อา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 64 / 1525

…แห่งชวนะที่สหรคตด้วยโสมนัส ตทาลัมพนะและภวังค์ เป็นธรรม ชาติสหรคตด้วยอุเบกขาอย่างเดียว ฯ เพราะฉะนั้น อาจารย์ทั้งหลาย จึงกล่าวว่า ถ้าหากว่า สำหรับสัตว์ผู้มีปฏิสนธิประกอบด้วยโสมนัส ตทาลัมพนะไม่เกิดในที่สุแ…

ในหน้าที่ 146 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างตทาลัมพนะและสันตีรณะที่มีการสหรคตด้วยโสมนัส โดยเน้นว่าตทาลัมพนะที่มีโสมนัสจะเกิดขึ้นในกิริยาชวนะที่แตกต่างกัน ในขณะที่การเกิดตทาลัมพนะที

…มอำนาจแห่งพระขีณาสพผู้ยังดำรงอยู่ ในกามภพฯ พึงแสดงวิถีจิตของพระเสขะ ๕๖ ด้วยอำนาจกามาวจร วิบากจิต ๒๓ อาวัชชนจิต ๒ กุศลจิต ๒๑ อกุศลจิต ๓ และผลจิต เบื้องต่ำ ๓ เว้นจิต ๓๓ ด้วยสามรถแห่งกิริยาชวนจิต ๑๘ จิตที …

เนื้อหานี้เสนอการวิเคราะห์จิตตามอภิธรรมที่กล่าวถึงอรหัตตผลจิตและความสามารถแห่งจิตในแง่มุมต่างๆ รวมถึงวิถีจิตของพระโสดาบัน, พระสกทาคามี, และพระอนาคามี โดยนำเสนอความแตกต่างระหว่างจิตแต่ละประเภทที่มีอำนา

…(ผล) เกิดได้ อุปฆาตกรรม มีการเข้าไปตัดรอนเสียก่อน ๆ นี้เป็นข้อสันนิษฐาน ในอรรถกถาทั้งหลายก่อน ฯ ส่วนอาจารย์พวกอื่นกล่าวไว้ว่า "อุปปีฬก กรรม ย่อมขัดขวางวิบากแห่งกรรมอื่นในระหว่าง ๆ โดยนำปัจจัยมี ความเป็น…

…ิบากได้แตกต่างกันไป โดยมีการอธิบายประมาณของกรรมที่มีอำนาจและความสำคัญต่าง ๆ ได้แก่ กิจฺจวเสน, ครุก, อาสนุนํ, อาจิณฺณ์, และ กตฺตุตากมุม ที่แสดงถึงวิธีการทำและผลทางกรรมที่เกิดขึ้นในบริบทต่าง ๆ.

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 275 สิ้น เหมือนกายินทรีย์ฯ ดวงหทัยนั่นแล เป็นที่อยู่ด้วย เพราะเป็นที่ อาศัยแห่งมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าหทัย วัตถุฯ จริงอย่างนั้น หทัยวัตถุนั้น มีความเ…

…่างหทัยวัตถุและธาตุ โดยเฉพาะมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุ นอกจากนี้ยังอธิบายว่าหทัยวัตถุมีความสำคัญเป็นที่อาศัยแห่งธาตุทั้งคู่ และบทบาทของธาตุเหล่านี้ในประสบการณ์ของชีวิต เช่น มโนวิญญาณซึ่งไม่อาศัยประสาทรูป แ…

…ได้ฆานะ ด้วยสามารถแห่งสังเสทชะพวกเดียว มิใช่ด้วยสามารถแห่งอุปปาติกะ ฯ จริงตามนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสอายตนะของอุปปาติกสัตว์ผู้มี อินทรีย์บริบูรณ์ว่ามี ๑๑ เว้นสัททายตนะ ของอุปปาติกะผู้บอกว่ามี ๑๐ เว้นจักข…

เนื้อหาในหน้าที่ 300 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงอายตนะของสัตว์ในทุคติว่ามีความแตกต่างกันในเรื่ององค์ประกอบของการรับรู้ และสามารถแบ่งเป็นกลุ่มตามลักษณะ…

… ว่า อัตตวาท (วาทะว่าตน) ฉะนี้แล ฯ [สังคหคาถา] ปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) นี้ ท่านกล่าวไว้ ๕ อย่าง คือ อาสวะ โอฆะ โยคะ และคันถะ มีอย่างละ ๓ โดยวัตถุธรรม อุปาทานท่านกล่าว ไว้ ๒ อย่าง นีวรณ์ ควรมี ๘ อย่าง อน…

…คหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวมถึงองค์มรรคที่ประกอบด้วยสัมมา…

… คือ รูปปทานขันธ์ ๑ เวทนูปาทานขันธ์ ๑ สัญญูปาทานขันธ์ ๑ สังขารรูปาทานขันธ์ ๑ วิญญาณูปาทาขันธ์ ๑ ฯ 0 อายตนะ ๑๒ คือ จักขวายตนะ (อายตนะคือตา) ๑ โสตายตนะ (อายตนะคือหู) ๑ ฆานายตนะ (อายตนะคือจมูก) ๑ ชิวหายตนะ…

…ัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นไปที่ธรรม ๓๓ ในโลกุตตรจิต รวมถึงขันธ์ ๕ อุปาทานขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ และธาตุ ๑๘ ซึ่งสำคัญต่อการศึกษาและเข้าใจอริยสัจ ๔ในพุทธศาสนา โดยหวังว่าจะช่วยให้ผู้อ่านได้เข…

…ำปัจจัยที่เกิดขึ้นของตน ๆ มา แม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น ธรรมเหล่านี้เท่านั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกว่า อาหาร 4 เพราะความสงบภายในเป็นปัจจัยพิเศษฯ แท้จริง กวฬิการาหารเป็นปัจจัย พิเศษแก่รูปกายของเหล่าสัตว์ผู้…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างผัสสะและเวทนา ว่ามีความสำคัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจาก…

…รับและการพิจารณาเป็นของรู้ได้ยากทีเดียว ฯ ความ ที่ปัญจวิญญาณสัมปฏิจฉันนจิตและสันตีรณจิตเหล่านั้น รับอารมณ์มีรูป เป็นต้น บัณฑิตย่อมรู้ได้โดยความเป็นไปแห่งชวนะเท่านั้น ฉะนี้แล ฯ [อธิบายอาหารปัจจัย મ્ อาหา…

บทนี้กล่าวถึงความหมายของวิปากปัจจัยและอาหารปัจจัยในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมุ่งเน้นถึงการเข้าใจธรรมชาติของจิตและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต …

… เพราะประกอบด้วยอุเบกขาและ เอกัคคตา และเพราะเป็นฌานสมควร คือฌานที่ ๕ นั้น ซึ่งมีปฐวีกสิณ เป็นต้นเป็นอารมณ์อันเป็นบท คือเป็นที่ตั้งแห่งอภิญญา แล้วออกจาก ฌานที่ ๕ นั้น ฯ คำว่า อธิฏเฐยุยาทกมาวชุชิตวา ความว…

…กขาและเอกัคคตา การอธิษฐานเพื่อบรรลุอภิญญาและการบริกรรมอิทธิวิธญาณในประสบการณ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และฌาน ซึ่งประกอบไปด้วยรูป เสียง จิตใจของผู้อื่น และขันธ์จากภพก่อน ๆ รวมถึงการเห็นรูปในช่วงการบร…

… 433 กิจ ๔ อย่างให้สำเร็จได้ บัณฑิตควรรับรอง เพราะแสดงกิจ ๔ อย่าง มีการไหม้ไส้เป็นต้น แห่งประทีปเป็นอาทิ และเพราะพระบาลีที่มา เป็นต้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเห็นทุกข์ ฯ หลายบทว่า เทว ตีณิ ผลจิตตานี…

…ู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้ความเข้าใจเกี่ยวกับอานิสงส์ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังมีการฝึกฝนจิตเพื่อให้เข้าถึงความหลุดพ้นได้.

…ให้สงบเรียบร้อย ๓. ปริจจาคะ การสละส่วนที่เป็นประโยชน์น้อยกว่า เพื่อได้ส่วนที่เป็นประโยชน์มากกว่า ๔. อาชชวะ ความซื่อตรง ๕. มัททวะ ความอ่อนโยน 5. ตปะ ความเกียจคร้านและความชั่ว ในอันปฏิบัติหน้าที่ให้สำเร็จ…

…ฏิบัติให้เป็นไปตามธรรมะ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงทศพิพิธราชธรรม 10 ประการซึ่งครอบคลุมทาน, ศีล, ปริจจาคะ, อาชชวะ, มัททวะ และอื่นๆ ที่ช่วยชี้นำผู้ปฏิบัติงานให้ดำเนินไปในเส้นทางที่ถูกต้องจากมุมมองทางธรรม โดยส่ว…

…ด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) อภิวาทนสีลิสฺส ๔ นิจจ์ วุฑฒาปจายิโน ๒๖๑ จตุตาโร ธมฺมา วฑฺฒนฺติ อายุ วัณโณ สุข พล ฯ ความว่า ธรรมสิ่งชอบเป็นคุณที่สัตว์ต้องประสงค์ ๔ ประการ คือ อายุ พรรณ ผิวกาย สุขกาย…

…ิต ทั้งนี้เนื้อเริ่มต้นด้วยการชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการปฏิบัติธรรม ซึ่งช่วยให้เกิดความเจริญในด้านอายุ, พรรณ, สุข, และกำลังใจ เมื่อตราบใดที่บุคคลรักษาศีลและทำกรรมดี การมีธรรมอยู่ในชีวิตจะนำพาไปสู่ความ…

…ท. ๑๑ ชื่อว่าที่ ๑๑ ทวาทสนุน ปูรณี ทวาทสี [หญิง] เป็นที่เต็ม แห่งหญิง ท. ๑๒ ชื่อว่า ๑๒ เป็นตัวอย่าง อาเมน ทุติโย ทิวฑโฒ ทิยฑโฒ ที่ ๒ ทั้งกึ่ง ชื่อ ทิวัฑฒะ และ ทิยัฑฒะ [แปลเหมือนวิเคราะห์ ถือเอาความว่าหน…

เอกสารนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต โดยมีการยกตัวอย่างการใช้งานในบริบทต่างๆ รวมถึงการวิเคราะห์คำในระดับต่างๆ เช่น ม ปัจจัย, อิตถีลิงค์, และการลงปริมาณ ซึ่งช่วยให้เข้าใจถ

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 202 กโรติ เตนา - ติ กรณ์. [เขา] ย่อมทำ ด้วยสิ่งนั้น, เหตุนั้น [สิ่งนั้น] ชื…

ในภาคที่ ๒ ของบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค เราจะได้พบกับแนวคิดเกี่ยวกับกิตก์และอาขยาต โดยเฉพาะในเรื่องของการกำหนดความหมายและการประยุกต์ใช้ในบริบทต่างๆ เช่น การทำ กรรม และการพรรณนา ท…

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 203 วิภัตติ และ วาจก [วิภัตติ] (๑๓๕) วิภัตติแห่งกิริยากิตก์นั้น ไม่มีแผนกหน…

บทเรียนนี้เกี่ยวกับวิภัตติแห่งกิริยากิตก์ที่ไม่มีการแบ่งประเภทตรงข้ามกับวิภัตติอาขยาต และคำอธิบายเกี่ยวกับการแบ่งกาลเป็นสองประเภท ได้แก่ ปัจจุบันและอดีต โดยปัจจุบันยังแบ่งได้อีกเป็น…

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ภาคที่ ๒ อาขยาต และ กิตก์ - หน้าที่ 205 ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้า จึงนั่งแล้ว ณ ส่วนข้างหนึ่ง b ៩ ៨ ข้าพเจ้าได้กล่…

…ของบาลีไวยากรณ์นี้ ซึงพระผู้มีพระภาคเจ้าได้กล่าวถึงวาจกซึ่งจัดเป็น ๕ อย่าง โดยมีความเชื่อมโยงกับธาตุอาขยาต มีการอธิบายถึงประเภทต่างๆ ของวาจก รวมถึงตัวอย่างเพื่อแสดงให้เห็นถึงการประยุกต์ใช้งานในบริบทของบ…

…ชฏิตชโฏ สเทวกสฺส โลกสฺส อคฺคทกฺขิเณยโย โหติ ฯ เตนาห ภควา สีเล ปติฏฺฐาย นโร สปญฺโญ จิตต์ ปญฺญญฺจ ภาว อาตาปี นิปโก ภิกขุ โส อิม วิชฏเย ชานติ ฯ ตตฺราย ยาย ปญฺญาย สปญฺโญติ วุตฺโต ตตฺรสุส กรณีย์ นตฺถิ ฯ ปุริ…

ในบทนี้ได้กล่าวถึงปัญหาพยากรณ์วณฺณนา โดยการอธิบายความสำคัญของการสร้างสมาธิและวิปสฺสนา ผู้ที่มีจิตปัญญาจะสามารถเข้าใจและเข้าถึงเรื่องราวทางธรรมได้อย่างลึกซึ้ง การฝึกปฏิบัติที่ถูกต้องตามหลักการ จะช่วยให

… ภาโค) - หน้าที่ 9 สีลนิทเทโส ปจจยปฏิเสวนมปิ เอตฺเถว สโมธานี คนติฯ โย ปนาย ขโม โหติ สีตสฺส อุณหสสาติอาทินา" นเยน อาคโต อย ขนฺติสวโร นาม ๆ โย จาย อุปปันน์ กามวิตกก์ นาธิวาเสตีติอาทินา นเยน อาคโต อย วิริย…

เนื้อหานี้กล่าวถึงความหมายและลักษณะของสีลนิทเทโส โดยพูดถึงการสะท้อนแนวคิดเกี่ยวกับศีลในชีวิตประจำวัน ผ่านการวิเคราะห์จากพระไตรปิฎกและการศึกษาเชิงลึกในการปฏิบัติธรรม เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความสำคัญขอ

… หทยสนฺตาป์ ชนยิตวา อุณหโลหิตุคการปปวตฺตนสม อติกฎก ทุกข์ เทเสนฺโต สพฺพากาเรน ปจฺจกฺขกมุมวิปาโก ภควา อาห ปสฺสถ โน ตุมเห ภิกฺขเว อมม มหนฺติ อคฺคิกขันธ์ อาทิตย์ สมฺปชฺชลิต สโชติภูตนฺติ ฯ เอว ภนฺเตติฯ ติ ก …

การวิเคราะห์ในบทนี้มุ่งเน้นที่การศึกษาแนวทางวิสุทธิมคฺคซึ่งมีความสำคัญต่อการบรรลุธรรมในพระพุทธศาสนา โดยชี้ให้เห็นถึงความหมายของการประพฤติดีและการฝึกจิต รวมถึงความเข้าใจในความจริงเกี่ยวกับทุกข์และความต