑๔ ล่…

…ปวัติ ซึ่งกล่าวถึงการทำงานของจิตในทวารต่างๆ ในการรับรู้และการติดต่อของอารมณ์ที่มีการสืบต่อกันในแต่ละขณะจิต นอกจากนี้ยังมีการแสดงถึงความแตกต่างในอายุของอารมณ์ ที่ล่วงไปตามช่วงเวลาของขณะจิต เช่น อารมณ์ที่มีอา…

…ลักษณรูป ความเกิด และความไม่เที่ยง มีอายุเท่ากันกับอุปปาทขณะ และภังคขณะของจิตฯ ส่วนความแก่มีอายุเท่าขณะจิต ๔๕ ขณะ ฯ ก็ เพราะทำอธิบายอย่างนี้ ท่านอาจารย์ทั้งหลายจึงกล่าวว่า รูปนั้น เว้นวิญญัติ และลักษณะรูปเส…

…ลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา โดยอธิบายถึงความสัมพันธ์และปัจจัยที่ทำให้เกิดจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องขณะจิต และการโต้แย้งต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับความเป็นไปของจิตและรูปธรรมที่เกิดขึ้นพร้อมกับจิต ข้อมูลนี้มีประโ…

…้นอย่างใดอย่างหนึ่ง จงมีในลำดับ แห่งอาวัชชนะฯ สัมพันธ์ความว่า ด้วยอำนาจแห่งจิตตุปบาทเพียงเท่านี้ ๑๓ ขณะจิตก็เต็มบริบรูณ์ ฯ [อธิบายตทาลัมพนะไม่เกิด บทว่า อปฺปโหนฺตาตีตก คือ ล่วงไปไม่เพียงพอ ฯ คำว่า นตฺถิ ตทา…

…ห้เห็นถึงการไม่มีการเกิดตทาลัมพนะซ้ำใน ๒ หน่วยอารมณ์ เนื่องจากไม่เพียงพอแก่การเกิดในช่วงระยะเวลา ๑๔ ขณะจิต ซึ่งสร้างความเข้าใจในเรื่องของจิตและอารมณ์ได้อย่างชัดเจน เรื่องนี้เป็นส่วนสำคัญในการศึกษาทางอภิธรรม…

…เป็นสตรี แต่หญิงอาจกลับ เป็นชายได้ ในขณะเมื่อเพศกลายเป็นชาย อิตถีภาวรูปดับไป ไม่เกิดขึ้นสิ้นภาวะ 17 ขณะจิต เมื่ออิตถีภาวรูปดับไปไม่เกิดถึง 17 ขณะจิตแล้ว ปุริสภาวรูปก็บังเกิดขึ้นในสันดาน ครั้นปุริสภาวรูป บัง…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับอิตถินทรีย์และปุริสินทรีย์ ซึ่งแสดงถึงลักษณะของทรวดทรงและกิริยาอาการของเพศหญิงและเพศชาย โดยอิตถินทรีย์เป็นรูปธรรมที่ทำให้สามารถระบุเพศหญิงได้ ขณะเดียวกันปุริสินทรีย์เป็

…รมี ๒ คือ วิภูตะ ๑ อวิภูตะ ๑ ๆ คืออย่างไร ? คือ ๓ ขณะด้วยอำนาจอุปปาทขณะ ซิติขณะ และ ภังคะขณะ ชื่อว่าขณะจิต ๑ ฯ ที่ ๑๓ ขณะ ขณะจิตเหล่านั้น เป็นอายุของ รูปธรรมฯ อารมณ์ทั้ง ๕ ผ่านไปได้ ๑ ขณะจิต หรือผ่านไปได้หล…

…บาลี โดยแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับวิญญาณ 6 ประการและวิถี 5 ประการที่เชื่อมโยงกับอารมณ์ การทำงานของจิตและขณะจิตที่มีผลต่อการรับรู้และการตอบสนองต่อข้อมูลต่าง ๆ ผ่านประสาทสัมผัสที่หลากหลาย โดยอธิบายเกี่ยวกับการข้า…

…ุผู้เจริญอานาปานสติได้บรรลุพระอรหัตนั้น ย่อมรู้ว่า "บัดนี้ ๑. ท่านว่า อายุของรูปธรรมนั้น เท่ากับ ๑๖ ขณะจิต เพราะฉะนั้น จึงว่าอัสสาสะปัสสาสะ (ซึ่งเป็นรูปธรรม) เกิดพร้อมกับจิตขณะที่ ๑๖ หลังจุติจิตไป แต่ถ้านับ…

…รกำหนดระยะกาลแห่งอายุของรูปธรรมในพระสูตร. โดยอัสสาสะปัสสาสะมีการเกิดหน่วงที่สัมพันธ์กับจิตในช่วง ๑๖ ขณะจิต ซึ่งเป็นช่วงที่เกิดขึ้นพร้อมกับจุติจิต. การเจริญกรรมฐานทางอานาปานสติทำให้ภิกษุสามารถเข้าใจเจาะลึกเก…

