อย่างนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 82 / 179

…กเหมือน ภควนฺตุ แปลกแต่ ป. เอก, อรหา อรห์ เท่านั้น [๖๕] ภวนฺต [ผู้เจริญ] เป็น ทวิลิงค์ ใน ลิงค์ แจก อย่างนี้ :- เอก. พหุ ป. ภวํ ภวนตา ภวนฺโต ทุ ภวนฺติ ภวนเต ภวนฺโต ต. ภวตา โภตา ภวนฺเตหิ ภวนฺเตภิ จ. ภวโต โภโต …

เอกสารนี้พูดถึงหลักการและกฎเกี่ยวกับคุณนามในบาลี โดยแสดงการแจกของลิงค์และตัวอย่างต่าง ๆ ในการใช้คำต่าง ๆ เช่น ภควนตุ หรือ อรหันต์ บทความยังครอบคลุมเกี่ยวกับการเปลี่ยนวิภัตติและการันต์ในบางกรณี อ่านเพิ

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 69 [๒๔] วิธีนับปกติสังขยา อย่างนี้ :- เอก ทวิ ติ 0 วีส, วีสติ ๒๐ ๒ เอกวีสติ ๒๑ က ทวาวีสติ, พาวิสติ ๒๒ จตุ ๔ เตวีสติ ๒๓ ปญฺจ ๕ จตุวีสติ…

บทนี้อธิบายวิธีการนับปกติสังขยาในภาษาบาลี เช่น เอก, ทวิ, ติ จนถึงเลขสูงกว่า ๓๐ ตั้งแต่เอกจนถึงเตต สร้างความเข้าใจในคำบ่งชี้จำนวน เรียนรู้หลักการนับและรูปแบบต่าง ๆ ที่สำคัญในภาษาบาลี คอร์สนี้จะช่วยให้ผ

ป. ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 75 เอกูนวีส ใน อิตถีลิงค์ แจกอย่างนี้ เอก. เอกูนวีส์ (ลงนิคหิต] ทุ เอกูนวีส์ ต. เอกูนวีสาย จ. เอกูนวีสาย ปญฺ. เอกูนวีสาย ฉ. ส. เอกูนวีสาย…

บทเรียนนี้เน้นเรื่องการศึกษาบาลีไวยากรณ์ โดยเฉพาะการแจกแจง แนวทางเกี่ยวกับเอกูนวีสในภาษาบาลี พร้อมทั้งรายละเอียดเกี่ยวกับนามและอัพพยศัพท์ในบริบทต่างๆ ซึ่งมีการอ้างอิงถึงอิตถีลิงค์และประกอบด้วยตัวอย่าง

… เอง [๕๓] ปัจจัยนั้น ลงท้ายนามศัพท์ เป็นเครื่องหมายวิภัตติบ้าง ลงท้ายธาตุ เป็นเครื่องหมายกิริยาบ้าง อย่างนี้ :- โต ปัจจัย เป็นเครื่องหมายตติยาวิภัตติ แปลว่า "ข้าง" เป็นเครื่องหมายปัญจมีวิภัตติ แปลว่า "แต่" เป…

บทนี้เสนอหลักการและการใช้คำในบาลี รวมถึงการลงท้ายที่ใช้เป็นเครื่องหมายวิภัตติและกิริยา เช่น คำว่า 'โต' ที่แสดงถึงตำแหน่ง 'ข้าง', 'แต่' เป็นต้น โดยมีการแสดงความหมายของคำต่างๆ ที่ใช้ในการสื่อความหมาย เช

…โยค - อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 31 ก็ความแปลกกันแห่งโทมนัสและปฏิฆะนี้ อย่างนี้คือ บรรดา โทมนัสและปฏิฆะนี้ โทมนัส ได้แก่ธรรมอย่างหนึ่ง นับเนื่องใน เวทนาขันธ์ มีการเสวยอนิฏฐารมณ์เป…

เนื้อหาเกี่ยวกับการวิเคราะห์ความหมายและลักษณะของโทมนัสและปฏิฆะ ซึ่งเป็นธรรมที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และจิตในอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงแง่มุมต่าง ๆ เช่น วิจิกิจฉา อุทธัจจะ และความสัมพันธ์ของพวกมันต่ออา

…ลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 46 เอา ๔ คูณ ด้วยอำนาจอธิบดี ๔ เป็นจิต ๕๖๐ ถ้วน ด้วยการคำนวณ อย่างนี้ จึงรวมเป็นจิต ๑๖๘๐ ด้วยอำนาจอธิบดีฯ จิต ๑๖๘๐ เหล่านั้น เอา ๓ คูณ ด้วยอำนาจกรรม ๓ คือกายกรรม วจีกรรม…

เนื้อหาประกอบด้วยการคำนวณจิตตามระบบอภิธัมมัตถะ โดยได้แสดงให้เห็นถึงการคำนวณจิตในลักษณะต่าง ๆ และอำนาจของกรรมที่มีผลต่อผลลัพธ์ เช่น กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม พร้อมด้วยการทำความเข้าใจในการแสดงออกของกาม

…ยั่งลงสู่ภายในแห่งอกุศลวิบาก และกิริยา คือ อกุศลวิบาก ๗ กุศลวิบากเหตุกะและอเหตุกะ ๑๖ รวมวิบากจิต ๒๓ อย่างนี้ อกุศลจิต ๑๒ กุศลจิต ๘ รวมทั้งกุศลจิตและ อกุศลจิตเป็น ๒๐ อเหตุกะ ๓ สเหตุกะ 4 รวมเป็นกิริยาจิต ๑๑ ฯ พ…

เนื้อหานี้อธิบายถึงจิตในกามภพและประเภทต่างๆ ของจิต โดยแบ่งเป็นจำนวน ๕๔ รวมทั้งอธิบายถึงธรรมที่เกี่ยวข้องกับอกุศลวิบากและกุศลวิบาก เช่น อกุศลจิตและกุศลจิต พร้อมรายละเอียดของปฐมฌานกุศลจิตที่ประกอบด้วยธร

… ๒ อย่างก่อน คือ สุญญตะ และอัปปณิหิตะ ทรงประกอบกับ ปฏิปทา ๔ อีก แจกออกไปเป็น ๑๐ อย่าง ตามชื่อว่าฌาน อย่างนี้ คือ อย่างหนึ่งแจกออกเป็นอย่างละ ๔ ๆ อนึ่ง ทรงแจกออกไปโดย อาการอย่างละ ๑๐ ๆ แม้โดยมรรค สติปัฏฐาน สัม…

ในหน้าที่ 62 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกาได้กล่าวถึงการแจกแจงนัยที่เกี่ยวข้องกับโสดาปัตติมรรค โดยมีการแสดงออกถึงประเภทนัยที่เป็นจำนวนมาก ตัวอย่างเช่น การแจกออกเป็นจำนวน ๑๐๐๐ นัย โดย

…ตตร จิตอย่างประเสริฐ คือที่เรียกว่าอย่างยิ่ง เพราะไม่มีจิตอื่นจะยิ่งไปกว่า ตน ท่านลงมติไว้ 4 ประการ อย่างนี้ คือ โลกุตตรกุศลจิต กล่าวคือ มรรค ๔ มี ๔ อย่าง โดยความต่างแห่งสัมประโยคของอัฏฐิงคิกมรรค ทั้ง 4 มีโสด…

บทนี้อธิบายถึงโลกุตตรจิตซึ่งเป็นจิตที่มีความประเสริฐที่สุด โดยได้เสนอมุมมองเกี่ยวกับการตัดกิเลสและการบรรลุถึงสัมมาสมาธิผ่านมรรค ๔ อธิบายถึงความแตกต่างของจิตและผลของการกระทำที่เกิดจากกุศลจิต อธิบายการเ

… ท่านพระอนุรุทธาจารย์ ครั้นจำแนกจิตโดยประเภทแห่งภูมิ ชาติ สัมประโยค สังขาร ฌาน อารมณ์ และมรรค ตามควรอย่างนี้ก่อน แล้ว เพราะบัดนี้มาถึงวิภาคแห่งเจตสิกเข้าโดยลำดับ เพื่อจะเริ่มตั้ง ลักษณะของเจตสิกด้วยสามารถแห่ง…

เนื้อหาในหน้าที่ 81 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวินีฎีกา พรรณนาถึงการจำแนกจิตตามประเภทต่าง ๆ รวมถึงการอธิบายลักษณะของเจตสิก โดยเริ่มตั้งแต่ลักษณะของเจตสิกที่มีความเกิดและความดับในที่เดียวก

