บา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 202 / 493

…ปชัญญะ ในการก้าวไปและถอยกลับ, ในการมอง และ การเหลียว, ในการคู่เข้าและเหยียดออก, ในการทรงผ้าสังฆาฏิ, บาตร และจีวร, ในการกิน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ในการถ่ายอุจจาระและปัสสาวะ ในเวลาเดิน ยืน นั่ง หลับ ตื่น พูด น…

…ารเคลื่อนไหวต่างๆ โดยการพิจารณาร่างกายของตนเองเป็นส่วนประกอบที่ไม่สะอาดตามคำสอน นอกจากนี้ยังมีการอธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับส่วนประกอบต่างๆ ในร่างกายที่ภิกษุผู้ฝึกปฏิบัติได้พิจารณาและรับรู้

…และไม่ถือมั่นอะไรๆ ในโลก” เวทนา หมายถึง ความเสวยอารมณ์ มี 3 อย่างคือ 1. สุขเวทนา คือ ความรู้สึกสุข สบาย ทางกายหรือทางใจ 2. ทุกขเวทนา คือ ความรู้สึกทุกข์ ไม่สบาย ทางกายหรือทางใจ 3. อทุกขมสุขเวทนา คือ ควา…

เนื้อหาในบทความนี้อธิบายการรับรู้เวทนาของภิกษุในธรรมวินัย โดยมีการแบ่งประเภทของเวทนาเป็น สุขเวทนา, ทุกขเวทนา และ อทุกขมสุขเ…

…กประเภทของปีติเป็น 5 ประเภท 1. ขุททกาปีติ คือ ปีติเล็กน้อย ได้แก่ ความยินดีที่เกิดขึ้นเพียงเล็กน้อย บางครั้งก็เกิดขนลุก ซู่ทั่วร่างกาย บางทีก็เกิดผมตั้งชูชันขึ้น บ้างครั้งน้ำตาไหล แต่เกิดนิดหน่อยแล้วก็ด…

…ารวิจารและปีติ โดยวิจารหมายถึงการประคองจิตไม่ให้ลังเล และปีติคือความรู้สึกปลาบปลื้มจากการทำสมาธิ อธิบายความสัมพันธ์ของวิตกและวิจาร เช่น เสียงระฆังและการบินของนก ให้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาสมาธิและลัก…

อาการของจิตเมื่อจะรวมเป็นเอกัคคตา จิตจะมีอาการตกวูบลง เหมือนตกจากที่สูง หรือตกลงไป ในเหว บางครั้งเหมือนการลงลิฟต์ แล้วจิตก็จะรวมตัวเป็นหนึ่ง ซึ่งบางคนเมื่อเกิดอาการเช่นนี้ขึ้นก็ตกใจ เพราะไม่ร…

อาการที่เกิดจากการรวมจิตเป็นเอกัคคตาจะทำให้ผู้ปฏิบัติตกใจได้เนื่องจากไม่เคยประสบมาก่อน แต่หากสามารถประคองจิตให้เป็นกลางจะทำให้จิตรวมเป็นหนึ่งได้ โดยมีองค์ฌานต่างๆ เกิดขึ้นตามมา ความสำคัญของเอกัคคตาคือ

… คือ ในครั้งหนึ่งพระเมฆิยะที่ซึ่ง กำลังทำหน้าที่อุปัฏฐากพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้รับพุทธานุญาตให้ไปบิณฑบาตรที่มีหมู่บ้านชันตุ ในขณะ เดินทางกลับได้พบสวนมะม่วงที่น่ารื่นรมย์ใกล้ๆ กับแม่น้ำแห่งหนึ่ง จึงทูลถาม…

พระพุทธองค์สอนถึงความสำคัญของการมีมิตรดีหรือกัลยาณมิตรในการปฏิบัติธรรม โดยยกตัวอย่างการสนทนาของพระเมฆิยะ ซึ่งได้รับความอนุญาตจากพระพุทธเจ้าให้ไปเจริญสมาธิ แต่ประสบปัญหาความคิดฟุ้งซ่านกลับมา พระองค์จึง

