ตา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 299 / 724

…ก็เห็นว่าจะพาให้ผู้แรกศึกษาฟันเฟือนักไป จะแสดง พอสมควร. ฐานที่ตั้งที่เกิดของอักขระมี 5 คือ กณโจ คอ, ตาล เพดาน, มุทธา ศีรษะ ก็ว่า ปุ่มเหงือก ก็ว่า, ทนฺโต ฟัน, โอโจ ริม ฝีปาก, นาฬิกา จมูก, อักขระบางเหล่าเ…

…กแบ่งออกเป็น 5 ฐาน ได้แก่ กณโจ คอ, เพดาน, มุทธา ศีรษะ, ปุ่มเหงือก, ริมฝีปาก และ จมูก โดยอักขระจะแบ่งตามจุดกำเนิดที่แตกต่างกัน เช่น อักขระที่เกิดในคอ เรียกว่า กณฺฐชา และอื่นๆ รวมถึงอักขระที่เกิดใน ๒ ฐาน …

ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 10 กล่าวว่าเกิดแต่อก ที่ไม่ได้ประกอบ เกิดในคอตามฐานเดิมของตน [๒] กรณ์ที่ทำอักขระมี ๔ คือ ชิวหามชุฒิ ท่ามกลางลิ้น ๑ ชิวโหปคุก ถัดปลายลิ้นเข้ามา ๑ ชิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ ซึ่งอธิบายถึงวิธีการเกิดเสียงของอักขระโดยแบ่งออกเป็นกรณ์ต่างๆ รวมถึงการกำหนดมาตราของเสียงอักขระและความแตกต่างของพยัญชนะที่มีเสียงใกล้เคียงในภาษาไทย เพื่อให้ผู้ศึกษาเรียนรู้

เจริญวิทยาของตน. ประโยคด - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 11 พยัญชนะแบ่งเป็น ๒ ตามที่มีเสียงก้องและไม่ก้อง, พยัญชนะที่มี เสียงก้อง เรียกว่าโฆสะ ที่มีเสียง ไม่ก้อง เรียกว่าอโฆสะ พยัญ…

บทความนี้สำรวจการแบ่งประเภทพยัญชนะในไวยกรณ์บาลีออกเป็นโฆสะและอโฆสะ โดยอธิบายเสียงและการอ่านตามวิธีบาลีและสันสกฤต รวมถึงการจำแนกพยัญชนะตามเสียงหย่อนและหนัก อย่างมีระเบียบในการจัดกลุ่มเพื่อการศึก…

…ว ฬ, นำหน้า มีสำเนียงเข้าผสมพยัญชนะนั้น [๑๕] ข้อที่ว่าไว้ข้างต้นว่า พยัญชนะทั้งปวงกึ่งมาตรานั้น ว่า ตามที่ท่านแสดงไว้โดยไม่แปลกกัน ถ้าจะแสดงให้พิสดารสักหน่อย ตามวิธีนักปราชญ์ชาวตะวันตกจัดแบ่งไว้นั้น เห็…

เอกสารนี้กล่าวถึงความสำคัญของพยัญชนะที่มีผลต่อการออกเสียงสระในภาษาบาลี ซึ่งรวมถึงการใช้งานของพยัญชนะกึ่งมาตราและอัฑฒสระ รวมถึงลำดับการเรียงอักขระและนิสสัยต่างๆในภาษา นอกจากนี้ยังเปรียบเทียบกับแนวทางขอ

…, ควรจะเรียงสระที่เกิดในฐานเดียวก่อน ก็สระที่ เกิดในฐานเดียวนั้นเป็น ๓ อย่าง กัณฐชะ เกิดในคออย่าง ๑ ตาลุชะ เกิดที่เพดานอย่าง ๑ โอฏฐชะ เกิดที่ริมฝีปากอย่าง ๑ สระที่เกิดใน ฐานเดียว ที่จำจะต้องเรียงก่อนนั้…

…ิ่มจากการเรียงนิสสัยซึ่งรวมถึงการจัดเรียงสระที่เกิดในฐานเดียวและ 2 ฐาน โดยสระในฐานเดียวต้องเรียงก่อนตามลำดับของฐานที่เกิด ทั้งนี้ควรให้ความสำคัญกับเสียงของสระคือ รัสสสระที่มีเสียงเบาและทีฆสระที่มีเสียงห…

