ว่า : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 159 / 573

คํานํา หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓ ตนต้นปรากฏ ว่า มีศัพท์ที่นิยมในเชิงอักขรวิธี ยังแผกเพี้ยนไม่ลงระเบียบ ตามที่ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาชิรญาณวโร…

หนังสือบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ภาคที่ ๓ ได้รับการชำระใหม่โดยอิงตามคำแนะนำของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า เพื่อให้มีรูปแบบที่เป็นระเบียบและสอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาในยุคปัจจุบัน โดยเน้นความสำคัญของศัพท์และอ

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 22 ๑. เนื่องด้วยเป็นเจ้าของพัสดุ (ของ) เรียกชื่อว่า สามีสมพนฺโธ อุ. ภิกฺขุสฺส จีวร์. ๒. เนื่องอยู่ในหมู่ (แห่ง) เรียกชื่อว่า สมุหสมพนฺโธ Q. โคฌาน์ ยูโถ…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับกฎและหลักการของไวยากรณ์บาลี โดยเฉพาะเกี่ยวกับการจำแนกประเภทการใช้พัสดุและวากยสัมพันธ์ เช่น สมพนฺโธ, นิทฺธารณ์ และบทนามนามที่ประกอบด้วยสัตตมีวิภัตติในอรรถคัมภีร์ การใช้และการประยุกต์

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 221 ๒. เป็นที่ซึมซาบหรือปนอยู่ (ใน) เรียกชื่อว่า พยาปิกาธาโร อุ. ติเลส เตล์. มจฉา. ๓. เป็นที่อยู่อาศัย (ใน) เรียกชื่อว่า วิสยาธาโร, อุ, ชเล ๔. เป็นท…

เนื้อหานี้เสนอบทเรียนเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ ที่มีการชี้ให้เห็นถึงการใช้งานต่างๆ ของคำพยาบาลและคำเชื่อมในภาษาบาลี โดยมีเนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายหน้าที่และคำที่เกี่ยวข้อง เช่น พยาปิกาธาโร, ว

…า อิมสฺมึ โลเก ทุลุลภา, เตสุ หิ ปญฺญวาเยว ทุลลาตโร (คันถาภรณนัย.) ความท่อนต้นแสดงคนมีบุญและคนมีปัญญาว่า หายากในโลกโดยอาการที่ไม่แปลกกัน, ความท่อนหลังแสดงแปลก ออกไปว่า คนมีปัญญาหายากกว่า หิ ในท่อนหลังนั้น…

…ความหายากของคนมีบุญและคนมีปัญญา ร่วมไปถึงข้ออุปมาและการใช้ภาษาที่ชัดเจนในการอธิบายความหมาย. ปัญญาถือว่าหายากกว่าบุญในโลกนี้ ด้วยการนำเสนอในรูปแบบนิบาตที่ช่วยส่องความเข้าใจในการกล่าวอรรถ. อาทิเช่น การเปรี…

…วอนุโลม คือไม่มีปฏิเสธห้าม, ความ ท่อนหลังกล่าวมีปฏิเสธห้าม แต่คล้อยตามกัน, นิบาตในความท่อนหลัง เรียกว่า พอติเรกโชตโก, ในอรรถนี้ ใช้นิบาติ ๓ ศัพท์นั้นเหมือน อันวยโชตก, ตรงความไทยว่า อัน, มีอุทาหรณ์ดังนี้:…

บทเรียนนี้เน้นการศึกษาบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยเฉพาะการวิเคราะห์พยติเรกโชตกนิบาตและสัมภาวนโชตกนิบาต ซึ่งมีการอธิบายความหมายการใช้นิบาตต่างๆ และอุทาหรณ์ในการเปรียบเทียบ พร้อมความหมายในภาษาไทยเพื่

