สมาส : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 22 / 14

…เหล่านี้ทำกรรมอะไรหนอ จึงได้ * ปาฐะพิมพ์ไว้ว่า ติ กมมารมณ์ ญาณ์ เข้าใจว่าคลาดเคลื่อน ที่ถูกเป็นศัพท์สมาส ว่า ตึกมุมารมฺมณ์... เพราะความที่ควรจะเป็นนั้นว่า "ญาณอันมีกรรมนั้นเป็นอารมณ์ ไม่ใช่ "ญาณอันมีกรรมเ…

บทนี้กล่าวถึงการเข้าถึงคติที่เป็นผลแห่งกรรมว่าด้วยหลักการที่สัตว์เกิดขึ้นตามกรรมที่ตนก่อไว้ โดยภิกษุมีการขยายอาโลกกสิณเพื่อเห็นสัตว์ในนรกและสวรรค์ ว่าก่อกรรมใดไว้จึงได้บังเกิดในสถานะนั้น ซึ่งรวมถึงการ

…ียกว่าเครือดิน ในไตรภูมิวินิจฉันว่า มีสัณฐานดังผักบุ้งและแพวพวย ๒. มหาฎีกาแสดงว่า โยรส ตัตรโส เป็นบทสมาส,

เนื้อหาพูดถึงการปรากฏตัวของข้าวสาลีที่ไม่ต้องหุงด้วยไฟฟืน และการเกิดขึ้นของบุตรชายและหญิง พร้อมการเข้าใจเกี่ยวกับคุณสมบัติของอาหารต่างๆ เช่น ง้วนดินและเครือดิน ที่บรรยายถึงรสชาติและคุณค่าเชิงโภชนาการ

…งคมไม่ ๒. บทเดียว ท่านเรียงไว้ทั้งมหาปวารณา ทั้งอุโบสถ ซึ่งเป็นคนละความหมาย จึงเข้าใจ ว่า เป็นทวันทวสมาส ดังแปลไว้นั้น

เนื้อหาเล่าเกี่ยวกับพระผู้มีพระภาคเจ้าและพระมหาโมคคัลลานเถระที่บังคมพระบาทของพระองค์ โดยมีการสื่อสารถึงเมืองสังกัสสะและคำบอกจากพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงการมาที่เมืองในวันเพ็ญมหาปวารณาและวันอุโบสถ นอกจากนี

…กกันแห่งธาตุภายในกับธาตุภายนอก] ข้อว่า "โดยความแปลกกันแห่งธาตุภายในกับธาตุภายนอก" นัน วิเสสนะอยู่นอกสมาสบ้างก็ได้ สุทธัฏฐากกลาป คือกลุ่มรูปที่เป็นหมวด ๘ คือ ดิน น้ำ ไฟ ลม สี กลิ่น รส โอชา อันเป็นรูปแท้ดั้…

เนื้อหานี้สืบค้นถึงหลักการของความแยกกันได้และแยกกันมิได้ในวิสุทธิมรรค โดยเน้นที่การที่ธาตุต่างๆ เกิดร่วมกัน ไม่สามารถแยกออกจากกันได้ แม้ในกรณีที่มีธาตุหลายชนิดปรากฏอยู่ร่วมกัน ทั้งยังมีการวิเคราะห์ควา

… เคยเป็นบุตร ไม่เคยเป็นธิดา (ของเรา) มิใช่หาได้ง่าย" ดังนี้ ๑. อปปฏิสม์ ขนฺติคุณ ปาฐะในมหาฎีกาเป็นบทสมาสว่า อปปฏิสมกฺขนฺติคุณ~~~~ เข้าทีกว่า ๒. ส. นิทาน. ๑๓/๒๒๓-๒๒๔

เนื้อหานี้กล่าวถึงพระศาสดาและคุณอันน่าอัศจรรย์ของพระองค์ รวมถึงการพิจารณาความสัมพันธ์ท่ามกลางสังสารวัฏ และบทพระสูตรที่ชี้ให้เห็นถึงความเชื่อมโยงของสัตว์กับบุคคลต่าง ๆ ว่าไม่มีใครที่เป็นมารดาหรือบิดาขอ