…ล่าวในวจีวิภาคข้างหน้า การต่อมี ๒ คือ ต่อศัพท์ที่มีวิภัตติ ให้เนื่องด้วยศัพท์ที่มีวิภัตติ เหมือน จตฺตาโร อิเม ต่อเข้าเป็น จตฺตาโรเม เป็นต้นอย่าง ๑ ต่อบทสมาส ย่ออักษรให้น้อยลง เหมือน กต อุปกาโร ต่อเข้า เ…

บทนี้พูดถึงวิธีการต่อศัพท์และอักขระในภาษาบาลี โดยเน้นการใช้สนธิซึ่งช่วยในการสร้างภาษาที่สละสลวยและย่นอักขระให้สั้นลง มีการแยกประเภทการต่อที่สำคัญ เช่น สระสนธิ พยัญชนะสนธิ นิคคหิตสนธิ และเสนอวิธีอุปการ

…ศัพท์ โนริ เสีย สนธิเป็น โนเหตุ, สเมต-อายสฺมา ลบสระหน้าคือ อุ ที่สุดแห่งศัพท์ สเมต เสีย สนธิเป็น สเมตายสุมา, ในอุทาหรณ์เหล่านี้ สระหน้าเป็นรัสสะ สระเบื้องปลาย อยู่หน้าพยัญชนะสังโยคบ้าง เป็นทีฆะบ้าง จึงเ…

เอกสารนี้กล่าวถึงแนวทางและกฎของสระสนธิในบาลีไวยกรณ์ โดยอธิบายวิธีการลบสระในคำศัพท์ต่างๆ และอุทาหรณ์สำหรับการใช้งานที่สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ได้แนะนำไว้ในปี พ.ศ. ๒๔๖๒ ซึ่งครอบคลุมถึงก

…ลปะที่ต้นนั้น ดังนี้ เมื่อมีสระ หรือพยัญชนะอยู่เบื้องหลัง ลบนิคคหิตซึ่งอยู่หน้าบ้างก็ได้ มี อุ. ว่า ตาส์-อห์ เป็น ตาสาห์ ได้ในคำว่า ตาสาห์ สนฺติเก พฺรหฺมจริย จริสสามิ, วิทูน-อคฺค์ เป็น วิทูนคุก, อริยสจฺ…

…ยวกับนิคคหิตสนธิและการเปลี่ยนแปลงของกริยาในบริบทต่าง ๆ โดยอธิบายวิธีการแปลงนิคคหิตเป็นพยัญชนะสุดวรรคตามหลักไวยกรณ์บาลีอย่างละเอียด และยกตัวอย่างการนำไปใช้จริง เช่น การแปลงคำตั้งแต่ต้นจนถึงคำสุดท้าย ทางด…

ประโยคต - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 26 แบบสนธิตามวิธีสันสกฤต [๓๕] ถ้าศัพท์มีที่สุดเป็น สระ อ หรือ อา ก็ดี อิ หรือ อี ก็ดี อุ หรือ อู ก็ดี สระตามหลัง…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงวิธีการสนธิในบาลีตามรูปแบบสันสกฤต ซึ่งมีข้อกำหนดเกี่ยวกับการใช้สระที่ตามมา โดยเน้นว่าหากสระหน้าและหลังมีลักษณะสัมพันธ์ก…

ประโยค - บาลีไวยกรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ 27 [๓๖] คำถามชื่อสนธิให้ผู้ศึกษาตอบ ๑ ตาร - อย - อาทิ ๒ ตตฺร - อภิรติ - อิจเฉยย ๓ ยสฺส - อินฺทฺริยานิ ๔ จตฺตาโร - อิเม ตตฺรายมาที ตตฺราภิรติ…

บทนี้นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ โดยเน้นการสอบถามชื่อสนธิและการให้คำถามที่เกี่ยวข้องกับคำศัพท์ต่างๆ ในบางประโยค. ผู้ศึกษาจะได้เรียนรู้และทบทวนในรายละเอียดผ่านการตอบคำถาม เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการ

… ให้แปลกกัน พอเป็นเครื่องหมายให้ ต่างลิงค์กันบ้าง, คุณนามและสัพพนามเป็นได้ทั้ง ๓ ลิงค์ ลิงค์นั้น จัดตามสมมติของภาษาบ้าง ตามกำเนิดบ้าง ที่จัดตามสมมตินั้น အ เหมือนหนึ่งกำเนิดสตรี สมมติให้เป็นลิงค์ และของท…

บทเรียนนี้นำเสนอการใช้ภาษาในบริบทของบาลี โดยเน้นเรื่องนามและอัพพยศัพท์ เช่น การจำแนกประเภทของลิงค์ตามเพศ การใช้คำว่า ปณฺฑิตตโม และปาปตโม รวมไปถึงสัพพนามและลิงค์ที่เกี่ยวข้องกับเพศชาย เพศหญิง และไม่ใช่…

…มมติ ให้เป็นปุ๊ลิงค์, ปเทโส ประเทศ สมมติให้เป็นปุ๊ลิงค์, ภูมิ แผ่นดิน สมมติให้เป็นอิตถีลิงค์, ที่จัดตามกำเนิดนั้น เหมือน ปุริโส ชาย เป็นปุ๊ลิงค์, อิตถี หญิง เป็นอิตถีลิงค์ เป็นต้น ต่อไปนี้จะแสดงอุทาหรณ์…

บทนี้นำเสนอแนวทางการศึกษาบาลีไวยากรณ์เกี่ยวกับวจีวิภาค โดยการจำแนกคำต่างๆ เป็นลิงค์ เช่น ปุ๊ลิงค์ ที่มักเกี่ยวข้องกับเพศชาย และอิตถีลิงค์ ที่เกี่ยวข้องกับเพศหญิง ตัวอย่างคำที่ยกขึ้นมีทั้งคำที่เป็นลิงค

…์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 34 จณฺโฑ จณฑา จณฺฑ์ ดุร้าย เชฺโฐ เชฏฐา เชฎฐิ เจริญที่สุด ตาโณ ตาณา ตา ต้านทาน กิโร ถิรา ถิร์ มั่น ทกฺโข ทกขา ทกข์ ธมฺมิโก ธมฺมิกา ธมฺมิก นาโถ นาถา นากิ ขยัน ตั…

บทเรียนเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ เน้นการแยกแยะระหว่างเอกวจนะและพหุวจนะ พร้อมตัวอย่างคำศัพท์ต่างๆ เช่น จณฺโฑ, ดุร้าย, และคำที่มีความหมายทางศาสนา เช่น ธมฺมิโก เป็นต้น สำหรับผู้ที่สนใจด้านบาลีเ

…พท์ด้วยวิภัตติ ด้วยวิภัตติ ต้องกำหนดจับ หลักฐานให้ได้ก่อนจึงจะเป็นการง่ายขึ้น, หลักฐานนั้นท่านกำหนด ตามสระที่สุดแห่งศัพท์ เรียกว่า การันต์, ศัพท์ที่เป็นลิงค์เดียวกันมี การันต์เหมือนกันแล้ว ก็แจกเป็นแบบเ…

บทความนี้เสนอความรู้เกี่ยวกับการแจกนามในบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นถึงวิธีการกำหนดการันต์เพื่อให้ผู้ศึกษาเข้าใจลักษณะของศัพท์และวิธีการจำได้ง่ายขึ้น การแจกนามนั้นมีความสำคัญในการศึกษาภาษา เพื่อที่จะสามารถใช้

…ฺฌาย์ อา. กญฺเญ กญฺญาสุ กญฺญาโย กญฺญา ศัพท์ที่เป็น อา การันต์ เช่นนี้ แจกเหมือน กญญา อจฉรา นางอัปสร ตารา ดาว อาภา รัศมี ถ กา ถุง อิกฺขณิกา หญิงแม่มด ทาริกา เด็กหญิง อีสา งอนไถ โทลา ชิงช้า อุกกา คบเพลิง …

บทนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับการใช้คำในบาลีโดยเสนอคำศัพท์และตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่คำพื้นฐาน เช่น นางอัปสร ดาว รัศมี จนถึงวิธีการเปลี่ยนวิภัตติและการันต์ เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจในหลักการและวิธีการต

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 63 อาลปนะ ตามแบบนี้ ใช้ อมุม แทน, เอก, อมุม, พหุ, อมมา ใช้ได้ทั่วไป ทั้งมารดาทั้งธิดา เหมือนภาษาของเรา โดยนัยที่…

เนื้อหาเกี่ยวกับการใช้และการแจกจ่ายศัพท์ในภาษาบาลี โดยเฉพาะการใช้ อาลปนะ และ มน ศัพท์ รวมถึงการแจกจ่ายอย่างถูกต้องในสมาสต่างๆ มีตัวอย่างการใช้คำที่แสดงให้เห็นถึงวิธีการที่ถูกต้องในบทความนี้. นอกจากนี้

๓๙ ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 70 เอกูนจตุตาฬิส, อูนจตฺตาฟิส ปญฺญาส, ปณฺณาส ๕๐ จตุตาฬิส, ตาฬิส ๔๐ สฎฐี ๖o เอกจตุตาฬิส ๔๑ สตฺตติ เทวจตตาฬิส ๔๒ อส…

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการจัดประเภทของคำในบาลี โดยเฉพาะนามและอัพพยศัพท์ ซึ่งมีการนำเสนอการนับและการใช้ศัพท์ประเภทต่าง ๆ ตั้งแต่เอกวจนะไปจนถึงพหุวจนะ พร้อมยกตัวอย่างและรายละเอียดที่ช่วยในการศึกษา ไม่เฉพ

…วีส ถึง ปญฺญาส แจกอย่างนี้ ตั้งแต่ เอกูนวีสติ ถึง อฏฺฐาตีสติ และตั้งแต่ เอกูนสตฺตติ ถึง อฏฐนวุฒิ แจกตามแบบ อิ การันต์ ใน อิตถีลิงค์ [รตติ ตั้งแต่ เอกูนสฏฐี ถึง อฏฺฐสฏฐี แจกตามแบบ อี การันต์ ใน อิตถีลิงค…

…ื่องของการใช้คำอย่างถูกต้อง ในการสื่อสารภาษาบาลี ทั้งนี้ยังมีการนำเสนอแบบอิ การันต์ ในตัวอย่างต่างๆ ตามที่ประกอบด้วยในเนื้อหา

…ูนวีสติมา เอกูนวีสติม ที่ ๑๕ วีสติโม วีสติมา วีสติม ที่ ๒๐ ปูรณสังขยา ที่แสดงมาพอเป็นตัวอย่างนี้ แจกตามแบบ การันต์ใน ๓ ลิงค์ ศัพท์ใด เป็นลิงค์ใด มีการันต์อย่างใด จง แจกตามลิงค์นั้น ตามการันต์นั้น เทอญ. …

…เภทต่างๆ ของนามตั้งแต่จตุตฺโถถึงเอกูนวีสติโม นอกจากนี้ยังพูดถึงลิงค์และการันต์ในศัพท์ต่างๆ ที่ควรแจกตามการันต์ที่มีอยู่ พร้อมทั้งมีการอ้างอิงถึงมูลกัจจายนะ ดังนั้นข้อเขียนนี้จึงเหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเ…

…นามนั้น เป็นศัพท์สำหรับใช้แทนชื่อคนและ สิ่งของที่ออกชื่อมาแล้วข้างต้น เพื่อจะไม่ให้เป็นการซ้ำซาก นับตาม บุรุษที่ท่านจัดไว้ใน อาขยาต เป็น ๓ คือ ต ศัพท์ ๑ ตุมห ศัพท์ ๑ อมห ศัพท์ ๑. ต ศัพท์ที่ต้นนั้นเป็น ป…

…(ประถมบุรุษ), ตุมห ศัพท์ (มัธยมบุรุษ), และ อมห ศัพท์ (อุตตมบุรุษ) โดยในส่วนของปุริสสัพพนามจะแบ่งชนิดตามบทบาทเช่น ผู้พูด ผู้ฟัง และถูกพูดถึง บทความนี้เป็นการอธิบายที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับสัพพนามในภาษาบาลี พร้…