ธรร : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 193 / 775

…5 คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เป็นทางเปิดรับ อายตนะภายนอกทั้ง 5 คือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส และ ธรรมารมณ์ (อารมณ์ที่รู้ด้วยใจ) อายตนะภายในจึงเป็นเสมือน “ประตู” ที่เปิดรับบุคคลภายนอกเข้ามาในบ้าน ส่วนอ…

บทความนี้เกี่ยวกับการทำความเข้าใจคำศัพท์ที่สำคัญในพระดำรัส ซึ่งพูดถึงอายตนะภายในและภายนอก รวมถึงคำว่า 'ทวาร' ที่หมายถึงประตูรับรู้ของอารมณ์ทั้งห้า การเห็นรูปด้วยจักษุจะต้องประกอบด้วยจักษุ รูป และใจ กา

…ิ้มรสด้วยชิวหา วิญญาณ” “ถูกต้องโผฏฐัพพะด้วยกาย” ย่อมหมายถึง “ถูกต้อง โผฏฐัพพะด้วยกายวิญญาณ” “รู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยใจ” ย่อมหมายถึง “รู้แจ้ง ธรรมารมณ์ด้วยมโนวิญญาณ” นั่นเอง ส่วนค่าว่า “ไม่ถือนิมิต” คือ ไม่ถ…

…ไม่ถือนิมิตเพื่อหลีกเลี่ยงกิเลสและการติดยึดในเครื่องหมายภายนอก เช่น เพศและความงาม อย่างไร การรู้แจ้งธรรมารมณ์ด้วยใจพูดถึงการเข้าใจธรรมชาติของสิ่งต่าง ๆ ตลอดจนการฝึกปฏิบัติเพื่อไม่ให้มีความคิดหรือการปรุงแ…

…มครอง ด้วยเหตุนี้โบราณาจารย์ ทั้งหลายจึงกล่าวว่า “อินทรียสังวรศีล พึงสำเร็จได้ด้วยสติ” คําว่า “อกุศลธรรมอันลามก” ได้แก่ “อภิชฌาและโทมนัส" “อภิชฌา” ตามรูปศัพท์แปลว่า โลภอยากได้ของเขา ความคิดเพ่งเล็งจ้องจะ…

… ต้องใช้สติเป็นเครื่องคุ้มครอง ซึ่งมีความสำคัญในการปฏิบัติในทางพุทธศาสนา อภิชฌาและโทมนัสถือเป็นอกุศลธรรมที่ต้องระวัง เนื่องจากความโลภและความทุกข์ใจอาจนำไปสู่การกระทำที่ไม่บริสุทธิ์ เป็นชนวนที่ทำให้เกิดวิ…

ธรรมมีอุปการะมาก เพราะช่วยไม่ให้เราเผลอ ไม่ให้หลงลืมใน สิ่งที่ควรทําหรือต้องทำ ยิ่งกว่านั้นสติยังเป็นพื…

เนื้อหานี้เน้นถึงความสำคัญของธรรมคือสติและสัมปชัญญะซึ่งช่วยให้อยู่ในปัจจุบันและไม่หลงลืมสิ่งที่ต้องทำ ทั้งสองมีความสัมพันธ์กัน โดยสต…

สับสนกันอยู่ จึงเอาธรรม ๒ ข้อนี้ไปรวมกัน คือ ชอบพูดว่า “สันโดษมักน้อย” เลยทำให้เป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไปว่า สันโดษ คือความ…

บทความนี้ชี้แจงความหมายของสันโดษและอัปปิจฉาในพระพุทธศาสนา โดยอธิบายว่าสันโดษคือความยินดีในการมีสิ่งต่าง ๆ ที่ตนมี และอัปปิจฉาคือความมักน้อย ผู้ที่มีความพอใจในของที่ตนมีเป็นผู้มีสันโดษ ทั้งนี้ยังกล่าวถ

…น้า แต่ทรง สอนให้เราพอใจตามมีตามได้และแสวงหาโดยสุจริตเท่านั้น พระพุทธศาสนาได้จัด “สันโดษ” เป็นนาถกรณธรรม คือ ธรรมอันเป็นที่พึ่งด้วยข้อหนึ่ง เพราะเป็นธรรมที่ช่วยปรับปรุง ตัวเราให้เป็นคนขยัน ไม่ดูถูกตนเอง …

…ษา ทำนุบำรุง และส่งเสริมบุคคลหรือสถาบันที่เราพอใจ การมีสันโดษทำให้เจริญและป้องกันการประพฤติที่ผิดศีลธรรม เป็นธรรมที่ช่วยเสริมสร้างความขยันและความเชื่อมั่นในตนเอง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าสอนให้พอใจในสิ่งที่มีแ…

…เสียหายหรือเสื่อมทรามอย่างยิ่ง ดังเช่นพระ เทวทัตที่ขาดความสันโดษ ไม่รู้จักประมาณตนว่ายังไม่ได้บรรลุ ธรรมเป็นพระอริยบุคคลเลย เมื่อเห็นพระอรหันตสาวกรูปอื่น ได้รับความเคารพสักการะมากกว่าตน ก็เกิดความริษยาเร…