… สิกฺขติ ครหโชตกนิบาต ๑๒. ถ้าความท่อนต้นกล่าวชม, ความท่อนหลังกล่าวติ, นิบาต ในความท่อนหลัง เรียกชื่อว่า ครหโชตโก, ในอรรถนี้ ใช้นิบาต คือ ปน ศัพท์เดียว, ตรงความไทย เหมือนสัมภาวนโชตก, ต่าง แต่อุทาหรณ์ดังนี…

บทความนี้สำรวจการใช้ นิบาต ในบาลี โดยเริ่มจากการอธิบายถึงความหมายและหลักการใช้งาน พร้อมตัวอย่างที่แสดงถึงความแตกต่างของการชมและการติในข้อความ นอกจากนี้ ยังมีการพูดถึงการควบพากย์และสมุจจยะในวากยสัมพันธ

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 236 กับบทที่มีวิภัตติเสมอกัน เรียกว่า ปทสมุจจโย, ในอรรถนี้ ใช้ นิบาติคือ จ เป็นพื้น เรียกชื่อว่า สมุจจยตฺโถ ตรงต่อนิบาติไทย ที่ใช้ในระหว่…

… และอุทาหรณ์เพื่อให้ง่ายต่อการเข้าใจ รวมถึงการแปลความ และการบวกความท่อนหลังเข้าไปกับท่อนต้นซึ่งเรียกว่า สมปิณฑน์ โดยเฉพาะเมื่อต้องการสร้างประโยคที่ซับซ้อนและมีความหมายลึกซึ้ง

๓. ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 242 สัมปฏิจฉนัตถนิบาต นิบาตนี้ใช้รับคำถาม เรียกชื่อว่า สมปฏิจฉนตฺโถ. นิบาต นี้ใช้ เป็นพื้น, ใช้ อามนฺตา แต่ในพระอภิธรรม, ตรง อาม นิบาตไทยว่า ขอรับ, จ้ะ, เ…

บทนี้กล่าวถึงการใช้ นิบาตในภาษาบาลีว่า โดยเฉพาะ สัมปฏิจฉนัตถนิบาต ซึ่งใช้ในการตอบรับคำถาม เช่น คำว่า อาม, อามนฺตา และ อุยโยชนัตถนิบาต ที่ใ…

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 243 ว่า เวคตโถ, ตรงต่อนิบาตไทยว่า โอ้, พุโธ, หนอ, นิบาต พวกนี้ ๒ ศัพท์ คือ อโห, กับ วต. อุ. (หลากใจ) อโห พุ…

…ชัดเจน ตัวอย่างที่ได้ให้มานั้นช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจถึงการใช้ภาษาบาลีได้อย่างลึกซึ้ง พื้นฐานในการใช้คำว่า 'อโห' และ 'วต' เพื่อแสดงอารมณ์ต่าง ๆ เช่น ดีใจ เสียใจ และอื่น ๆ ให้เห็นถึงความละเอียดของไวยากรณ์บาล…

…รณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 245 ธมฺโม ทเว รกฺขติ ธมฺมจารี, แม้ถึง หิ, จ, ปน ที่ไม่มีความ อะไร ก็เรียกว่า ปทปูรณ สมวายนิบาต ๕. นิบาตที่ใช้แสดงนามบ้าง กิริยาบ้าง ที่พร้อมกัน เรียกชื่อ ว่า สมวาโย ตรงต่อนิบาต…

เนื้อหานี้เกี่ยวกับการวิเคราะห์ไวยากรณ์บาลี ซึ่งรวมถึงการทำความเข้าใจนิบาตประเภทต่างๆ เช่น สมวายนิบาตที่ใช้แสดงนามและกิริยา โดยเน้นการใช้ศัพท์และบริบทในการประยุกต์ ในส่วนของปฏิเสธนิบาตนั้น จะมีการจำแน

…หิ กตฺถจิ ปธานตฺตา กตฺถจิ ปากฏตตา กตฺถจิ อสาธารณฤตา เทสนาวิลาส ส จ เวเนยยานญฺจ อนุรูปโต เอกเมว เหตุ ว่า ผล วา ที่เปติ ฯ ผสฺสปจฺจยา เวทนาติ” หิ ปธานตฺตา เอกเมว เหตุผลจาห์ ฯ ๑. สํ. นิทาน. ๑๖/๑

