อา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 64 / 1553

…จโยติ ฯ สงฺขิปิยนฺติ เอตฺถ อวิชชาทโย วิญญาณาทโย จาติ สังเขปา ฯ อตีเต เหตุ เอตรหิ วิปาโก เอตรหิ เหตุ อายตี วิปาโกติ จตุตาโร สังเขปาติ จตุสังเขป่า ฯ กมุมภวสงฺขาโต ภูเวกเทโสติ เอตฺถ อายตี ปฏิสนธิยา ปจฺจยเจ…

บทความในหน้าที่ 238 ถึง 239 อธิบายถึงอภิธมฺมตฺถสงฺคหปาลียาและเนื้อหาเกี่ยวกับอฎฺฐมปริจเฉทวณฺณนา ที่สำรวจการเชื่อมโยงระหว่างเหตุและผล, อวิชชา และการเกิดขึ้นของวิญญาณในมุมมองที่แตกต่างกัน การสนทนาเกี่ยว

… ครุกตมาลมพน์ ฯ ตญฺหิ ฌานมคฺคผลวิปสฺสนานิพฺพานาทิเภท ปจจเวกขณอสฺสาท- มคฺคผลาทิธมฺเม อตฺตาธิเน กโรติ อาลมพนาธิปติ นาม ฯ ครุกาตพฺพตามตเตน อาลมพนาธิปติ ครุกโตปิ พลวกรณตฺเถน อาลมพนูปนิสสโยติ อยเมเตส วิเสโส …

…วจความเข้าใจในหลักการและปรัชญาของอภิธรรม ซึ่งนอกจากจะครอบคลุมถึงหลักการปฏิบัติ ยังมีการเน้นย้ำเรื่องอาการและปัจจัยที่มีผลต่อจิตใจ ทำให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจความสมพันธ์ระหว่างรูปและนามที่มีผลต่อจิตและการต…

…ากรุณาและ ความอบรมพระโพธิสมภาร ชื่อว่าเหตุสัมปทา ฯ ส่วนผลสัมปทา มี ๔ อย่าง คือ ญาณสัมปทา ปหารสัมปทา อานุภาวสัมปทา และ รูปกายสัมปทาฯ บรรดาผลสัมปทาทั้ง 4 นั้น มรรคญาณซึ่งเป็นที่ ตั้งแห่งพระสัพพัญญุตญาณ แล…

เนื้อหาแสดงถึงความสำคัญของสัมปทา 3 ประการ เป็นเหตุให้เกิดผล 4 ประการ อธิบายถึงญาณสัมปทา ปหารสัมปทา อานุภาวสัมปทา และรูปกายสัมปทา โดยมีสัตตูปการสัมปทา 2 ประการ เช่น อาสยะ และปโยคะ ที่เกี่ยวข้องกับพระผู้…

…มมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 37 ขุดสุขทางกายเสีย ฯ อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่าทุกข์ เพราะอรรถว่า ทนได้ ยาก อาจารย์พวกอื่นกล่าวว่า ธรรมชาติชื่อว่าทุกข์ เพราะอรรถว่า การให้โอกาสแก่ธรรมชาตินั้น ทำได้ยาก ดังนี้บ้า…

…ี้ยังมีการวิเคราะห์ความต่างของสันตีรณะระหว่างกุศลและอกุศล เพื่อให้เห็นอรรถตามหลักอภิธรรมและแนวคิดของอาจารย์แต่ละกลุ่ม.

… หน้าที่ 105 และวิรัติแม้เหล่านั้น ไม่มีการเกิดร่วมกันในจิตตุปบาทดวงเดียว เพราะ อัปปมัญญามีสัตว์เป็นอารมณ์ และเพราะวิรัติมีวัตถุที่จะพึงก้าวล่วงเป็น อารมณ์ ฉะนี้แล ฯ โลกกิยวิรัติ ไม่มีการสมภพในอัพยากตจิ…

เนื้อหาเกี่ยวกับวิรัติในบริบทของจิตตุปบาทและอารมณ์ในอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา การวิเคราะห์ถึงผลของวิรัติและความสัมพันธ์กับกุศลแ…

…าจึงทรงยกปฏิจจนัยไว้ในวิภังค์แห่ง บทที่สหรคตด้วยอุเบกขาที่มาแล้วอย่างนี้ว่า ธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขา อาศัยธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขา ย่อมเกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุเป็น ปัจจัย ดังนี้ ด้วยอำนาจแห่งปวัติกาลและปฏ…

…องธรรมที่ต่างสหรคตด้วยกัน เราจึงเข้าใจได้ว่า ธรรมที่ถูกอธิบายนี้เน้นไปที่ความสัมพันธ์ระหว่างขันธ์และอาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

…ศัพท์หนึ่งว่า จิตเป็นไปทวาร ๖ และจิต ที่พ้นจากจิตที่เป็นไปในทวาร ๖ ชื่อว่าฉทวาริกวินิมุตตจิต [อธิบายอารมณ์ ๖ มีรูปเป็นต้น] การวงเคราะห์อารมณ์ทั้งหลาย โดยสรุป โดยวิภาค และโดยจิต ที่มีอามรณ์นั้น ๆ เป็นวิส…