…ฏฐานจากอาจารย์ผู้มีลักษณะและนิสัยที่เหมาะสมที่สุด 4.3.4 แนวทางการเลือกอาจารย์สอนกัมมัฏฐาน ในการหาครูบาอาจารย์ที่มีลักษณะดังที่ได้กล่าวแล้ว อาจจะต้องอาศัยเวลาและการพิจารณา อย่างมาก พระภาวนาวิริยคุณ (หลวง…

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางในการเลือกอาจารย์สำหรับการปฏิบัติธรรม โดยแนะนำให้ค้นคว้าพระไตรปิฎกก่อน เพื่อเป็นแนวทางเลือกสำนักที่เหมาะสม และการพิจารณาความประพฤติของอาจารย์ โดยยกตัวอย่างคำสอนของหลวงพ่อทัตตชีโ

…ทำ เพียงแต่ทำไป ตามธรรมเนียมที่เคยทำกันมา ทำไปตามสมัยนิยม หรือเกิดสงสัยในผลของบุญกุศลกุศลนั้นขึ้นมา บางทีก็ คิดฟุ้งไปในเรื่องอื่น จิตใจไม่ได้ตั้งมั่นอยู่ในบุญกุศลที่กำลังทำนั้นเลย กุศลที่เจือปนด้วยโมหะ …

เนื้อหานี้ศึกษาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างบุญกุศลและจริตในพุทธศาสนา โดยการบำเพ็ญบุญที่ปราศจากความเข้าใจหรือมีอารมณ์ที่ไม่ดีจะก่อให้เกิดโมหจริตและวิตกจริต ส่วนการบำเพ็ญบุญด้วยศรัทธาและปัญญาจะส่งผลให้ม

…ธรรมเนียมประเพณีที่เคยทำกันมา เดรัจฉาน ทำไปตามสมัยนิยม หรือเกิดความสงสัยในผลของกุศลที่ โมหจริต ตนทำ บางครั้งก็คิดฟุ้งไปในเรื่องอื่น ใจไม่ได้ตั้งมั่นอยู่ใน บุญกุศลที่กำลังทำอยู่ อีกสาเหตุหนึ่ง เป็นผู้ที่…

เนื้อหานี้กล่าวถึงจริตในมนุษย์ซึ่งมีสาเหตุมาจากกรรมในอดีตชาติ อธิบายถึงการเกิดจริตต่างๆ เช่น ราคจริต โทสจริต และโมหจริต พร้อมทั้งการบำเพ็ญกุศลที่มีผลต่อจริตในคน โดยระบ…

…ความเป็นระเบียบเรียบร้อยแต่อย่างใด สักแต่ว่าตนเอง ซุกหัวนอนเป็นอันใช้ได้ แล้วก็ล้มตัวลงนอนแผ่หราตามสบาย ไม่สนใจว่าจะเกะกะขวางทาง หรือใครจะมา ว่าอย่างไรไม่คำนึงถึง เมื่อถูกปลุกให้ลุก ก็รีบลุกขึ้นอย่างผลุ…

…ับลักษณะต่างๆ ของจิตใจ ได้แก่ วิตกจริต โมหจริต สัทธาจริต ราคจริต พุทธิจริต และโทสจริต พร้อมกับการอธิบายพฤติกรรมเมื่อยืน นั่ง และนอน โดยแต่ละลักษณะจะมีสัญญาณและพฤติกรรมที่แตกต่างกัน เช่น ราคจริตจะเลือกที…

…็มี มือกำไม้กวาดแน่น ท่าทางขึงขัง เหมือนกำลังกำอาวุธจะทำการสู้รบ กวาดไปอย่างรีบร้อน สะอาดเป็นหย่อมๆ บางครั้งทำให้ฝุ่นละออง ฟุ้งอยู่ทั่วไป โมหจริต ปกติจะไม่ค่อยชอบทำอะไร ถ้าไม่ถูกใครหรือสิ่งใดมาบังคับ ก็…

บทความนี้อธิบายความแตกต่างระหว่างประเภทของจริต เช่น ราคจริตที่มีความละเอียดในการทำงานและโทสจริตที่มักจะทำงานอย่างร…