บทความนี้วิเคราะห์ปัจจัยและความสัมพันธ์ระหว่างวิสุทธิมคฺคกับการปจฺจโย โดยชี้ให้เห็นถึงแนวคิดเกี่ยวกับอวิชชาและสังขาร การอธิบายปรากฏการณ์ที่เกี่ยว…

…หาติ ย์ เหตเมตฺถ มิสส์ อมิสสนฺติ ทวาย อาทิภูติ รูปมิสส์ ปฏิสนธิวิญญาณ์ เตน สห วัตถุกายที่สาวเสน เทว ว่า วัตถุกายภาวทสาวเสน ตโย วา ทสกา โอมโต อุปฺปชฺชนฺติ นตฺถิ อิโต ปร รูปปริหานีติ ฯ ตมฺปเนติ เอว์ โอมกปร…

…รูปมิสส์และการเกิดของวิญญาณ โดยเน้นที่การปฏิสนธิและวิญญาณที่เกิดจากรูปเบาและหนัก การวิเคราะห์ให้เห็นว่ามีการแสดงออกและปฏิสัมพันธ์อย่างไรระหว่างสิ่งมีชีวิต ในส่วนนี้ยังมีการพิจารณาเกี่ยวกับการเกิดเป็นสัตว…

…ค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - เป็นอกุศล ไม่ประเสริฐเลย - หน้าที่ 30 ๓๕๓. ได้ น้อย โดยสุจริต ดีกว่า, ได้ มาก โดยทุจริต ไม่ดีเลย ๓๕๘. ดูก่อนกุมาร ท. เจ้า ท. จงถือเอา ซึ่งศิลปะ ให้ประโยชน์ สำเร็จ. ๓๕๔.…

เนื้อหาในบทนี้นำเสนอแนวคิดเกี่ยวกับการทำความดีและการปฏิบัติธรรม การยกตัวอย่างคำสอนของพระผู้มีพระภาค รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของเมตตาและการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขในสังคม โดยเฉพาะในการสร้างความ

…วย ได้เป็น โสดาบันแล้ว. ประโยคเหล่านี้ ผู้เรียนจงแปลเป็นมคธ ๔๗๑. เธอถามแล้ว ซึ่งพระเถระ ยิ่งแต่นั้น ว่า สังคายนา ที่แรก ทำ แล้วเมื่อไร ? เมื่อพระผู้มีพระภาค นิพพานแล้ว สิ้น ๓ เดือน ๔๗๒. สังคายนา ที่แรกนั…

…นะ โดยมีตัวอย่างการใช้คำในประโยคต่างๆ นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงสังคายนาแรกในประวัติศาสตร์ของศาสนาพุทธ ว่าได้มีการจัดขึ้นเมื่อใด ใครเป็นผู้ทำและประธานในการจัดงาน รวมถึงการมาถึงของพระมหากัสสปเถระภายหลังการนิ…

…สิ "กติ นุโข อมหาก สิกขาปทาน, กตฺถ จ อมเหหิ สิกขิตพฺพนฺติ, ครั้งนั้นแล ข้อนี้ได้มีแล้ว แก่สามเณร ท. ว่า "สิกขาบท ท. ของเรา ท. เท่าไร หนอแล? อนึ่ง เรา ท. ต้องศึกษา ในข้อไหน ?" ประโยคเหล่านี้ ผู้เรียนจงแปล…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงเหตุการณ์ในสมัยพระพุทธเจ้าที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสเรียกภิกษุและสามเณรเพื่อแจกแจงเกี่ยวกับสิกขาบทที่ต้องศึกษา ในขณะเดียวกันยังมีการระบุถึงบุคคลสำคัญอย่างสารีปุตตะและโมคคลาน โดยมีการสนท