…ื้อหาเกี่ยวกับบรรยายเรื่องจิตที่มีการประมวลผลทางทวาร ๖ และจิตที่พ้นจากจิตในทวาร ๖ รวมถึงการวิเคราะห์อารมณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในจิต โดยมีการอธิบายถึงรูป เสียง กลิ่น และรสแทนภาพลักษณ์ของอารมณ์ในความเป็นจริ…

…ล ตามสมควรแก่ความเป็นไปโดยย่อ ฯ คือ อย่างไร ? ๆ พึงทราบนักกะ 5 หมวด ในวิถีสังคหะ คือ วัตถุ ๖ ทวาร ๖ อารมณ์ ๖ วิญญาณ ๖ วิถี 5 และวิสัยปวัติ ๖ ฯ ก็จิตที่พ้นจากวิถี มีวิสัยปวัติ ๓ อย่าง ด้วยอำนาจกรรม กรรมน…

…นการประมวลจิตตุปบาทและการกำหนดสิ่งต่างๆ ในการวิเคราะห์ซึ่งแบ่งออกเป็นนักกะ 5 หมวด ได้แก่ วัตถุ ทวาร อารมณ์ วิญญาณ วิถี และวิสัยปวัติ ซึ่งสะท้อนถึงความเข้าใจในความเป็นไปในชีวิตและกรรมที่ส่งผลต่อจิตใจ ทั้…

…แห่งชวนะที่สหรคตด้วยโสมนัส ตทาลัมพนะและภวังค์ เป็นธรรม ชาติสหรคตด้วยอุเบกขาอย่างเดียว ฯ เพราะฉะนั้น อาจารย์ทั้งหลาย จึงกล่าวว่า ถ้าหากว่า สำหรับสัตว์ผู้มีปฏิสนธิประกอบด้วยโสมนัส ตทาลัมพนะไม่เกิดในที่สุแ…

ในหน้าที่ 146 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลี กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างตทาลัมพนะและสันตีรณะที่มีการสหรคตด้วยโสมนัส โดยเน้นว่าตทาลัมพนะที่มีโสมนัสจะเกิดขึ้นในกิริยาชวนะที่แตกต่างกัน ในขณะที่การเกิดตทาลัมพนะที

…มอำนาจแห่งพระขีณาสพผู้ยังดำรงอยู่ ในกามภพฯ พึงแสดงวิถีจิตของพระเสขะ ๕๖ ด้วยอำนาจกามาวจร วิบากจิต ๒๓ อาวัชชนจิต ๒ กุศลจิต ๒๑ อกุศลจิต ๓ และผลจิต เบื้องต่ำ ๓ เว้นจิต ๓๓ ด้วยสามรถแห่งกิริยาชวนจิต ๑๘ จิตที …

เนื้อหานี้เสนอการวิเคราะห์จิตตามอภิธรรมที่กล่าวถึงอรหัตตผลจิตและความสามารถแห่งจิตในแง่มุมต่างๆ รวมถึงวิถีจิตของพระโสดาบัน, พระสกทาคามี, และพระอนาคามี โดยนำเสนอความแตกต่างระหว่างจิตแต่ละประเภทที่มีอำนา

…(ผล) เกิดได้ อุปฆาตกรรม มีการเข้าไปตัดรอนเสียก่อน ๆ นี้เป็นข้อสันนิษฐาน ในอรรถกถาทั้งหลายก่อน ฯ ส่วนอาจารย์พวกอื่นกล่าวไว้ว่า "อุปปีฬก กรรม ย่อมขัดขวางวิบากแห่งกรรมอื่นในระหว่าง ๆ โดยนำปัจจัยมี ความเป็น…

…ิบากได้แตกต่างกันไป โดยมีการอธิบายประมาณของกรรมที่มีอำนาจและความสำคัญต่าง ๆ ได้แก่ กิจฺจวเสน, ครุก, อาสนุนํ, อาจิณฺณ์, และ กตฺตุตากมุม ที่แสดงถึงวิธีการทำและผลทางกรรมที่เกิดขึ้นในบริบทต่าง ๆ.

…ธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา - หน้าที่ 275 สิ้น เหมือนกายินทรีย์ฯ ดวงหทัยนั่นแล เป็นที่อยู่ด้วย เพราะเป็นที่ อาศัยแห่งมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าหทัย วัตถุฯ จริงอย่างนั้น หทัยวัตถุนั้น มีความเ…

…่างหทัยวัตถุและธาตุ โดยเฉพาะมโนธาตุและมโนวิญญาณธาตุ นอกจากนี้ยังอธิบายว่าหทัยวัตถุมีความสำคัญเป็นที่อาศัยแห่งธาตุทั้งคู่ และบทบาทของธาตุเหล่านี้ในประสบการณ์ของชีวิต เช่น มโนวิญญาณซึ่งไม่อาศัยประสาทรูป แ…

