หน้าหนังสือทั้งหมด

ความหมายของศาสนาในมุมมองตะวันออกและตะวันตก
21
ความหมายของศาสนาในมุมมองตะวันออกและตะวันตก
…ลักให้พิสูจน์ คำสอนนั้น (สนทิฏฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปนยิโก ปจฺจตฺต์ เวทิตพฺโพ วิญญูหิ - อันผู้ ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตัวเอง ไม่จำกัดด้วยกาล ควรเรียกให้มาดู ควรน้อมเข้ามา อันวิญญูชน พึงรู้เฉพาะตน) 4…
บทความนี้กล่าวถึงความหมายของคำว่า "ศาสนา" ตามที่เข้าใจกันในศาสนาพุทธซึ่งมีความแตกต่างจากแนวคิดของศาสนาตะวันตก ศาสนาพุทธมองว่าศาสนาเป็นคำสั่งสอนจากผู้รู้ที่ยืนยันถึงศักยภาพของกรรมในฐานะผู้สร้างโลก ซึ่ง
ประเภทของศาสนาและมูลเหตุที่ทำให้เกิดศาสนา
27
ประเภทของศาสนาและมูลเหตุที่ทำให้เกิดศาสนา
…ย ศาสนา คริสต์ ศาสนาอิสลาม เป็นต้น เชื่อในพระเจ้าสร้างโลก อเทวนิยม (Atheism) คือ ศาสนาพุทธ ศาสนาเชน ปฏิเสธพระเจ้าสร้างโลก 12 DOU ศาสนศึกษา
บทความนี้กล่าวถึงศาสนาและมูลเหตุในการเกิดศาสนาที่เกิดจากความเชื่อและการแสวงหาความรู้แจ้งความจริงของชีวิต โดยเน้นถึงความสำคัญของศาสนาในการช่วยสร้างความสงบสุขให้กับสังคมผ่านคำสอนและจิตใจที่มีคุณธรรม. ศา
ความเชื่อและข้อห้ามในสังคมโบราณ
42
ความเชื่อและข้อห้ามในสังคมโบราณ
…มีอำนาจสูงใช้โดย ขาดความเคารพยำเกรง หรือแตะต้องโดยไม่ขออนุญาต ซึ่งข้อห้ามเหล่านี้ในเมืองไทยก็ได้เคย ปฏิบัติกันมาแต่โบราณกาล แม้แต่ในประเทศญี่ปุ่นสมัยก่อนก็มีลักษณะเช่นเดียวกัน และรวม ไปถึงข้อห้ามที่ไม่อน…
ในประเทศกรีกยุคโบราณ คนในสมัยนั้นนิยมไปหานักบวชในวิหารเดลฟี ซึ่งถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และเทพเจ้า การมีความเชื่อในข้อห้ามต่างๆ หรือที่เรียกว่า ตาบู สะท้อนให้เห็นถึง
การพัฒนาพราหมณ์และแนวคิดปรัชญา
70
การพัฒนาพราหมณ์และแนวคิดปรัชญา
…ถนาสิ่งใด ย่อมได้สิ่งนั้น 2. เตรตายุค สัจธรรมเสื่อมลงจากกฤตยุค 1 ใน 4 ไม่มีการประกอบพิธีกรรม มนุษย์ ปฏิบัติธรรมเพื่อหวังอานิสงส์ จากการปฏิบัติธรรมนั้น 3. ทวาปรยุค สัจธรรมเสื่อมลงครึ่งหนึ่งของสมัยกฤตยุค ม…
นักบวชพราหมณ์ในเมืองตักสิลาได้พัฒนาให้พิสดารมากขึ้น โดยเน้นความสำคัญของพรหมาเป็นศูนย์กลางแห่งความรู้ วิญญาณทุกดวงเกิดจากพรหมาและต้องเวียนว่ายตายเกิดตามกรรมเก่า เมื่อวิญญาณหลุดพ้นจากเวียนว่ายตายเกิดจะก
ปรัชญาสางขยะและโยคะ
75
ปรัชญาสางขยะและโยคะ
…นของตนเอง ก่อให้เกิดการเวียนว่ายในวัฏฏะไม่จบสิ้น ดังนั้นการที่จะหลุดพ้นจากวังวนแห่งวัฏฏะนี้ได้ก็คือ ปฏิบัติให้เกิดความรู้ที่ถูกต้อง โดยทำให้บุรุษะเห็นความแตกต่างระหว่างตนเองกับประกฤติว่า ตัวตนที่แท้จริงน…
…ทธิ์ที่ต้องการหลุดพ้นจากความทุกข์ผ่านความรู้แจ้งในสัจธรรม ขณะที่โยคะซึ่งก่อตั้งโดยปตาญชลี นำเสนอวิธีปฏิบัติที่มุ่งมั่นเพื่อบรรลุความสมบูรณ์และการเข้าถึงโมกษะ โดยผ่านการควบคุมกายและจิต. ทั้งสองระบบมีเป้าห…