…นไปเราได้อะไรเป็นสิ่งทดแทนความ สูญเสียของเวลาที่เหลือน้อยลงไปทุกวัน ความชราได้ก้าวเข้ามาเยือนเราทุก ขณะจิต เราจึงไม่ควรประมาทในชีวิต รีบเร่งสั่งสมบุญ สั่งสมบารมี อันเป็น เป้าหมายของทุกชีวิตอย่างเต็มกำลัง แล…

…นไปเราได้อะไรเป็นสิ่งทดแทนความ สูญเสียของเวลาที่เหลือน้อยลงไปทุกวัน ความชราได้ก้าวเข้ามาเยือนเราทุก ขณะจิต เราจึงไม่ควรประมาทในชีวิต รีบเร่งสั่งสมบุญ สั่งสมบารมี อันเป็น เป้าหมายของทุกชีวิตอย่างเต็มกำลัง แล…

…ายหลายชนิดแตกต่าง กัน ตามแต่อารมณ์ที่รับมาคิด แต่ละวิถีจิตประกอบด้วย นายวิชชาธรรม ส่วนประกอบย่อยคือ ขณะจิต ทำงานต่อเนื่องกันอยู่ วิถีจิต ของแต่ละอารมณ์ มีจำนวนขณะจิตไม่เท่ากัน มีมาก มีน้อย ที่มากที่สุดไม่เก…

หนเดียว ต้องตายแล้วตายอีกนับชาติไม่ถ้วน เรื่องที่สาม คุณยายอาจารย์อุบาสิกาจันทร์ ขนนก ยูง เคยเล่าไว้เมื่อ ๓๐ ปีมาแล้วว่า ชาติหนึ่งท่านเคยเกิด เป็นลูกสาวชาวประมง ต้องช่วยพ่อแม่จับหอยเสียบมาฆ่า ขายเป็นป

…ดงจึงจะสะท้อน ถึงวงแหวนของประสาทหู เกิดความรู้สึกขึ้นโดยมีโสตวิญญาณได้ยินเสียงขึ้น จะตั้งอยู่ได้ 17 ขณะจิต แล้วจึงดับไป เสียงอันเป็นธาตุกระทบนี้ ย่อมเป็นอารมณ์ให้จิตกุศลหรืออกุศลเกิดขึ้นได้ 3. คันธธาตุ เป็น…

บทความนี้กล่าวถึงสัททธาตุ คันธธาตุ และรสธาตุซึ่งเป็นรูปธรรมในการกระทบโสตธาตุ จมูก และลิ้นตามลำดับ โดยมีความสำคัญต่อการรับรู้ผ่านประสาทสัมผัสต่างๆ สัททธาตุเป็นคลื่นที่กระทบโสตธาตุทำให้เกิดการรับรู้เสีย

… - หน้าที่ 143 ย่อมเป็นไปตามสมควร ฯ ต่อจากนั้นก็เป็นภวังคบาต (จิตตกภวังค์) เลย ฯ ด้วยคำเพียงเท่านี้ ขณะจิต ๑๓ ขณะ เต็มบริบูรณ์ เพราะทำ อธิบายว่า วิถีจิตตุปบาท ๑๔ ภวังคจลนะ ๒ และขณะจิต ๑ ที่ล่วง ไปก่อนแล้วนั…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับวิถีจิตตุปบาทและภวังคบาต ในการศึกษาอภิธัมมัตถ โดยนำเสนอความยาวของจิต อารมณ์ และการเกิดขึ้นของอติมหันตารมณ์ต่อเนื่องถึงภวังคบาต และความสัมพันธ์กับอารมณ์ที่หลากหลาย รวมถึงการวิเ

…ฯ สองบทว่า นตฺถิ วีถีจิตตุปปาโท ความว่า ความเกิดแห่งวิถีจิต ไม่มี เพราะอติปริตตารมณ์แม้มีอายุชั่ว ๒ ขณะจิต โดยที่สุดอย่างสูงก็ไม่ เพียงพอเพื่อให้โวฏฐัพพนะเกิด ๒ ครั้งได้ ฯ มีอธิบายว่า จิตเป็นเหมือน ตกภวังค์…

เนื้อหานี้สื่อถึงหลักการทางอภิธัมมะ เกี่ยวกับวิบากและการเกิดของวิถีจิต ซึ่งได้รับการอธิบายโดยนักปราชญ์ที่อ้างอิงจากอรรถกถาต่างๆ โดยเฉพาะในเรื่อง 'โวฏฐัพพนะ' และบทวิเคราะห์ของอาจารย์อนุรุทธาเกี่ยวกับจิ

…อเกิน กว่า ๑ ชวนวิถีไป ในกาลนั้น จุติจิตเกิดขึ้นในที่สุดแห่งภวังค์แล้วก็ ดับไป หรือถ้ามีเหลือชั่ว ๑ ขณะจิต ในกาลนั้น จุติจิตเกิดขึ้นในที่สุด แห่งวิถีจิตแล้วก็ดับไป ฯ และจุติจิตนั้น มีกรรมที่เป็นอดีตเป็นต้น …