เนื้อหาเน้นความสำคัญของความสันโดษในชีวิตตามหลักพระธรรม ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสรรเสริญว่าความสันโดษเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ที่สามารถนำมาซึ่งความสุขและคว…

…สาทตา รับเสียงผ่านประสาทหู รับกลิ่นผ่าน ประสาทจมูก รับรสผ่านประสาทลิ้น รับสัมผัสผ่านประสาทกาย และรับธรรมารมณ์ที่มากระทบใจ “ดวง” เป็นเนื้อใจชั้นที่สอง ช้อนอยู่ข้างในดวงเห็น แต่ใสกว่าดวงเห็น ขนาดโตเท่าดวงต…

…ง ดวงเห็นทำหน้าที่รับอารมณ์ต่าง ๆ ผ่านประสาทสัมผัส ในขณะที่ดวงชั้นในสุดคือดวงรู้ที่นำไปสู่การตรัสรู้ธรรม นอกจากนี้ยังพูดถึงการเข้าถึงธรรมกายและวิธีการทำให้ใจหยุดนิ่งเพื่อเข้าถึงญาณทัสสนะและรู้แจ้งตามความ…

มหาบพิตร อีกประการหนึ่ง ภิกษุบรรลุ “ทุติยฌาน” มีความผ่องใสแห่งใจภายในเป็น ธรรมเอกผุดขึ้น เพราะวิตก วิจารสงบไป ไม่มี วิตก ไม่มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่สมาธิอยู่ เธอทํากายนี้แหละ…

บทความนี้กล่าวถึงการบรรลุฌานในพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะ 'ทุติยฌาน' และ 'ตติยฌาน' ที่ถูกอธิบายถึงความผ่องใสภายในที่เกิดจากสมาธิ รวมถึงความรู้สึกปีติและสุขที่เกิดขึ้นในร่างกาย เมื่อภิกษุมีอุเบกขาและสติสัมปช

…ห้ติดกับจิต ตัวอย่างเช่น เวลานอน หากมีอารมณ์อย่างใดอย่าง หนึ่งใน 5 อย่าง (รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ธรรมารมณ์) ติด อยู่กับจิตจนเปลื้องไม่ออก หรือที่เรียกว่า “สละอารมณ์ไม่ได้” เราก็จะนอนไม่หลับทั้งคืน เพร…

…พ และเป็นการเปรียบเทียบการสละอารมณ์ที่คล้ายกับการแยกไข่ขาวและไข่แดง ซึ่งจะช่วยให้จิตสามารถมองเห็นดวงธรรมที่อยู่ภายในอย่างชัดเจนได้เมื่ออารมณ์ได้ถูกปล่อยออกไป

…า มีกายมนุษย์ละเอียด นั่งอยู่กลางดวงฌานที่ผุด ขึ้นมานั้น ใจของกายมนุษย์ละเอียดก็หยุดนิ่ง อยู่กลางดวงธรรม ที่ทำให้เป็นกายมนุษย์ละเอียด เมื่อเห็นดวงจิตของตนว่าเป็นสมาธิ ทุกคนในโลกนี้ ไม่ได้มีเพียงกายภายนอก…

…ขึ้น เมื่อจิตหยุดนิ่งอย่างถูกต้อง จะเกิดดวงฌานในกลางดวงจิต สร้างให้เห็นถึงกายภายในที่ละเอียดและมีคุณธรรม เช่น กายมนุษย์ละเอียด กายทิพย์ และธรรมกาย สามารถรับรู้และเข้าถึงได้ ด้วยใจที่หยุดนิ่งเป็นสมาธิจนเห…

จะพยุงจิตของผู้บรรลุธรรมกายเบื้องต้น หรือธรรมกายโคตรภู ขึ้น ไปสู่ธรรมกายพระโสดา เป็นอริยบุคคลระดับต้นคือพระโสดาบัน ดังนั้นจ…

บทความนี้กล่าวถึงการพัฒนาจิตของผู้บรรลุธรรมกายโคตรภูไปสู่ธรรมกายพระโสดา โดยเน้นที่วิปัสสนาญาณและการฝึกฝนจิตให้มีสมาธิแน่วแน่ เนื้อหายังพูดถึงค…

โคตรภู ธรรมกายพระโสดา ธรรมกายพระสกทาคามี ธรรมกาย พระอนาคามี ย่อมหมายถึงได้บรรลุธรรมกายสูงขึ้นตามลำดับ จนถึงธรร…

เนื้อหานี้กล่าวถึงขั้นตอนการบรรลุธรรมกาย ตั้งแต่พระโสดาไปจนถึงพระอรหัต ซึ่งหมายถึงการหลุดพ้นจากอาสวกิเลส การบรรลุญาณในการเห็นโลกที่แตกต่…