ปรัชญาโยคะและสางขยะ
76
ปรัชญาโยคะและสางขยะ
…ขยะจะเน้นหนักในด้านอภิปรัชญาและจิตวิทยา นั่นคือมีลักษณะเป็นแบบทฤษฎีแต่สำหรับ ปรัชญาโยคะแล้วมุ่งในทางปฏิบัติมากกว่าเพื่อให้ถึงซึ่งความหลุดพ้น (โมกษะ) ปรัชญาโยคะจึง มีลักษณะเป็นแบบเทวนิยม (theistic) มากกว่…
ปรัชญาโยคะเน้นการปฏิบัติเพื่อหลุดพ้นจากวัฏสงสาร โดยมีจุดมุ่งหมายหลักในทางเทวนิยม ส่วนสางขยะมุ่งเน้นอภิปรัชญาและจิตวิทยา …
ขบวนการพรหมสมาช และ อารยสมาช ในประวัติศาสตร์อินเดีย
106
ขบวนการพรหมสมาช และ อารยสมาช ในประวัติศาสตร์อินเดีย
…อวตารลงมาเป็นอะไรเลย 2. เชื่อว่าอาตมัน ไม่ตาย 3. เชื่อว่าในความหลุดพ้น โดยการสำนึกผิดและทำความดี 4. ปฏิเสธคำสอนเรื่องสังสาร ประเพณีกุมารสมรสและระบบวรรณะ 5. สนับสนุนให้หญิงหม้ายแต่งงานได้ และออกกฎหมายห้าม…
…ม โมหัน รอย ในปี พ.ศ. 2371 ที่เมืองกัลกัตตา โดยมีหลักการสำคัญคือการเชื่อในพระพรหมเป็นองค์เดียวและการปฏิเสธระบบวรรณะ สาขาของสมาคมนี้แบ่งออกเป็น 2 สายหลักที่มีความเชื่อและหลักการดั้งเดิมที่แตกต่างกันออกไป …
บั้นปลายชีวิตของพระมหาวีระ
119
บั้นปลายชีวิตของพระมหาวีระ
…รดาคำสอนทั้งหมดของอาจารย์ ข้อไหนที่สำคัญที่สุด” พระมหาวีระตอบว่า “ในบรรดาคำสอนของเราทั้งหมด ศีลห้า (ปฏิญญา 5) ข้อต้น สำคัญที่สุด คือ อย่าฆ่าสัตว์ที่มีชีวิต อย่าทำอันตรายแก่สิ่งมีชีวิต จะเป็นด้วยวาจาก็ดี …
…ปัจจุบันกลายเป็นสถานที่สำคัญในศาสนาเชน คัมภีร์อาคมะเป็นคัมภีร์ที่สำคัญในศาสนาเชนที่บรรจุคำบัญญัติและปฏิบัติ.
การบรรลุโมกษะในศาสนาเชน
125
การบรรลุโมกษะในศาสนาเชน
…่อบรรลุโมกษะแล้วเท่านั้น ดังนั้นโมกษะหรือ ความหลุดพ้นจากกิเลส จึงเป็นจุดหมายสูงสุดของศาสนาเชน ชาวเซนปฏิบัติธรรมอย่าง เคร่งครัดก็เพื่อเข้าถึงโมกษะ ภูมิที่พ้นไปจากทุกข์ ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป ส่วน…
…ิธรรมเพื่อเข้าถึงโมกษะ โดยประกอบด้วยหลักการสำคัญ เช่น สัมยัคทรรศนะ การเห็นชอบต่อคำสอนของศาสดา และการปฏิบัติตนตามคำสอนอย่างเคร่งครัด พิธีกรรมที่สำคัญในศาสนาเชนคือพิธีปัชซุสนะ ซึ่งจัดขึ้นเพื่อเป็นการรำลึกถ…
นิกายในศาสนาเชน
126
นิกายในศาสนาเชน
…มง 4.7 นิกายในศาสนา หลังจากพระมหาวีระได้นิพพานแล้ว สาวกของพระมหาวีระได้แตกแยกเป็นหมู่ เป็นคณะ แยกกันปฏิบัติตามหลักที่ตนเห็นว่าทำให้หลุดพ้นจากทุกข์ได้ แต่นิกายที่แยกออกไปนั้นยังคง มุ่งไปหาหลักอหิงสาธรรมอย…
บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับนิกายต่าง ๆ ในศาสนาเชน รวมถึงการปฏิบัติและแนวทางการศึกษาที่แตกต่างออกไปหลังจากพระมหาวีระนิพพาน โดยแบ่งออกเป็น 2 นิกายหลัก คือ นิกายทิฆั…
ฐานะของศาสนาเชนในปัจจุบัน
130
ฐานะของศาสนาเชนในปัจจุบัน