บทความนี้อธิบายถึงวิถีจิตของสัตว์ที่ประสบความตาย ซึ่งมีอำนาจแห่งกรรมและอนุสัยกิเลส โดยเน้นที่จุติจิตในที่สุดของภวังค์ พร้อมคำอธิบายเกี่ยวกับชีวิตและการเกิดในกามภพ ตามที่ท่านอาจารย์ได้กล่าวในคำสอน ข้อม

…เกิดขึ้นใน ลำดับแห่งจุติจิตนั้น ย่อมได้ความเป็นไปแห่งปฏิสนธิที่เป็นไปแล้วใน อารมณ์ ซึ่งมีอายุชั่ว ๕ ขณะจิต และย่อมได้ความเป็นไปแห่งภวังค์ ทั้ง ๔ และย่อมได้ความเป็นไปในอารมณ์ที่เป็นปัจจุบัน แห่งปฏิสนธิ ที่เป…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงอารมณ์ของปฏิสนธิและภวังค์ โดยมุ่งเน้นที่การอธิบายการเกิดขึ้นของอารมณ์ในมโนทวารและปัญจทวาร ซึ่งสัมพันธ์กับคตินิมิตและการเกิดจุติจิต ในการศึกษาควรอ้างอิงไปยังงานวิจัยหรือหนังสือเพิ

…ค - วิถีธรรมอันเปราะบาง ตอน ๑ หน้า ๓๐๔ นั่น ต้อนนั้นจิตจิตใจคง ทำอารมณ์ของวงค์ให้เป็นอารมณ์เกิดขึ้น ขณะจิต ๑ (คือวงค์ ๒ อาวะนะ ๑ ชนะ ๕ ทาริรามนะ ๒ ฐตุ ๑) เพียงนี้นับเป็นคำดี ลำดับนั้น ปฏิสัญญิติศัพท์เกีื่อน…

บทความนี้สำรวจแนวทางการทำความเข้าใจอารมณ์และจิตใจ โดยเฉพาะในบริบทของการเกิดและการเปลี่ยนแปลงของจิตภายในระยะเวลาสั้นๆ รวมถึงการเกี่ยวข้องของอารมณ์ที่เป็นเหตุของทุกข์และกรรมที่มีอิทธิพลต่อจิตใจของบุคคลใ

ประโยค(ค) - ปฐมสมันต์สภาขาเปล่า ๓ - หน้า 77 เป็นอยู่ ในขณะจิตที่เป็นปัจจุบัน ไม่ใช่เป็นอยู่แล้ว ไม่ใช่ก็เป็นอยู่อย่างนั่น เพราะฉะนั้น ชีวิตอ่อนเป็นอยู่ในขณะจิตใด…

เนื้อหาพูดถึงการมีอยู่ในปัจจุบันและพลังของขณะจิตในการสร้างสันติภาพและความพยายามในชีวิตอย่างเต็มที่ โดยจำแนกขณะปัจจุบันเป็น สามประการ ได้แก่ ขณะปัจจุ…

…ยนี้เป็นทางรูปขันธ์ ส่วนทางนามขันธ์หรือจิตใจก็ตายเกิดอยู่ตลอด เวลา และตายเกิดเร็วยิ่งกว่ากายเสียอีก ขณะจิตหนึ่ง ดับลง ขณะจิตหนึ่งเกิดขึ้น ทดแทนกันไปเป็นสาย เหมือน ภาพยนตร์ที่เราเห็นบนจอ ภาพที่เราเห็นเป็นภาพ…

…ยนี้เป็นทางรูปขันธ์ ส่วนทางนามขันธ์หรือจิตใจก็ตายเกิดอยู่ตลอด เวลา และตายเกิดเร็วยิ่งกว่ากายเสียอีก ขณะจิตหนึ่ง ดับลง ขณะจิตหนึ่งเกิดขึ้น ทดแทนกันไปเป็นสาย เหมือน ภาพยนตร์ที่เราเห็นบนจอ ภาพที่เราเห็นเป็นภาพ…

…ับลงรวดเร็ว มาก คิดเรื่องหนึ่งๆ อาจมีวิถีจิต ทํางานเป็นแสนเป็นล้านวิถี แต่ละวิถีๆ ยังแยกย่อยออก เป็นขณะจิต วิถีใดจะมีขณะจิตจำนวน เท่าใด แล้วแต่อารมณ์ที่จิตใช้คิด วิถี อย่างดีก็ทำความเข้าใจตามตัวอักษร จิตที่…

ราษฎร หลังจากพระเจ้าตากสินทรง กอบกู้ประเทศได้แล้ว จึงทรงชำระ พระอลัชชีเป็นการใหญ่ ทรงรวบรวม พระไตรปิฎกและคัมภีร์สำคัญต่าง ๆ เท่าที่เหลือจากถูกข้าศึกเผาทำลาย วอดวาย ทรงบำรุงการศึกษาทั้งฝ่าย ปริยัติและป