…ดียวกัน ไต นั้น โดยสี แดงอ่อนดุจสีเม็ดทองหลางป่า โดยสัณฐาน มีสัณฐานดัง ๑. ศัพท์ ปกขิตต และเสทิต ในบทสมาส ปกขิตต... สณฺฐานํ นั้น ลักษณะเป็นวิเสสนะ ทั้ง ๒ บท ทำให้แปลฝืดและฝืน เพราะต้องแปล เสทิต ก่อน ปกขิตต…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายเยื่อในกระดูกและลักษณะของไต พร้อมพูดถึงศัพท์ทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับอวัยวะภายใน โดยใช้คำอธิบายเชิงเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่ายและชัดเจน ทั้งนี้เพื่อให้นักอ่านสามารถเข้าใจสภาพแ

…ำ สัพพนาม นี้ออก ก็จะได้ สพฺพ แปลว่า "ทั้งปวง" คำหนึ่ง, นาม แปลว่า "ชื่อ" คำหนึ่ง, เมื่อรวมเข้า เป็นสมาส ก็แปลว่า "คำที่เป็นชื่อทั้งปวง " คือหมายความว่าเป็น คำแทนชื่อ เพื่อให้ทราบถึง นามนาม ที่เคยกล่าวมาแ…

สัพพนามถือเป็นส่วนหนึ่งของนามศัพท์ที่ใช้แทนคำนามทั้งสาธารณะและอสาธารณะ เพื่อเลี่ยงการซ้ำซ้อนในบทสนทนา สามารถใช้แทนคำที่พูดถึงแล้วเพื่อทำให้ประโยคกระชับและเข้าใจง่ายขึ้น อย่างเช่น 'นายดำ ไปหานายขาว' โด

…จนะก็ให้ถือตามสังขยานั้น ๆ และควรถือตัวอย่างจาก พุทธศักราช ที่ท่านวางไว้ แต่ที่นั้นท่านประกอบเป็นรูปสมาส แล้วลบศัพท์เสียบ้าง ตามวิธีย่อสมาส เช่น ๒,๕๘๓ ปี ปรากฏว่า ตุยาสีติสํวจฺฉรุตฺตรจตุ สตาธิกานิ เทว สํว…

…้างความถูกต้องในการใช้ภาษา ตัวอย่างที่ให้ไว้ได้แก่การแสดงถึงการประกอบของสังขยาที่เป็นเศษในแบบปรับย่อสมาส.

…ป็น เต เช่น เตรส ๑๓ เป็นต้น เมื่อเข้ากับสังขยายาม คง ติ ไว้ เช่น ติสต์ ๓๐๐ ติสหสฺสํ ๓๐๐๐ (สมาหารทิคุสมาส) เมื่อเข้ากับนามศัพท์ คงเป็น ติ หรือแปลงเป็น เต เช่น ติโยชนปรม ให้เกิน ๓ โยชน์ เตวิชโช ผู้มีวิชชา ๓…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการศึกษาบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่นามและอัพยยศัพท์อย่างละเอียด มีการอธิบายการใช้ศัพท์ต่าง ๆ และการแปลงไปใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การเข้ากับสังขยานามญาติ โดยมีการยกตัวอย่างประกอบด้วย เ

…หน้า แต่ในที่บางแห่ง แม้ถึงสังขยาคุณนามจะอยู่ข้างหน้า บอกถึงความเป็นพหุวจนะก็จริง โดยความนิยมของวิธีสมาสกลายไปเป็นเอกวจนะได้ เช่น ติสหสฺสํ เมื่อปรากฏเช่นนี้พึงทราบเถิดว่า ท่านจัดอย่างสมาหารที่คุสมาส วิธีแ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ในเรื่องนามและอัพยยศัพท์ โดยเน้นการศึกษาเกี่ยวกับสังขยานามที่เป็นพหุวจนะ พร้อมระบุวิธีการใช้วิภัตติอย่างถูกต้องตามหลักการ เช่น การจำแนกพหุวจนะและเอกวจนะ รวมถึงวิธี

… ภิกษุ ๕๐๐ ปญฺจสตา อิตถิโย หญิง ๕๐๐ ปญฺจสตานิ ธนานิ ทรัพย์ ๕๐๐ เป็นต้น อันเป็นสังขยานาม ในเมื่อเข้า สมาสแล้วนำหน้านามนามอื่น เป็นคุณนามได้. การจัดลิงค์ และ วจนะ က ตั้งแต่ เอก ถึง จตุ เป็นได้ทั้ง ๓ ลิงค์ เ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการอธิบายบาลีไวยากรณ์ โดยเน้นที่การใช้สังขยานาม 5 ประเภท รวมทั้งการอธิบายแบบจำแนก เอกวจนะและพหุวจนะตามหลักการที่ท่านได้รับการสอนในบาลีไวยากรณ์ รวมถึงการจัดลิงค์และวจนะที่เหมาะสมตามต้นฉ

…ัพท์ - หน้าที่ 46 อิ ทุติยาวิภัตติ เอา อิ เป็น โอ แต่ไม่ต้องลง ส อาคม ศัพท์มโนคณะ เมื่อต่อเข้าเป็นบทสมาสกับศัพท์อื่นแล้ว ต้อง เอาสระที่สุดของตนเป็น โอ เหมือนคำว่า มโนคโณ หมู่แห่งมนะ (ฉ. ตัปปุริสสมาส) เอาส…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับการใช้ทุติยาวิภัตติและศัพท์มโนคณะ รวมถึงการแจกวิภัตติในบทสมาส เช่น การใช้สระและรูปแบบการแจกตามการันต์และลิงค์ในศัพท์ โดยยกตัวอย่างเช่น มโนคโณและอนึ่งเกี่ยวกับการ…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 44 แต่ในตัปปุริสสมาส ใช้อาลปนะ เป็น มาเต, ธีเต, เหมือนคำว่า ติสฺสมาเต, เทวมาเต, เทวธีเต, เป็นตัวอย่าง มโนคณะ ศัพท์หมู่หน…

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่อธิบายการใช้คำในแบบตัปปุริสสมาสและการแจกวิภัตติของศัพท์หมู่ 'มน ศัพท์' การแจกวิภัตติแสดงถึงความคล้ายคลึงกับ อ การันต์ในปุ๋ลิงค์และน…

…หน้าที่ 31 ข้อควรจำใน มหาราช ศัพท์ ๑. ศัพท์ที่จะนำมาแจกอย่าง มหาราช ศัพท์ได้ ศัพท์นั้นต้อง เป็นศัพท์สมาส. ๒. ศัพท์สมาสนั้นนำมาแจกไว้ เฉพาะวิเสสนบุพพบท และ วิเสสนุตตรบท กัมมธารยสมาสเท่านั้น นอกนั้นนำมาแจกไ…

เนื้อหานี้ชี้แจงเกี่ยวกับการแจกศัพท์ในบาลี โดยแนะนำข้อควรจำในคำนามมหาราช ศัพท์ที่ต้องเป็นศัพท์สมาส และข้อบังคับในการใช้วิเสสนบุพพบทและวิเสสนุตตรบท นอกจากนี้ยังมีการ解释การแจกศัพท์แบบต่างๆในบริบทที่เกี…

…พระราชาจักร- พรรดิ ๓. มิคราช ๘. สุปณฺณณาช ครุฑผู้พระราชา ๔. หสราช หงส์ผู้พระราชา ราช ศัพท์ เมื่อเข้าสมาสกับศัพท์อื่นแล้ว มีวิธีแจกอย่างเดียว กับ อะ การันต์ในลิงค์ จะต่างกันอยู่บ้างก็แต่ปฐมาวิภัตติ เอก. เป…

บทเรียนนี้นำเสนอวิธีการแจกศัพท์ในบาลี โดยเน้นที่ราชาศัพท์และวิธีการเปลี่ยนแปลงระหว่างเอกและพหุ حسب способов. เราสามารถเห็นถึงความหลากหลายของศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับพระราชาและการส่งผ่านความหมายในแต่ละบริบ

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 29 ศัพท์สมาสที่มีราชศัพท์เป็นที่สุดเหมือนราชา แจกอย่างนี้ก็ได้ พหุ. เอก. ป. มหาราช เอา อะ กับ สิ มหาราชโร· เอา อ…

…พท์ในภาษาบาลี โดยแสดงตัวอย่างคำที่เป็นราชศัพท์และการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของคำ เช่น มหาราช และคำที่มีการสมาสที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีการอธิบายถึงการทำงานของ ส, อะ, และการใช้แนวทางในการแปลงรูปคำตามหลักการไว…

…จาก สย์ มีที่ใช้มากกว่า ส. อตฺต ศัพท์นี้มีอยู่ตามลำพัง ต้องแจกอย่างศัพท์พิเศษดังปรากฏในแบบ เมื่อเข้าสมาสกับศัพท์อื่นแล้วต้องแจกตามแบบ อ การันต์ในปุลิงค์ โดยมาก. อตฺต ส สก ทั้งสามนี้แปลว่าตนเหมือนกัน แต่นำ…

…ะช่วยให้ผู้อ่านสามารถนำไปประยุกต์ใช้งานได้อย่างถูกต้อง ตามแบบที่แนะนำในเอกสาร รวมทั้งการวิเคราะห์การสมาสที่มีความสำคัญในไวยากรณ์บาลี.

…่างนั้น ตรงนี้ปาฐะฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๒ พิมพ์ไว้เป็น....วิสฺสนฺทมาน ปุพเพ ที่ถูกต้องเรียง ติดกันเป็นบทสมาสว่า วิสฺสนฺทมานปุพพ์ เพราะเป็นบทวิเสสนะของ อสุภ ในมหาฎีกา ก็เป็นอย่างนั้น

บทความนี้นำเสนอความหมายของอสุภในทางพระพุทธศาสนา โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเภทต่างๆ ของอสุภ ได้แก่ วิปุพพะ, วิจฉัททะ และวิกขายตกะ อธิบายลักษณะและความน่าเกลียดที่เกี่ยวข้องกับแต่ละประเภท ซึ่งเป็นการเน้นย้ำถึง

…ุปจารนอกนั้น (คือมิใช่ในทางอัปปนา )เป็นอเนกาวัชชนะ ( มี อาวัชชนะหลายดวง ) เพราะเป็นไปหลายครั้ง ๒. วิสมาสนุปตาป ในมหาฎีกาเป็น วิสมานุปตาป (ไม่มีอาสน) และแก้ไว้ว่า วิสม นิ สชฺชาย อุปปนุนกิลมโถ (ความเมื่อยอั…

เนื้อหาเกี่ยวกับการดับทุกขินทรีย์ในฌาน การสร้างความเข้าใจในความดับสนิทที่เกิดขึ้นในฌานและการวิเคราะห์ทุกขินทรีย์ที่เกิดขึ้น เช่น โทมนัสสินทรีย์ สุขินทรีย์ และโสมนัสสินทรีย์ ที่ปรากฏในช่วงของการปฏิบัติ

…ข์ เป็นวิเสสนะ ของฌาน เช่นเดียวกับบททั้ง ๓ (คือ สวิตกก์ สวิจาร ปิติสุข) ส่วนอรรถวิเคราะห์ หลังเป็นบทสมาสมีนิปผันนรูปเป็น วิเวกชมปีติสุข วิเวกช์ เป็นวิเสสนะของปีติสุข เข้าสมาสโดยไม่ลบวิภัติ ในอรรถนี้ ถ้าลบ…

ในบทนี้พูดถึงการแปลความหมายของ 'วิเวกชมปีติสุข' ที่ระบุถึงปีติและสุขในฌานซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดจากวิเวก โดยมีการอธิบายบทบาทของปีติสุขซึ่งสัมพันธ์กับวิเวก ทำให้เกิดความเข้าใจในจิตใจผู้ปฏิบัติธรรมได้ดีขึ้น