…ถาธรรมบท จนถึงประโยค ๕ คือวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะ หนังสือวิสุทธิมรรคเป็นเรื่องที่นิยมศึกษากันมาก นับถือว่าเป็นปกรณ์ สำคัญปกรณ์หนึ่ง เพราะท่านพระพุทธโฆสะได้ประมวลธรรมในพระ ไตรปิฎก มาแสดงไว้เป็นหมวดๆ ตั้งแต่ศ…

วิสุทธิมรรค เป็นปกรณ์พิเศษที่พระพุทธโฆสะได้รจนาขึ้นเพื่อแสดงธรรมในพระไตรปิฎก โดยมีการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น ศีล สมาธิ และปัญญา ท่านได้อธิบายโดยละเอียดและอ้างพระพุทธวจนะอย่างถูกต้อง เป็นผลงานที่สำคัญในก

…ค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 2 ของตัณหา ซึ่งเป็นธรรมชาติมีข่าย แท้จริง ตัณหานั้นได้ชื่อว่าชัฏ เพราะเป็นดุจชัฏ กล่าวคือข่ายแห่งกิ่งของต้นไม้ (ที่มีกิ่งเป็นข่าย) ทั้งหลาย มีกอไผ่เป็นต้น ด้วยอร…

บทความนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับตัณหาในวิสุทธิมรรค โดยการวิเคราะห์ว่า ตัณหานั้นมีลักษณะเป็นเหมือนข่ายที่เกิดขึ้นในอารมณ์ต่างๆ ทั้งในภายในและภายนอก โดยมีการอธิบายความสัมพ…

…ใน และ อายตนะภายนอก ประชาชนอันชัฏ (คือตัณหา) ที่เกิดขึ้นอยู่อย่างนี้ นั้นเกี่ยวสอดไว้แล้ว (รวม) ความว่า ประชา กล่าวคือหมู่สัตว์นี้ แม้ทั้งหมด อันชัฏคือตัณหานั้นเกี่ยวสอด คือรัดรึงตรึงไว้ เหมือน ต้นไม้ที่…

บทนี้อธิบายถึงอัตภาพของตนและผู้อื่น ทั้งในอายตนะภายในและภายนอก สื่อถึงความเกี่ยวข้องของสรรพสัตว์ที่อยู่ภายใต้ตัณหาหรืออันชัฏที่รัดรึง เหมือนกับต้นไม้ที่มีชัฏ และการถามพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงผู้ที่จะสามา

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 7 เหตุ เกิดแต่กรรม" คำว่า จิตต์ ปญฺญญฺจ ภาวย์ ความว่า "ยังสมาธิและวิปัสสนาให้เจริญอยู่" จริงอยู่ ในคำนี้สมาธิทรงแส ด้วยหัวข้อ…

บทความนี้พูดถึงความเพียรและปัญญาที่เป็นองค์ประกอบสำคัญในวิสุทธิมรรค รวมถึงการวิเคราะห์บทบาทของภิกษุที่มองเห็นภัยในสงสาร และการประยุกต์ใช้ความรู้ทางธรรมในกิจกรรมประจำวัน ความเพียรถือเป็นกุญแจสำคัญสำหรั

…ีติกกมะเป็นต้น (4) การชำระ สังกิเลส 9 และ (6) เหตุแห่งความเป็นพระอริยะบุคคลมีพระโสดาบัน เป็นต้น. ถามว่า ทรงประกาศอย่างไร ? ตอบว่า ก็ในปัญหากรรมนี้ อธิศีลสิกขา ย่อมเป็นอันทรงประกาศ ด้วยศีล อธิจิตตสิกขา ทร…

ในบทความนี้มีการพูดถึงการประกาศของพระพุทธองค์เกี่ยวกับสิกขา ๓ และความงามในพระศาสนา โดยยกตัวอย่างศีลซึ่งเป็นเบื้องต้นแห่งกุศลธรรม ถือเป็นสิ่งที่นำมาซึ่งคุณงามความดี และความไม่ทำบาปก็มีบทบาทสำคัญในการดำ