พระโยค : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 2 / 19

…นอุปปาทะขณะแห่งปฐมฌานนั่นเอง โดยนัยดังกล่าวมาฉะนี้ เป็น ข้อแรก อนึ่ง เมื่อจิตนั้นหมดจดแล้วอย่างนั้น พระโยคาวจร ไม่ (ต้อง) ทําความขวนขวายในการชำระ เพราะไม่มีอะไรจะต้องชำระอีก ชื่อว่า เพ่งดูอยู่เฉยๆ ซึ่งจิตที…

ในบทนี้กล่าวถึงกระบวนการดำเนินจิตสู่วิธีการเข้าถึงสมถะโดยไม่ต้องขวนขวายในขณะจิตหมดจด โดยพระโยคาวจรไม่มีความกังวลต่อการชำระจิตอีกต่อไป อธิบายถึงความสำคัญของสมาธิกับปัญญาในฌาน ซึ่งเป็นธรรมที่ไม่ล่…

…ื่นอีก) มีอุปมาด้วยสุนัขที่ถูกสุกร (ป่า) ขวิด และคนกลัวผีเป็นต้น ก็ควร (นำมา) กล่าว ในความข้อนี้ได้ พระโยคาวจรนั้น หน่ายจากกสิณรูปอันเป็นอารมณ์ของจตุตถ ฌานนั้นอย่างนี้แล้ว เป็นผู้ใคร่จะหลีกหนีไป จึงบำเพ็ญคว…

ในเนื้อหานี้ได้กล่าวถึงการพิจารณาเกี่ยวกับความกลัวและการหลีกหนีในบริบทของฌาน โดยพระโยคาวจรได้เห็นโทษในรูปาวจรจตุตถฌานว่าเป็นอารมณ์ที่มีลักษณะหยาบและมีการประมวลด้วยอุปมาของสุนัขที่ถูกสุกร…

…ด้ แม้ในกลาปหนึ่ง ๆ มี สุทธัฏฐกลาปเป็นต้น อันมีจำนวนต่ำกว่าเพื่อนก็ดี แต่ว่าโดยลักษณะ ละก็แยกกันได้ พระโยคาวจรจึงมนสิการ โดยแยกกันได้และแยกกัน มิได้ ดังกล่าวฉะนี้ [ความเข้ากันได้และเข้ากันไม่ได้ ข้อว่า "โดย…

เนื้อหานี้สืบค้นถึงหลักการของความแยกกันได้และแยกกันมิได้ในวิสุทธิมรรค โดยเน้นที่การที่ธาตุต่างๆ เกิดร่วมกัน ไม่สามารถแยกออกจากกันได้ แม้ในกรณีที่มีธาตุหลายชนิดปรากฏอยู่ร่วมกัน ทั้งยังมีการวิเคราะห์ควา

…ท่านั้นต่อกับโคตรภูจิต เช่นดัง อัปปนาจิตที่กล่าวมาแต่ก่อน แม้ในคำที่กล่าวในปฏิสัมภิทาว่า "โดย ปกติ (พระโยคี) เป็นคนผู้เดียว (แต่) นึกให้เป็นคนมากจำนวน ๑๐๐ ก็ดี จำนวน ๑,๐๐๐ ก็ดี จำนวน ๑๐๐,๐๐๐ ก็ดี ครั้นนึกแล…

บทความนี้กล่าวถึงกระบวนการอธิษฐานจิตโดยการนึกถึงจำนวนคนที่มากซึ่งในพระโยคีกำหนดให้มีจิตสัมปยุตด้วยรูปาวจรจตุตถฌานแบบเฉพาะ อธิบายถึงการเกิดขึ้นของจิตในสมาบัติและการอธิษฐานด้ว…

… วิถีธรรมรรมแปล ภาค ๓ ตอน ๒ (ตอนจบ) หน้าที่ 123 (คือรู้เท่า) ฐานะ (ที่ตั้งที่เกิดอุปิโรคลา) ๑๐ นี้ พระโยคาจารย์นั้น ย่อมเป็นผู้ฉลาดในมม - ุมุทธิองค์ (ความตื่นอุปิโรคลาอว่าเป็นธรรม) และย่อมไม่ถึงซึ่งความฟุ้…

ในบทนี้ได้แสดงให้เห็นถึงการเข้าใจและการกำหนดทางของพระโยคาจารย์เมื่อไม่ถึงซึ่งความฟุ้งซ่าน โดยได้เน้นถึงอุปิโรคทั้ง ๑๐ ประการและการใช้ญาณในการดำเนินตามวิถีขอ…

