จักขุ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 7 / 12

…ุพนเอก- ทวาริกตาย สหจรณภาวโต จกฺขุวิญญาณวิถีติอาทินา วิญญาณ วเสน วา วีถีน นามโยชนา กาตพฺพาติ ทาเสติ จักขุทวารวิถีติ อาทิ วุตต์ ฯ อติมหนฺตนฺติอาที่สุ ฯ เอกจิตตกขณาตีต์ หุตวา อาปาก อาคติ โสฬสจิตตกขณายุก อติม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอภิธรรมและที่มาของการศึกษา จิตและวิญญาณซึ่งมีความสำคัญในการเข้าใจการทำงานของจิตใจ ผ่านทวารที่เป็นประตูสู่การสัมผัสโลกภายนอก โดยอธิบายถึงข้อมูลและวิธีการปฏิบัติในด้านจิตใจ พร้อมทั้งรา

…าเมตนติ วทนต์ วิย อาโภค กุรุมาน ฯ ปสฺสนฺตนฺติ ปญฺจกฺขโต เปกขนฺติ ฯ นนุ จ จกฺขุนา รูป์ ทิสวาติ วจนโต จักขุนทริยเมว ทสฺสนกิจจ สาเธติ น วิญญาณนฺติ ฯ น ยิทเมว รูปสฺส อนุธภาเวน รูปทสฺสเน อสมถภาวโต ที่ จ ต รูป ป…

เนื้อหาในส่วนนี้สำรวจแนวคิดการศึกษาอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา พร้อมกับการวิเคราะห์บทบาทของวิญญาณในความเข้าใจของพุทธศาสนา ซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับรัฐธรรมและปรากฏการณ์ต่างๆ ที่เกี่ยวกับความรู้สึกและการรับรู

…ปน ยถากกม ทฏฺฐ กามตาโสตุกามตาฆายิตุกามตาสายตกามตาผุสิตกามตานิทานกมุม- สมุฏฐานภูตปุปสาทลกฺขณ์ ฯ ตตฺถ จักขุ ดาว มชเฌ กณหมณฑลสฺส โอกาสรปริมาเณ อภิมเข ฐิตาน สรีรสัณฐานุปฺปตฺติปเทเส เดลมิว ปิจปฎลานิ สตฺตกฺขิ ด.…

ในบทนี้มีการสำรวจและวิเคราะห์อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา โดยเน้นความสำคัญของการเข้าใจอุปาทายรูปและปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเกิดและการมีอยู่ของสรรพสิ่ง ซึ่งมีการอธิบายถึงหลักการที่เกี่ยวข้องกับมหาภูตต่างๆ และ

… อินฺทฺริยเวกลุลโยคโต จกฺขุโสตฒานาลาโภ ฯ สเสทชาน ภาวาลาโภ ปฐมกปปิกอุปปาติ กาน วเสนาติ ฯ ทุคคติย์ ปน จักขุโสตภาวาลาโภ ทวินฺนสฺปิ วเสน ฆานาลาโภ สํเสทชานเมว วเสน น อุปปาติกสฺส วเสนาติ ทฏฺฐพฺพิ ฯ ตถาหิ ธมฺมหทย…

อภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา เป็นเอกสารที่สำคัญในการศึกษาวิชาอภิธรรม แสดงให้เห็นถึงความเกี่ยวข้องของการเกิดและการดับของความรู้และประสบการณ์ต่างๆ ร่วมกับการวิเคราะห์ศาสตร์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น มนุษย์ สรรพส

…เน อญฺญาตาวิภาเว จ อาชานนาทิวสปปวตฺเตหิ อตฺตานํ อนุ วตฺตาเปนตา ธมฺมา อิสสราเถน อินทริยาน นามาติ อาห จักขุนทรียนต์อาทิ ฯ อฏฐกถายมปน อปเรา อินทริยลิงคาถาทโย อินฺทฺริยตฺถา วุตฺตาฯ ชีวิตินทรียนฺติ รูปารูปวเสน …

บทความนี้สำรวจและวิเคราะห์เนื้อหาจากอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ซึ่งรวมถึงพรรณนาแนวคิดสำคัญ เช่น สมมารณา, วิปัสสนา, และการเจริญสติผ่านประสบการณ์และการชำระจิตใจที่มีวิจารณญาณ เป็นการค้นคว้าแนวทางที่สามารถนำไ