…งตามด้วยเหตุผลอย่างต่อเนื่อง โดยปราศจากความ กังขา ทั้งทรงรู้สึกทึ่งในคุณวิเศษอันน่าอัศจรรย์ใจของพระ ธรรมคําสั่งสอนอีกด้วย ยังความปีติเบิกบานมาสู่พระองค์ยิ่งนัก จึงได้กราบทูลสรรเสริญพระพุทธองค์ว่า “ข้าแต่…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงการตั้งหลักในพระ ธรรมคํา สั่งสอนที่มีความงดงามดุจดั่งการเปิดเผยความจริงให้ผู้คนเห็น พระเจ้าอชาตศัตรูได้แสดงความเห็นด้วยก…

…บพิตร ความผิดได้ครอบงำ มหาบพิตร ซึ่งเป็นคนเขลา คนหลง ไม่ฉลาด มหาบพิตรได้ปลงพระชนม์ชีพพระบิดาผู้ดำรง ธรรม ผู้เป็นพระราชาโดยธรรม เพราะปรารถนา ความเป็นใหญ่ แต่เพราะทรงเห็นความผิดโดย เป็นความผิดจริง แล้วทรงส…

…ำให้เกิดการเคารพในวินัยของพระอริยะและได้ชโลมใจของพระเจ้าอชาตศัตรูให้สดชื่นขึ้น ซึ่งถือเป็นการแสดงถึงธรรมะแห่งการเห็นคุณค่าของความผิดที่ยอมรับว่ามีอยู่จริง และการแสวงหาความถูกต้องเพื่อก้าวไปข้างหน้าในทางท…

…ขยญาณ คือ ความรู้ที่ทําอาสวกิเลสให้สิ้น วิชชา ๓ อภิญญา ๖ หรือวิชชา ๘ เหล่านี้จัดว่าเป็น “อุตตริมนุสสธรรม” คือ ธรรมอันยวดยิ่งของมนุษย์ หรือธรรม ของมนุษย์ผู้ยอดยิ่ง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงห้ามภิกษุบอก หรือแ…

…วามรู้ในเรื่องปุพเพนิวาสานุสสติญาณ, ทิพพจักขุ และอาสวักขยญาณ ซึ่งเป็นความรู้ที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุธรรมระดับสูงของพระภิกษุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องอุตตริมนุสสธรรมที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงถึงความสำคัญแ…

…ยดเบียนผู้อื่น หมายความว่า แก่งแย่งผู้อื่นโดยรูป แบบต่าง ๆ ตลอดจนถึงการทำลายสิ่งแวดล้อม และทรัพยากร ธรรมชาติด้วย ทั้งการเบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เหล่านี้คือ วิสัยของ “มิจฉาทิฏฐิบุคคล” ดังนั้น ผู้ที่ตั้ง…

…งในการตั้งเป้าหมายเฉพาะบนดินและความสำคัญของการมองการดำเนินชีวิตในระดับที่สูงกว่า โดยเฉพาะการเข้าใจในธรรมะและการเตรียมตัวสำหรับชีวิตหลังความตาย สิ่งเหล่านี้ช่วยสร้างจิตใจที่พัฒนาสูงและเข้าใจถึงความแตกต่าง…

…การกระทำของตนจะทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน เป็นทุกข์ หรือถึงกับเสียชีวิต ไม่คำนึงว่าการกระทำของตนจะผิดศีล ธรรมหรือผิดกฎหมาย เหล่านี้คือลักษณะของ “คนพาล” หรือ ลักษณะของคนที่บริบูรณ์ด้วย “เชื้อพาล” ผู้คบคนพาลย่อ…

…ักแยกแยะและห่างไกลจากคนพาลจึงสำคัญ เพื่อลดโอกาสติดเชื้อทางความคิดชั่วของพวกเขา ควรสร้างสังคมที่มีศีลธรรมและสนับสนุนพฤติกรรมดีเพื่อความสงบสุขของทุกคน

…หว่าง บุญ-บาป ดี-ชั่ว ถูก-ผิด ควร-ไม่ควร เมื่อมีปัญญาแยกแยะได้เช่นนี้แล้ว ย่อมประพฤติปฏิบัติแต่กุศล ธรรมโดยส่วนเดียว ไม่ข้องแวะด้วยอกุศลธรรมทั้งหลาย บุคคลจะมีโยนิโสมนสิการได้โดยสมบูรณ์ จำเป็นต้อง ได้รับก…

…องได้รับการปลูกฝังจากกัลยาณมิตร ซึ่งในครอบครัวจะเป็นพ่อแม่ที่มีบทบาทสำคัญในการสอนลูก ๆ ทั้งในด้านคุณธรรมและเป็นตัวอย่างที่ดี พ่อแม่ต้องติดตามและตรวจสอบพฤติกรรมของลูกเพื่อให้การปลูกฝังนี้เป็นไปอย่างมีประส…

คุณธรรมที่พ่อแม่พึงปลูกฝังอบรมให้แก่ลูกนั้นมีอยู่ มากมาย แต่คุณธรรมสำคัญที่จะช่วยพัฒนาโยนิโสมนสิการให้ แก่…

สาระสำคัญเกี่ยวกับคุณธรรมที่พ่อแม่ควรส่งเสริมให้แก่ลูก ได้แก่ ความรู้เรื่องเป้าหมายสูงสุดของพระพุทธศาสนา คือ การสั่งสมบุญบาร…