มิลินทบัญฑิ : ฉบับ ได้เห็นเทพเจ้าทั้งหลายแล้ว ย่อมทำให้น่านหลั่งรำรึง ฉันใด พระโยคาวจร ก็ ควรทำให้เกิดความรำรึง ไม่หยดู่ ไม่เกยครั้นใน กุศลกรรมทั้งหลาย ฉันนั้น ประการที่ 3 ท้าวสักกะ…

…จ้าและความรู้สึกที่เกิดขึ้นรวมถึงความสำคัญของกุศลกรรมและการปฏิบัติตนในด้านความสงบ โดยมีการยกตัวอย่างพระโยคาวจรเป็นดัชนีให้เกิดความรำรึงและการไม่เบื่อหน่ายในธรรมะ สะท้อนถึงคำพูดของพระสุขิตเดรเจ้าเกี่ยวกับคำส…

…จ้าจักรรดิ์ ได้แก่ ประการที่ ๑ ธรรมดาแห่งพระเจ้าจักรรดิ์ย่อมทรงสเกาะห์ประชาชนด้วยสังหาวัตถุ ๔ ฉันใด พระโยคาวจร ก็ทรงสเกาะห์ครภ์ ควรครองเครา ควรทำให้รำรึง แก่บริษัท ๔ ฉันนั้น ประการที่ ๒ ธรรมดาในแว่นแคว้นพร…

…์ 4 แห่งพระเจ้า จักรรดิ์ ประกอบด้วยธรรมดาเกี่ยวกับการดูแลประชาชนและการไม่มีโจรผู้ร้าย เปรียบเทียบกับพระโยคาวจรที่ก่อให้เกิดความสงบในสังคมและการกำจัดอารมณ์ด้านลบต่างๆ เพื่อสร้างความสงบสุขในบริษัท 4 รายการ

มิลินทบัญฑุ : ฉบับ ย่อมไม่กลับไปสู่เครื่องผก และเถ้าหัวด่วน* อีก ฉันใด พระโยคาวจร ŝi ควรคิดว่าเราจักไม่ยอมเกิดอีก ข้าแต่พระนาฎเสน ที่ว่าควรถือเอางค์ ๒ แห่ง ๙ เสื้อเหลือง นั้น เ…

ในบทความนี้พูดถึงความหมายของการถือเอาเสื้อเหลือง โดยเปรียบเทียบกับพระโยคาวจรที่ไม่ยอมกลับไปสู่ความลุ่มหลง และต้องเป็นผู้ประกอบความเพรียง ยกตัวอย่างเสือเหลืองที่มุ่งหากินในป…

…งแมงมุม คือ ธรรมดาแมงมุม ชักโหยดไว้แล้ว ก็จ้องดูอยู่ ถ้าหนอนหรือแมงมามติดในของตน ก็จับกินเสีย ฉันใด พระโยคาวจร ก็ควรชำไย คือ สติปัฏฐานชี้ไว้ทั่วทวารทั้ง ๖ ถ้ามีแมงม คือ กิเลสมาดติด ก็รำเสีย ฉันนั้น ข้อสังก…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการเปรียบเทียบธรรมชาติของแมงมุมและตะขาบกับการปฏิบัติธรรมในพระพุทธศาสนา โดยเน้นไปที่ความสำคัญของสติปัฏฐานในการจัดการกับกิเลสและการแสดงธรรมให้กับผู้อื่น ธรรมชาติของแมงมุมที่คอยจับเหยื่

…งนางนกเจือก ได้แก่ ประการที่ ๑ ธรรมดานางนกเจือกอ่อนให้ผิวอยู่ เลี้ยงลูกในโพรงด้วยความหวังแหวน ฉันใด พระโยคาวจร เมื่อมีกิเลสเกิดขึ้นในใจตน ก็ควรเอาใจของตน ไลงในโพรง คือการสำรวมโดยชอบ เพื่อปิดกั้นกิเลสนั้น แล…

…ติของนางนกเจือกทั้งสองประการ ในการเลี้ยงลูกอย่างตั้งใจและการอยู่ในสงบเพื่อหลีกหนีจากอันตรายทั้งหลาย พระโยคาวจรได้รับการแนะนำให้สำรวมจิตใจและอยู่ในสังคมเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต รับรู้ถึงความ…