…paedia Britannica 1994 : 269) และนับถือกันอยู่ในอินเดียเท่านั้น ทั้งนี้ก็เพราะมี 2 สาเหตุ คือ 1. ข้อปฏิบัติของศาสนาเชนเข้มงวดมาก เป็นลักษณะสุดโต่งหรือริมสุดหรือตกขอบ จึง ยากที่คนทั่วไปจะปฏิบัติได้ 2.ในวง…
ศาสนาเชนมีศาสนิกน้อย ประมาณ 3,700,000 คน ส่วนใหญ่ในอินเดีย เนื่องจากข้อปฏิบัติที่เข้มงวดและการไม่เผยแพร่ศาสนา ทำให้สูญเสียผู้ติดตามให้กับศาสนาฮินดู ขณะนี้มีขบวนการอนุพรตที่พย…
ศาสนาพุทธ: ประวัติและหลักคำสอน
135
ศาสนาพุทธ: ประวัติและหลักคำสอน
…ความสงบสุข อย่างนิรันดรและอย่างแท้จริง คือ นิพพาน วิธีการที่จะบรรลุจุดหมายสูงสุดของชีวิตได้นั้นต้อง ปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค์ 8 ชาวพุทธเชื่อว่าชีวิตในโลกนี้มีหลายครั้งยังต้องเวียนว่ายตายเกิด อยู่เรื่อยไปต…
ศาสนาพุทธเกิดที่ประเทศอินเดียก่อนพุทธศักราช 45 ปี โดยมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นศาสดา มีหลักคำสอนสำคัญ เช่น พระรัตนตรัย อริยสัจ 4 และมรรคมีองค์ 8 จุดหมายสูงสุดคือ นิพพาน ศาสนาพุทธมีนิกายสำคัญสองนิกายคือ
การเดินสายกลางและการบำเพ็ญเพียรทางจิต
149
การเดินสายกลางและการบำเพ็ญเพียรทางจิต
…ีดก็จะขาดออกไป ถ้าขึงหย่อนไปก็ดีดไม่เป็นเสียง แต่ถ้าขึงปานกลางย่อมดีด ไพเราะเจริญใจ เมื่อเทียบกับการปฏิบัติก็เช่นเดียวกัน ถ้าย่อหย่อนนัก คือ หมกมุ่นหนักไปใน กามารมณ์จนเกินไป ก็เป็นเสมือนพิณที่ขึงหย่อนย่อ…
…มณโคดม ในขณะที่พระองค์ทรงทรมานร่างกาย แต่ไม่สามารถเข้าถึงคุณวิเศษใดๆ ได้ พระองค์จึงได้ปรับเปลี่ยนการปฏิบัติโดยหันมาให้ความสำคัญกับการบำเพ็ญเพียรทางใจ ซึ่งเป็นแนวทางที่สร้างความสงบและปัญญา พระองค์ตระหนักถ…
การตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
151
การตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
…) และการกระทำของเรา (กรรม) นั่นเอง ทั้งหมดนี้ ล้วนแต่เป็นเหตุและผลของกันและกันเสมือนสายโซ่ เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาท หรือจะกล่าวอีก อย่างหนึ่งว่า พระองค์ตรัสรู้อริยสัจสี่ อันได้แก่ ทุกข์ สมุทัย (เหตุที่ทำให้…
บทความนี้นำเสนอรายละเอียดเกี่ยวกับการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เกิดขึ้นในช่วงต่างๆ ในคืนแรก โดยบรรยายถึงการบรรลุปุพเพนิวาสานุสสติญาณ การรู้แจ้งเกี่ยวกับการเกิดและตายของสัตว์โลก และการตัดสินใจโปร
การจัดประเภทพระสูตรในพระไตรปิฎก
158
การจัดประเภทพระสูตรในพระไตรปิฎก
…นวัตถุ เปตวัตถุ เถรคาถา เถรีคาถา (1 เล่ม) ชาดก (2 เล่ม) นิทเทส (มหานิทเทส 1 เล่ม, จูฬนิทเทส 1 เล่ม) ปฏิสัมภิทามัคค์ (1 เล่ม) อปทาน (2/3 เล่ม) พุทธวงศ์ จริยาปิฎก (1/3 เล่ม) 5.3.3 พระอภิธรรมปิฎก ว่าด้วยอภิ…
บทความนี้สำรวจการจัดประเภทพระสูตรในพระไตรปิฎก โดยแบ่งออกเป็นหลายส่วน ได้แก่ สังยุตตนิกาย ซึ่งรวมเป็น 56 สังยุตต์ อังคุตตรนิกายมี 11 นิบาต ขุททกนิกายมี 15 คัมภีร์ และพระอภิธรรมปิฎกที่ประกอบด้วย 42,000
การจำแนกพระไตรปิฎก
160
การจำแนกพระไตรปิฎก
…าค 1 (ขุ.ชา.) เล่ม 28 ชาดก ภาค 2 (ขุ.ชา.) เล่ม 29 มหานิทเทส (ขุ.ม.) เล่ม 300 จูฬนิทเทส (ซูบ เล่ม 31 ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ.ป.) เล่ม 32 อปทาน ภาค 1 (ขุ.อป.) เล่ม 33 อปทาน ภาค 2 พุทธวงศ์ จริยาปิฎก (ขุ.พุทฺธ., …
พระไตรปิฎกแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่ พระวินัยปิฎก, พระสุตตันตปิฎก, และพระธรรมปิฎก ซึ่งประกอบด้วยคัมภีร์รวมทั้งหมด 17 คัมภีร์ใน 45 เล่ม โดยแต่ละเล่มมีการจัดกลุ่มตามเนื้อหาของคำสอนในศาสนาพุทธ มีรายละ
ความสำคัญของพระธรรมและพระสงฆ์ในพระพุทธศาสนา
163
ความสำคัญของพระธรรมและพระสงฆ์ในพระพุทธศาสนา
6. เป็นธรรมอันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน พระธรรมทั้งปวงเป็นคุณชาติที่ทำให้ปุถุชนผู้ปฏิบัติตามกลายเป็นพระอริยบุคคล มี 4 ระดับ คือ พระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามี และพระอรหันต์ พระธรรมมี…
พระธรรมในพระพุทธศาสนาช่วยให้ผู้ปฏิบัติตามกลายเป็นพระอริยบุคคล โดยมี 4 ระดับ ได้แก่ โสดาบัน สกทาคามี อนาคามี และอรหันต์ พระไตรปิฎกแบ่งอ…
หลักการปฏิบัติสมควรในพระพุทธศาสนา
164
หลักการปฏิบัติสมควรในพระพุทธศาสนา
4. เป็นผู้ปฏิบัติสมควร คือปฏิบัติตามสมควรแก่สมณเพศ สมควรแก่ฐานะ จน สามารถขจัดกิเลสได้โดยลำดับจนกระทั่งหมดสิ้นไป 5…
บทความนี้กล่าวถึงหลักการที่สำคัญในการปฏิบัติตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าอย่างถูกต้องและสมควร เพื่อการพัฒนาตนในทางธรรม มีการเปรียบเทียบการปฏิบั…
ความเข้าใจเกี่ยวกับวิบากกรรมและไตรลักษณ์
165
ความเข้าใจเกี่ยวกับวิบากกรรมและไตรลักษณ์
…คติ ได้แก่ สัตว์นรก เปรต อสุรกาย ในภูมิสุคติ ได้แก่ เทวดา พรหม อรูปพรหม) 10. สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติดี ปฏิบัติชอบชนิดที่ทำให้แจ้งโลกนี้ โลกหน้าด้วย ปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนให้ผู้อื่นรู้ตามมี (หมายถึงพระอรหันต…
…ของมารดาและบิดาในการตอบแทนพระคุณท่าน นอกจากนี้ ยังเสนอภาพรวมเกี่ยวกับสัตว์ที่เกิดแบบโอปปาติกะ และการปฏิบัติของสมณพราหมณ์ที่ทำให้เข้าใจโลกนี้และโลกหน้าได้อย่างแจ่มแจ้ง โดยสรุปแล้วผู้ที่เข้าใจในสัมมาทิฏฐิท…
Understanding Meditation in Buddhism
171
Understanding Meditation in Buddhism
1. สมาธิชั่วขณะซึ่งเกิดแก่สามัญบุคคลทั่วไปในเวลาปฏิบัติภารกิจประจำวัน เรียกว่า “ขณิกสมาธิ” 2. สมาธิที่จวนจะแน่วแน่สมาธิที่ตั้งจิตมั่นกว่าระดับแรกเรียกว…
…อมทั้งแสดงถึงประโยชน์ของสมาธิในการเข้าถึงนิพพาน ซึ่งหมายถึงการดับทุกข์และกิเลส การบรรลุถึงนิพพานต้องปฏิบัติตามหลักศีล สมาธิ และปัญญา จนบรรลุมรรคผลขั้นสูงสุด.