…วาง ยังตามดู ตามฟัง หรือหากว่าตนจำเป็นต้องจากสิ่งเหล่านั้นไป ก็จากไปด้วยความอาลัยอาวรณ์อย่างลึกซึ้ง บางทีถึงกับต้องหันหลังกลับมามองแล้วมองอีกด้วยความเสียดายก็มี โทสจริต ตามธรรมดาเมื่อได้เห็นรูปที่ไม่สวย…

เอกสารนี้อธิบายถึงลักษณะของการบริโภคอาหารที่แตกต่างกันตามอาการและอารมณ์ของแต่ละบุคคล เช่น ราคจริตที่ชอบอาหารอร่อยแ…

ที่จะเที่ยวไปบนภูเขาอันขรุขระ ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุบางรูปใน ธรรมวินัยนี้เป็นคนโง่ ไม่ฉลาด ไม่รู้จักเขต ไม่เข้าใจเพื่อสงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม บรรลุ ปฐ…

ในเอกสารนี้ได้กล่าวถึงการซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุฌาน โดยเน้นถึงความระมัดระวังและความเข้าใจต่อสถานที่ที่ถูกต้องในการฝึก สมาธิ และการสร้างความมั่นคงในปฐมฌาน นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึง 7 อย่างที่ควรหลีกเล

…า คือปัญญา เพราะเหตุนี้จึงทรงปรากฏพระนามว่า “พระอรหันต์” อนึ่ง คำว่า “จักร” หมายถึง “สังสาร” มีคำอธิบายแตกต่างกันเป็น 2 นัย คือ “สังสาร” ตามนัยที่ 1 อุปมาดัง “จักร” ซึ่งตามธรรมดามีองค์ประกอบสำคัญ 3 อย่า…

บทความนี้กล่าวถึงการตีความคำว่า "พระอรหันต์" และนัยความต่างๆ ของการหักกำจักรในแง่ของกิเลสและสังสาร โดยแบ่งออกเป็นหลายนัย เช่น นัยเกี่ยวกับกิเลส ความเพียร และอวิชชา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงหักกิเลสด้วยปั

…ทาน โดยปราศจากมัจฉริยะลงได้ การที่เราได้เกิดมาเป็นมนุษย์นี้ ดีจริงหนอ เมื่อบริจาคแล้วต้องสละให้หลุด บางคนบริจาคทานไปแล้ว ไม่พอใจที่ผู้รับไม่ใช้ของที่ ตนบริจาค หรือไม่พอใจที่ผู้รับนำของนั้นไปให้ผู้อื่นต่…

…นที่ดี โดยไม่มีมัจฉริยะ การบริจาคทานต้องทำด้วยใจต้องการช่วยเหลือ ไม่หวังสิ่งตอบแทน จะนำไปสู่การพัฒนาบารมีและการชำระจิต บรรพชิตควรปฏิบัติสาราณียธรรมอย่างเคร่งครัด เพื่อให้เกิดการเคารพและสามัคคีกันในหมู่ค…

…เท่านั้นไม่ตกอยู่ที่อื่น ด้วยว่าร่างของบุคคลทั้งหลายผู้เกิดภายในบ้าน เวลาตายไปตายอยู่ภายนอกบ้านก็มี บางคนเกิดภายนอกบ้านแต่เวลาตายมาตายอยู่ ภายในบ้านก็มี โดยนัยเดียวกันนั้น บัณฑิตพึงพรรณนาให้กว้างไปหลายๆ…

บทความนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับความตายว่าไม่มีนิมิตแน่นอน สัตว์ทั้งหลายสามารถตายได้ในสถานที่และเวลาที่แตกต่างกัน รวมถึงข้อคิดเกี่ยวกับอายุขัยที่สั้น และความสำคัญในการทำกุศลเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับชีวิตหล

…ี่ทำการเจริญกัมมัฏฐานนี้ มีอยู่ด้วยกัน 3 พวก คือ 1. ติกขบุคคล 2. มัชฌิมบุคคล 3. มันทบุคคล บุคคลที่มีบารมีแก่กล้า บุคคลที่มีบารมีปานกลาง บุคคลที่มีบารมีอ่อน ในบรรดาบุคคลทั้ง 3 จำพวกนี้ ตึกขบุคคล ที่ทำการ…