…เสน เจว โคจรนิวาสน วเสน จ ปุพเพ อตีตภเวสุ ขนฺธานํ อนุสสรณ์ ปุพเพนิวาสานุสสติ ฯ วุฒิตนเยน ทิพพญฺจ ติ จักขุญชาติ ทิพพจักขุ ฯ จุตูปปาต ญาณนฺติ ปน ทิพฺพจกฺขุเมว วุจฺจติ ฯ ยถากมโมปคญาณอนาคต- สญาณานิปิ ทิพฺพจกฺข…

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้สอนเกี่ยวกับอภิธรรมและคุณลักษณะต่าง ๆ ของจิต โดยเฉพาะการใช้วิปัสสนาในการศึกษาและฝึกฝนเกี่ยวกับอนิจจา การเข้าใจจิตและอารมณ์ต่าง ๆ รวมถึงการใช้อภิญญาในการปฏิบัติศาสนธรรม อธิบายถึง

…์ ตาว อวิชชาตณฺหา อุปาทานกมุมเหตุวเสน นิพฺพตฺตติ ปวตฺติยญฺจ รูป์ กมฺมจิตต อุตุอาหารปจฺจยวเสน นามญฺจ จักขุรูปาทินิสสยารมฺมณาทิ ปัจจยวเสน วิเสสโต จ โยนิโสมนสิการาที่จตุกฺกสมฺปตฺติยา กุสล ตพุฒิปริยาเยน อกุสลํ…

บทความนี้เน้นการศึกษาและวิเคราะห์เกี่ยวกับอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียา ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญในทางอภิธรรมที่ช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าใจถึงจิตสำนึก การกระทำ และผลกระทบจากการกระทำในแง่ของธรรมชาติของสังขารต่างๆ การ

…ะนี้แล ฯ [สังคหาคาถา] อกุศลจิต มี ๑๒ คือ โลภมูลจิต ๘ โทสมูลจิต ๒ และโมหมูจิต ๒ ฯ จิต ๓ เหล่านี้ คือ จักขุวิญญาณ สหรคตด้วยอุเบกขา ๑ โสตวิญญาณ ๑ ฆานวิญญาณ ๑ ชิวหาวิญญาณ ๑ (สหรคตด้วยอุเบกขา) เช่นเดียวกัน กายว…

บทนี้นำเสนอการศึกษาจิตในอภิธัมมัตถสังคหาที่แบ่งประเภทตามสภาวะของจิต ๔ ประเภท ได้แก่ กามาจิต รูปาจรจิต อรูปาวจรจิต และโลกุตตรจิต โดยมุ่งเน้นที่การอธิบายคุณสมบัติและความสัมพันธ์ระหว่างจิตแต่ละชนิด และผล

…บกขา ๑ สันตีรณจิต สหรตด้วยอุเบกขาเช่นเดียวกัน ๑ ชื่อว่า อกุศลวิบากอเหตุจิต ฯ 0 0 จิต ๔ เหล่านี้ คือ จักขุวิญญาณ สหรคตด้วยอุเบกขา โสตวิญญาณ ๑ ฆานวิญญาณ ๑ ชิวหาวิญญาณ ๑ (สหรคตด้วย อุเบกขา) เช่นเดียวกัน การวิ…

ในหน้าที่ 3 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงประเภทของจิตที่มีอยู่และการจัดกลุ่มจิตที่สัมพันธ์กับอุเบกขาและโสมนัส จิตที่ถูกแบ่งออกเป็น 18 ประเภท รวมถึงกุศลวิบากจิต และความสัมพันธ์กับกรรมประเภทต่างๆ นอก

…ย่าง ด้วยอำนาจอกุศลวิบากเป็นต้น ก็เพื่อจะจำแนก อกุศลวิบากนั่นแลโดย ๒ ส่วน ด้วยความต่างแห่งที่อาศัยมีจักขุเป็นต้น และกิจมีสัมปฏิจฉันนกิจเป็นต้น ในลำดับอกุศล จึงกล่าวคำเป็นอาทิว่า จักขุวิญญาณ สหรคตด้วยอุเบกข…