… 5 แห่งเต่า นั้นเป็นประจําดิ องค์ 5 แห่งเต่า ได้แก่ ประการที่ 1 ธรรมดาเต่าอาศัยอยู่ในนํ้า ฉันใด พระโยคาวจร ก็ครองอยู่ด้วยความเมตตา ฉันนั้น ประการที่ 2 ธรรมดาเต่าเมื่อโผล่ขึ้นจากนํ้า ย่อมชูศรีษะมองดูสิ…

บทความนี้กล่าวถึงการเปรียบเทียบคุณธรรมจากเต่ากับการดำเนินชีวิตของพระโยคาวจร ซึ่งยุติธรรมและมีใจที่เมตตา เต่าช่วยสอนให้เรารู้จักความลึกซึ้งในจิตใจของเราเมื่อต้องเผชิญกับอุป…

… เป็นประกายใด องค์ ๓ แห่งแก้วมณี ได้แก่ ประกายที่ ๑ ธรรมดาแก้วมณี ย่อมเป็นของบริสุทธิ์แท้จริง ฉันใด พระโยคาวจรคร้าประกอบอาชีพด้วยความบริสุทธิ์อย่างแท้จริง ฉันนั้น ประกายที่ ๒ ธรรมดาแก้วมณี ย่อมไม่มีสิ่งใดเจ…

…หาพูดถึงแก้วมณีที่มีหลักการสามประการในการดำเนินชีวิตอย่างบริสุทธิ์ ประการแรก คือ ความบริสุทธิ์แท้ที่พระโยคาวจรต้องรักษา ประการที่สอง คือ การไม่อยู่ร่วมกับเพื่อนที่ไม่ดี และประการสุดท้ายคือ การอยู่เคียงข้างก…

…ัญญา : ฉบับ ประการที่ 2 ธรรมดาของเครื่องเรือที่ขัดช่อง ย่อมกันเรือไว้ในน้ำอันล็กตั้ง ๑๐๐ ศอก ฉันใด พระโยคาวจร ก็ไม่ควรอยู่ใน เครื่องยึดเหนี่ยว คือ ลาก ยศ ลักษณะ การกราบให้ผู้อบ ควร พิจารณาแต่ปัจจัยที่ช่วยป…

…ึงความสำคัญของการมีสติและการไม่ยึดติดกับลาภยศ โดยเปรียบเทียบกับเครื่องเรือที่ไม่ควรอยู่ในลากสักการะ พระโยคาวจรต้องมีสติในทุกกิจกรรม ไม่ว่าจะเป็นการนั่ง นอน ยืน เดิน หรือการพูด พุทธศาสนาเน้นการพัฒนาจิตใจให้ม…

… ฉันนั่น ประกาศที่ 2 ธรรมดาแผ่นดินย่อมปราศจากเครื่องประดับ ตกแต่ง มือย่ำแต่เพียงกลิ่นของตนเองฉันใด พระโยคาวจรควรปราศจากเครื่องประดับตกแต่ง ควรหน้างในไว้ด้วยกลิ่นศิลแห่งตนฉันนั้น ประกาศที่ 3 ธรรมดาแผ่นดินย…

มฺิlanปัญฺฐ แสดงให้เห็นถึงหลักการที่พระโยคาวจรควรปฏิบัติ โดยยกตัวอย่างการที่แผ่นดินปราศจากเครื่องประดับ และสถานะที่มั่นคงที่รอบข้างไม่อึกทึก โ…

…ก็ไม่ไหวด้วยนินทาสรรเสริญ ฉันนั้น ประการที่ ๒ ธรรมดาภูเขา ย่อมเป็นของแข็ง ไม่เจือปนกับ สิ่งใด ฉันใด พระโยคาวจร ก็รมีใจเข้ม แข็งในสิ่งทั้งปวง ไม่ลูกคลี กับกิเลสใด ฉันนั้น ข้อสมกับพระพุทธพจน์ ว่า ผู้ที่ไม่ลูก…

เนื้อหาพูดถึงความสำคัญของความเพียรและความมั่นคงในชีวิตตามแนวทางพระพุทธศาสนา โดยนำเสนอเปรียบเทียบการไม่หวั่นไหวของภูเขากับการไม่หวั่นไหวของบัณฑิตที่ไม่คล้อยตามนินทาสรรเสริญ ความแข็งแกร่งของใจเปรียบเสมื