…ปาทนิโรธ เพราะฉะนั้น จึงเพิ่ม เอกาลัมพน ศัพท์ เข้าด้วย ฯ และเพื่อจะ แสดงว่า ธรรมที่มีลักษณะ ๓ อย่าง อย่างนี้ โดยนิยมเฉพาะ ที่มีวัตถุ อันเดียวกันเท่านั้น จึงเพิ่ม เอกวัตถุ ศัพท์ เข้าด้วยดังนี้แล ฯ พอที่ ไม่ควร…

บทความนี้กล่าวถึงเจตสิกธรรมว่ามีความสัมพันธ์กับจิตและรูปธรรมอย่างไร โดยเน้นการเกิดและดับร่วมกันในที่เดียวกัน รวมถึงหลักการทางภูมิศาสตร์ของธรรมที่มีลักษณะเฉพาะ คำว่า เอกนิโรธ และ เอกวัตถุ รวมไปถึงเสน่ห

…ป็นโสภณเจตสิกและอโสภณ เจตสิกนอกนี้ ด้วยอำนาจเจตสิกที่ทั่วไปแก่จิตทุกด้วย แล้วด้วยอำนาจ ปกิณณกเจตสิก อย่างนี้ก่อนแล้ว บัดนี้ เพื่อจะแสดงธรรมที่นับเนื่อง ในอกุศลโดยลำดับที่แสดงไฟในจิตวิภาคในหนหลัง และธรรมที่นับ…

บทความนี้กล่าวถึงรูปแบบต่างๆ ของเจตสิกในอภิธัมมาซึ่งรวมไปถึงเจตสิกที่เป็นโสภณและอโสภณ โดยแสดงให้เห็นถึงอำนาจในการสร้างสิ่งที่ดีและการแสดงออกของเจตสิกที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังอธิบายถึงอาการของโมหะที่ส

…ี้ เพื่อจะแสดงสัมประโยคด้วยอำนาจการกำหนดจิตว่า บรรดา ธรรมมีผัสสะเป็นต้น ธรรมนี้มีได้ในจิตเท่านี้ดวง อย่างนี้ก่อนแล้ว จึง แสดงการสงเคราะห์ด้วยอำนาจการกำหนดเจตสิกราสีว่า ในจิตตุปบาทนี้ มีเจตสิกได้เท่านี้ ท่านอา…

เนื้อหานี้ให้ความเข้าใจในธรรมที่เกี่ยวกับเจตสิกและการแสดงออกของจิต โดยเน้นถึงเจตสิกที่แน่นอนและไม่แน่นอน รวมถึงการพิจารณาในลักษณะต่างๆ ของเจตสิกที่มีอยู่ในจิต. นอกจากนี้ยังมีการอภิปรายถึงความสัมพันธ์แ

…นอธิโมกข์เสีย ดังนี้ [ประมวลเจตสิกลงในจิต] ๓ ประกอบความว่า ธรรมทั้งหลายตั้งอยู่ในอกุศลจิตโดยอาการ ๓ อย่างนี้ คือ ธรรม ๑๕ ตั้งอยู่ในอสังขาริกจิตดวงที่ ๑ และที่ ๒, ธรรม ๑๘ ตั้งอยู่ในอสังขาริกจิตดวงที่ ๓ และที่ …

เนื้อหานี้สำรวจแนวคิดเกี่ยวกับอารมณ์ที่แตกต่างกันในหลักอภิธัมมาซึ่งไม่มีการเกิดในวิจิกิจฉาจิต รวมถึงการจำแนกและอภิปรายถึงความสัมพันธ์ของธรรมต่างๆ ที่ตั้งอยู่ในจิตหลายดวง โดยอธิบายถึงอาการและการประกอบ

…ปฏิสนธิภวังค์และจุติเป็นกิจ เพราะสุขสันตีรณะไม่มี สภาพ คือความเป็นไปด้วยอำนาจปฏิสนธิ ฯ ก็เพราะอธิบายอย่างนี้ ในคัมภีร์ปัฏฐาน พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงยกปฏิจจนัยไว้ในวิภังค์แห่ง บทที่สหรคตด้วยอุเบกขาที่มาแล้วอย…

ในหน้านี้ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี อธิบายถึงฐานแห่งสัมปฏิจฉันนจิตและการพิจารณาธรรมต่างๆ เช่น สันตีรณะ กับชวนะ และวิธีการที่สันตีรณะแสดงถึงปฏิสนธิภวังค์และจุติ โดยยกตัวอย่างการทำงานร่วมกันของขันธ์ในลักษณะ