เนื้อหานี้อธิบายเกี่ยวกับจิตที่เป็นปฏิปักษ์ต่อกุศลจิตซึ่งเรียกว่าอกุศล โดยเปรียบเทียบเหมือนชนที่เป็นคู่ปรับกับมิตรและอธิบายถึงการจำแนกประเภทของอกุศลจิตที่มี 12 ประเภท เน้นความแตกต่างของมูลและอาการของจ

ประโยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 36 วิญญาณในจักขุ เพราะอาศัยอยู่ในจักษุนั้น เหตุนั้น จึงชื่อว่า จักขุ วิญญาณ ฯ สมจริงตามคำว่าที่ท่านกล่าวไว้ว่า วิญญา…

ในเนื้อหาเกี่ยวกับอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิญญาณและจักขุ รวมถึงการวิเคราะห์วิญญาณที่อาศัยอยู่ในกายและประสาทสัมผัสต่าง ๆ ท่านอาจารย์ได้แสดงให้เห็นถึงสภาวะของ…

…ฉันนั้นนั่นแล เพราะฉะนั้น สันตีรณะ จึงสหรคต ด้วยอุเบกขาอย่างเดียว ฯ แม้วิบากแห่งวิญญาณทั้ง ๒ ฝ่าย มีจักขุวิญญาณเป็นต้นทั้ง ๔ ก็สหรคตด้วยอุเบกขาทั้งในอนิฏฐารมณ์ ทั้งในอิฏฐารมณ์ เพราะความ กระทบกันแห่งอารมณ์ก…

ในบทความนี้เราจะสำรวจความแตกต่างของเวทนาในพวกสันตีรณะฝ่ายอกุศลวิบาก และการเกิดโทมนัสในอนิฏฐารมณ์ ที่มีการจำกัดไว้ว่าโทมนัสไม่สามารถเกิดขึ้นได้ในสภาวะอกุศลวิบากโดยปราศจากปฏิฆะ ส่วนคนที่มีกำลังอ่อนแอก็ต

…งจำแนกสังขารขันธ์ ตรัสว่า" ชื่อว่าสังขาร เพราะอรรถว่า ปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ ทรงแสดงไว้ด้วยคำว่า จักขุสัมผัสสชาเจตนา ดังนี้เป็นต้น ในสุตตันตภาชนีย์ในวิภังคปรณ์” เพราะเป็นประธานใน การปรุงแต่ง ฯ เจตนานั้น…

บทความนี้เสนอการจำแนกสังขารขันธ์ โดยวิเคราะห์คำว่า "สังขาร" ในที่นี้หมายถึงการปรุงแต่งสิ่งที่เป็นสังขตะ พร้อมด้วยคำอธิบายทางอภิธรรมเกี่ยวกับสัมปยุตธรรม พูดถึงความสำคัญของวิตก เจตนา และมนสิการ รวมถึงกา

…อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 113 ชื่อว่าทวาร ในทวารสังคหะ มี 5 อย่าง คือ จักขุทวาร ๑ โสต- ทวาร ๑ มานทวาร ๑ ชิวหาทวาร ๑ กายทวาร ๑ มโนทวาร ๑ ฯ บรรดาทวารเหล่านั้น จักขุนั่นแล ชื่อว่…

บทความนี้นำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับทวารทั้งห้าตามอภิธัมมัตถสังคหะ ได้แก่ จักขุทวาร, โสตทวาร, มานทวาร, ชิวหาทวาร, กายทวาร, และมโนทวาร โดยอธิบายถึงการเกิดของจิต ๔๖ ภายใต้ปัญจทวารแล…

…วยอำนาจ ปสาทรูป ๑ สุขุมรูป ๑ จิต ๑ เจตสิก ๑ นิพพาน ๑ บัญญัติ ๑ ฯ บรรดาอารมณ์เหล่านั้น จิตที่เป็นไปในจักขุทวารแม้ทั้งหมด มีรูปเท่านั้นเป็นอารมณ์ และรูปนั้นเฉพาะที่เป็นปัจจุบัน ฯ เสียงเป็นต้น เฉพาะที่เป็นปัจ…

…างๆ รวมทั้งการอธิบายถึงวิญญาณและอารมณ์ที่สัมพันธ์กัน พร้อมการยกตัวอย่างจิตและอารมณ์ในทวารเฉพาะ เช่น จักขุทวารและโสตทวาร โดยสดับและพิจารณาถึงความสำคัญของแต่ละอารมณ์ในปัจจุบันและอดีต ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับน…

…ิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 116 ชื่อว่าวัตถุ ในวัตถุสังคหะ มี 5 อย่าง คือ จักขุ ๑ โสตะ ๑ มานะ ๑ ชิวหา ๑ กาย ๑ หทัยวัตถุ ๑ ก็วัตถุเหล่านั้นแม้ทั้งหม ย่อมได้ในกามโลกฯ แต่วัตถุ ๓ มีฆ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการศึกษาอภิธัมมัตถสังคหะและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเฉพาะเรื่องวัตถุ 5 อย่างในกามโลก รวมถึงการที่มโนวิญญาณธาตุและวิญญาณธาตุอาศัยวัตถุอย่างไร ทั้งนี้ในแต่ละภพแบ่งออกได้ชัดเจนคือ กามภพ

…๘ และ ๒ ดังนี้ 1 ๆ การสงเคราะห์ทวาร และจิตที่เป็นไปในทวาร ด้วยอำนาจแห่ง การกำหนด ชื่อว่าทวารสังคหะฯ จักขุเป็นต้น ชื่อว่าทวาร เพราะ อรรถว่า เป็นเหมือนประตุ เพราะความเป็นมุขแห่งความเป็นไปของ อรูปธรรมทั้งหลาย…

บทนี้เน้นว่า บัณฑิตควรแสดงจิตและกิจที่มีปฏิสนธิอย่างแตกต่างตามประเภทและฐาน โดยใช้ทวารเป็นแนวทางในการเข้าใจจิตในการปฏิบัติธรรม ซึ่งมีการจำแนกออกเป็นกิจตามลำดับ มีการอธิบายถึงตาและจิตที่เป็นทวารและท่านพ

…ค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 127 บทว่า ตตฺถ เชื่อมความว่า บรรดาทวารมีจักขุทวารเป็นต้น เหล่านั้น จิต ๔๖ ย่อมเกิดขึ้นในจักขุทวารตามสมควร ฯ จิต ๔๖ คือ ปัญจทวาราวัชชนะ ๑ จักขุวิญ…

เนื้อหาในหน้าที่ 127 นี้กล่าวถึงการเกิดขึ้นของจิตในจักขุทวารและทวารอื่นๆ โดยระบุถึงจิต ๔๖, ปัญจทวาราวัชชนะ และการเชื่อมโยงระหว่างจิตกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นในทว…

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 142 และอารมณ์มีนัยดังที่ข้าพเจ้ากล่าวแล้ว ในก่อนนั่นแล ฯ วิญญาณ ๖ คือ จักขุวิญญาณ ๑ โสตวิญญาณ ๑ ฆานวิญญาณ ๑ ชิวหาวิญญาณ ๑ กายวิญญาณ ๑ มโนวิญญาณ ๑ ฯ ส่วนวิถี 5 คือ จิตตปวัติที่…

บทความนี้สำรวจเกี่ยวกับอารมณ์และวิญญาณ ตามหลักอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยแบ่งปันข้อมูลเกี่ยวกับวิญญาณ 6 ประการและวิถี 5 ประการที่เชื่อมโยงกับอารมณ์ การทำงานของจิตและขณะจิตที่มีผลต่อการรับรู้และการตอบสนองต

…นต์ คือทำการนึก ดุจกล่าวว่า นี้ชื่ออะไร ฯ บทว่า ปสฺสนต์ แปลว่า เห็นโดยประจักษ์ฯ มีคำถามสอดเข้ามาว่า จักขุนทรีย์เท่านั้น ยัง กิจคือการเห็นให้สำเร็จโดยพระบาลีว่า เห็นรูปด้วยนัยน์ตา ไม่ใช่ วิญญาณมิใช่หรือ ฯ แ…

ในบทวิเคราะห์การเห็นรูปของจักษุในอภิธัมมัตถสังคหบาลี พบว่าการเห็นเกิดจากการทำงานร่วมกันของจักขุนทรีย์และวิญญาณ ซึ่งการเห็นรูปต้องการปัจจัยเช่นแสงสว่าง หากขาดปัจจัยนี้การเห็นจะไม่เกิดขึ้น แม้ว่ารู…