… เป็นประการใด องค์ ๕ แห่งมหาสมุทร ได้แก่ ประการที่ ๑ ธรรมดามหาสมุทรย่อมไม่อยู่ร่วม กับชายฝั่ง ฉันใด พระโยคาวจร ก็ไม่ควรอยู่ร่วมกับราษฎร โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ มักขะ(ความหลงเหลือคุณท่าน) ปลาา อิสสนา (ความวิริย…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักธรรมของพระนาคเสนซึ่งเปรียบเปรยกับคุณสมบัติของมหาสมุทร โดยระบุถึง 3 ประการที่แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างธรรมะและมลทินทางศีลธรรม ทั้งการรักษาคุณธรรม, การอยู่ร่วมกับสหายที่ดี แ

…งคา ยมุนา อิรวดี สวรร นที เป็นต้น แม่น้ำฝนจะตกลงมาจากอากาศ แต่ น้ำเหล่านั้นก็ไหลล้น ฝังไม่ได้ ฉันใด พระโยคาว จร ก็ไม่ควร แกลงล่วง ลิขาขบทร เพราะเห็นแก่ลาภ ยศ สักการะ สรรเสริญ ความ นิยม ถือ การไหว้ การบูชา ต…

…มหาสมุทรจะมีน้ำที่เต็มไปด้วยสายน้ำจากแม่น้ำต่างๆ เช่น คงคา ยมุนา และอิรวดี แต่ก็ไม่เคยเต็มล้น ฉันใด พระโยคาวจร ก็ไม่ควรที่จะหยุดเรียนรู้ และควรหาความรู้ตลอดไป ดังนั้นเราควรมุ่งมั่นในการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ห…

…งแจงตลอดในรูปธรรมและนามธรรมได้แล้ว ถ้ามีณิดเป็นพึ่ง จัดธรรมเป็นพึ่ง ด้วยประกา "นะ" และมัชฌิมคำว่า "พระโยคาวาจรัสว่าธรรมกายดั่งอยู่ในหยี่ประเทศแห่งสรรพภูมิ ทำให้หมุนดั่งว่าหนูน้อย ท่านจงตั้งใจเจริญพระวิสาสน…

เนื้อหาเกี่ยวกับคัมภีร์มูลมัฐฐเป็นหลักฐานสำคัญที่แนะแนวทางในการเจริญสมาธิภาวนา รวมถึงการใช้คาถาแก้อาการผิดปกติต่างๆ นอกจากนี้ยังมีหลักฐานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับธรรมกาย ซึ่งเน้นความสำคัญของการปฏิบัติธรร

…ที่ดิ้นรน กลับกลอก อันบุคคลรักษาได้ ยาก ห้ามได้ยาก ให้ตรง ดุจช่างศรดัดลูกศรให้ตรงฉะนั้น จิตนี้ (อัน พระโยคาวจรยกขึ้นจากอาลัย คือกามคุณ ๕ แล้ว ซัดไปในวิปัสสนา กัมมัฏฐาน) เพื่อละบ่วงมาร ย่อมดิ้นรน ดุจปลาอันพร…

…ที่ดิ้นรน กลับกลอก อันบุคคลรักษาได้ ยาก ห้ามได้ยาก ให้ตรง ดุจช่างศรดัดลูกศรให้ตรงฉะนั้น จิตนี้ (อัน พระโยคาวจรยกขึ้นจากอาลัย คือกามคุณ ๕ แล้ว ซัดไปในวิปัสสนา กัมมัฏฐาน) เพื่อละบ่วงมาร ย่อมดิ้นรน ดุจปลาอันพร…

…...จึงตั้งสติเที่ยวไปในบ้าน เหมือนกับบุรุษผู้ไม่ได้สวมรองเท้า ตั้งสติเที่ยวไปในถิ่นที่มีหนาม ฉะนั้น พระโยคี...เมื่อตามระลึกถึงวิปัสสนา ที่ปรารภแล้วในกาลก่อน ไม่ทอดทิ้งวัตรสำหรับภาวนาวิธีเหล่า นั้นเสีย ถึงเว…

…...จึงตั้งสติเที่ยวไปในบ้าน เหมือนกับบุรุษผู้ไม่ได้สวมรองเท้า ตั้งสติเที่ยวไปในถิ่นที่มีหนาม ฉะนั้น พระโยคี...เมื่อตามระลึกถึงวิปัสสนา ที่ปรารภแล้วในกาลก่อน ไม่ทอดทิ้งวัตรสำหรับภาวนาวิธีเหล่า นั้นเสีย ถึงเว…