…๔ ชื่อวิถีสังคหวิภาค [สังคหคาถา] ข้าพเจ้ากระทำการสงเคราะห์ (ประมวล) จิตตุปบาท อันยอดยิ่ง ด้วยประการ อย่างนี้แล้ว จักกล่าวการประมวลชื่อว่า ปวัติสังคหะ ที่ท่านกำหนดด้วยจิตดวงก่อน และดวงหลัง โดยความต่างแห่งภูมิ …

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาวิถีสังคหวิภาคในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยเน้นการประมวลจิตตุปบาทและการกำหนดสิ่งต่างๆ ในการวิเคราะห์ซึ่งแบ่งออกเป็นนักกะ 5 หมวด ได้แก่ วัตถุ ทวาร อารมณ์ วิญญาณ วิถี และวิสัยปวัติ

…ะห์ประเภท แห่งจิตตุปบาท คือขันธ์ทั้ง ๔ อันยอดยิ่ง คืออุดม โดยวิภาคมีเวทนา สงเคราะห์เป็นต้น โดยประการอย่างนี้ คือโดยนัยตามที่กล่าวแล้ว จักกล่าวการสงเคราะห์ ชื่อว่าปวัติสังคหะ คือการสงเคราะห์ที่มีชื่อ อย่างนั้น…

บทความนี้กล่าวถึงการสงเคราะห์จิตตุปบาทผ่านการตีความอภิธัมมัตถสังคหะ โดยแบ่งแยกเป็นภูมิและบุคคลเพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลงและความสัมพันธ์ระหว่างจิต โดยอ้างอิงจากการแสดงปวัติสังคหะ และครอบคลุมการศึกษาที่รู้

…้น ๆ แต่เพราะในพระสูตร พระผู้มีพระภาคตรัสเกิดขึ้นเป็นต้นไว้ ก็เพื่อแสดงลักษณะแห่ง สังขตธรรมเท่านั้น อย่างนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขตลักษณะของ สังขตธรรมมี ๓ ประการนี้ ๓ ประการอะไรบ้าง คือ ความเกิด က ปรากฏ…

ในบทนี้กล่าวถึงหลักการที่เกี่ยวข้องกับความปรากฏของธรรมในพระอภิธรรม ซึ่งย้ำว่าธรรมไม่สามารถตั้งอยู่ในช่วงเวลาชั่วขณะได้ พร้อมกับการอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับการกำหนดความเกิดและดับของธรรม ที่เชื่อมโยงกับแ

…ถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 172 เวทนาติกะ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวาระแห่งอนันตรปัจจัยไว้เพียง ๒ เท่านั้น อย่างนี้ คือ ธรรมที่ประกอบด้วยสุขเวทนา และทุกขเวทนา ตรัสไว้เวทนาละ ๒ วาระ ๆ โดยความเป็นอนันตรปัจจัย แก่ธรรมท…

ในหนังสือ 'อภิธัมมัตถสังคหบาลี และอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา' หน้าที่ 172 กล่าวถึงระบบการจำแนกเวทนาเป็นสองประเภท ได้แก่สุขเวทนาและทุกขเวทนา พระพุทธองค์ตรัสถึงวาระแห่งอนันตรปัจจัยที่มีอยู่สำหรับธรรมที่ประก

… ย่อม เป็นไปด้วยอำนาจแห่งปฏิสนธิ ภวังค์ และจุติ ในกามาสุคติภูมิ แม้ โดยประการทั้งปวงฯ ปฏิสนธิทั้ง 8 อย่างนี้ ชื่อว่ากามสุคติปฏิสนธิ ฯ ก็กามคติปฏิสนธินี้นั้น แม้ตั้ง ๑๐ อย่าง ก็ถึงความสงเคราะห์เข้าใน คำว่า "กา…

เนื้อหาเกี่ยวกับภวังค์และจุติในกามสุคติภพ อธิบายเรื่องการปฏิสนธิในรูปแบบต่างๆ โดยเฉพาะการกำหนดอายุของเหล่าเทวดาชั้นต่างๆ ตามหลักการในอภิธัมม ซึ่งสอดคล้องกับบรรทัดฐานทางพระพุทธศาสนา เช่น อายุที่เหมาะสม