…หมวด รวมเป็น 15 วัน ซึ่งประกอบด้วยติกขบุคคล มัชฌิมบุคคล และมันทบุคคล โดยมีการปฏิบัติที่แตกต่างกันตามบารมี แนะนำนำให้ท่องบ่นโดยเฉพาะที่กล่าวถึงขน ผม เล็บ ฟัน หนัง เพื่อไม่ให้มีความเข้าใจผิดตามนิมิตที่ปรา…

…อบก็ตาม ก็นึกรังเกียจขึ้นมาทันทีว่า “นี่เป็นอาหารมีผมตก เอาไปทิ้งเสีย” ผมเป็น ของปฏิกูลโดยสีเช่นนี้ บางคนรับประทานอาหารในเวลากลางคืน สัมผัสเส้นด้าย หรือเชือกเส้นเล็กๆ ที่มีรูป ร่างสัณฐานเหมือนกับผมเข้า …

…สึกของผู้คนต่อสิ่งที่คล้ายผมในอาหารหรือสิ่งของเสมือนผม ซึ่งตรงนี้ทำให้เกิดความรังเกียจ ทั้งนี้ยังอธิบายถึงโอกาสที่ผมเกิดขึ้นในร่างกายและลักษณะของผมโดยทั่วไป ความหมายว่าผมไม่ควรเป็นส่วนปนของอาหารและการรั…

…ยู่โดยเฉพาะในร่างกาย มิใช่อยู่ในโกฏฐาสะอื่นๆ 4. ฟัน (ทนฺตา) ฟันทั้งหลาย คือกระดูกฟัน มีจำนวน 32 ซี่ บางคนมีเพียง 28-29 ซี่ โดยสี : มีสีขาว โดยสัณฐาน : มีสัณฐานต่าง ๆ คือ ฟัน 4 ซี่ตรงกลางฟันแถวล่าง มีสัณ…

…อ ฟันนั้นมีจำนวน 32 ซี่ สีขาวและมีรูปทรงต่างๆ รวมถึงการจัดเรียงตัวของฟันในช่วงต่างๆ ของปาก หนังก็อธิบายว่าฮุ้มร่างกายด้วยหนังที่มีสีต่างๆ เช่น ดำคล้ำ เหลือง ขาว และการเปรียบเทียบมวลรวมเมื่อถอดหนังออกจาก…

…สะโพก มีสัณฐานดังก้อนเส้า เนื้อหลัง มีสัณฐานดังแผ่นตาลงบ เนื้อสีข้างทั้งสอง มีสัณฐานดังดินที่นำมา ทาบาง ๆ ที่ฝาฉางเก็บข้าว เนื้อนมมีสัณฐานดังก้อนดินที่เขาผูกแขวน ไว้แล้ว เนื้อแขน ทั้งสองข้างมีสัณฐานดังห…

…งรัดร่างกาย ตามข้างหน้า ข้างหลัง ซ้ายและขวา การศึกษาเหล่านี้ช่วยให้เราเข้าใจโครงสร้างของร่างกายและบทบาทสำคัญของเนื้อและเอ็นในด้านการเคลื่อนไหวและการทำงานของร่างกาย

…งอื่น ๆ เช่น ขน เล็บ ฟัน หนัง ฯลฯ ก็นำมาพิจารณา สีสัณฐาน ที่เกิด กลิ่นฯลฯ ให้เป็นปฏิกูลเช่นเดียวกัน บางคน อาจเห็นความเป็นปฏิกูลชัดเจน ในการพิจารณาเส้นผม ฟัน หรืออวัยวะใด ๆ ก็ตาม แตกต่างกันไป หากพิจารณาส…

เนื้อหาเกี่ยวกับมูตรหรือปัสสาวะ ในรูปแบบและสัณฐานที่เกิดขึ้นในร่างกายมนุษย์ การพิจารณาเห็นถึงความเป็นปฏิกูลแห่งกาย และการฝึกจิตให้สงบผ่านการมองเห็นความไม่งดงามของร่างกาย เพื่อลดการยึดติดต่อสิ่งที่เป็น