…ได้ฆานะ ด้วยสามารถแห่งสังเสทชะพวกเดียว มิใช่ด้วยสามารถแห่งอุปปาติกะ ฯ จริงตามนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสอายตนะของอุปปาติกสัตว์ผู้มี อินทรีย์บริบูรณ์ว่ามี ๑๑ เว้นสัททายตนะ ของอุปปาติกะผู้บอกว่ามี ๑๐ เว้นจักข…

เนื้อหาในหน้าที่ 300 ของอภิธัมมัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา พูดถึงอายตนะของสัตว์ในทุคติว่ามีความแตกต่างกันในเรื่ององค์ประกอบของการรับรู้ และสามารถแบ่งเป็นกลุ่มตามลักษณะ…

… ว่า อัตตวาท (วาทะว่าตน) ฉะนี้แล ฯ [สังคหคาถา] ปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) นี้ ท่านกล่าวไว้ ๕ อย่าง คือ อาสวะ โอฆะ โยคะ และคันถะ มีอย่างละ ๓ โดยวัตถุธรรม อุปาทานท่านกล่าว ไว้ ๒ อย่าง นีวรณ์ ควรมี ๘ อย่าง อน…

…คหบาลี ท่านเสนอแนวคิดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับปาปสังคหะ (อกุศลสังคหะ) ซึ่งมีการกล่าวถึง 5 อย่าง ได้แก่ อาสวะ, โอฆะ, โยคะ, และคันถะ โดยมีรายละเอียดของวัตถุธรรมและแนวคิดต่างๆ รวมถึงองค์มรรคที่ประกอบด้วยสัมมา…

… คือ รูปปทานขันธ์ ๑ เวทนูปาทานขันธ์ ๑ สัญญูปาทานขันธ์ ๑ สังขารรูปาทานขันธ์ ๑ วิญญาณูปาทาขันธ์ ๑ ฯ 0 อายตนะ ๑๒ คือ จักขวายตนะ (อายตนะคือตา) ๑ โสตายตนะ (อายตนะคือหู) ๑ ฆานายตนะ (อายตนะคือจมูก) ๑ ชิวหายตนะ…

…ัตถสังคหบาลีและอภิธัมมัตถวิภาวีนีฎีกา โดยเน้นไปที่ธรรม ๓๓ ในโลกุตตรจิต รวมถึงขันธ์ ๕ อุปาทานขันธ์ ๕ อายตนะ ๑๒ และธาตุ ๑๘ ซึ่งสำคัญต่อการศึกษาและเข้าใจอริยสัจ ๔ในพุทธศาสนา โดยหวังว่าจะช่วยให้ผู้อ่านได้เข…

…ำปัจจัยที่เกิดขึ้นของตน ๆ มา แม้ก็จริง ถึงอย่างนั้น ธรรมเหล่านี้เท่านั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกว่า อาหาร 4 เพราะความสงบภายในเป็นปัจจัยพิเศษฯ แท้จริง กวฬิการาหารเป็นปัจจัย พิเศษแก่รูปกายของเหล่าสัตว์ผู้…

ในบทนี้ได้อธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างผัสสะและเวทนา ว่ามีความสำคัญในการนำไปสู่อารมณ์ต่างๆ ของสัตว์ ซึ่งการผัสสะเมื่อถูกต้องอารมณ์สามารถสร้างเวทนาได้ เช่น เวทนาแห่งสุขเป็นต้น นอกจาก…

…รับและการพิจารณาเป็นของรู้ได้ยากทีเดียว ฯ ความ ที่ปัญจวิญญาณสัมปฏิจฉันนจิตและสันตีรณจิตเหล่านั้น รับอารมณ์มีรูป เป็นต้น บัณฑิตย่อมรู้ได้โดยความเป็นไปแห่งชวนะเท่านั้น ฉะนี้แล ฯ [อธิบายอาหารปัจจัย મ્ อาหา…

บทนี้กล่าวถึงความหมายของวิปากปัจจัยและอาหารปัจจัยในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยมุ่งเน้นถึงการเข้าใจธรรมชาติของจิตและกรรมที่ส่งผลต่อชีวิต …

… เพราะประกอบด้วยอุเบกขาและ เอกัคคตา และเพราะเป็นฌานสมควร คือฌานที่ ๕ นั้น ซึ่งมีปฐวีกสิณ เป็นต้นเป็นอารมณ์อันเป็นบท คือเป็นที่ตั้งแห่งอภิญญา แล้วออกจาก ฌานที่ ๕ นั้น ฯ คำว่า อธิฏเฐยุยาทกมาวชุชิตวา ความว…

…กขาและเอกัคคตา การอธิษฐานเพื่อบรรลุอภิญญาและการบริกรรมอิทธิวิธญาณในประสบการณ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และฌาน ซึ่งประกอบไปด้วยรูป เสียง จิตใจของผู้อื่น และขันธ์จากภพก่อน ๆ รวมถึงการเห็นรูปในช่วงการบร…

… 433 กิจ ๔ อย่างให้สำเร็จได้ บัณฑิตควรรับรอง เพราะแสดงกิจ ๔ อย่าง มีการไหม้ไส้เป็นต้น แห่งประทีปเป็นอาทิ และเพราะพระบาลีที่มา เป็นต้นว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดเห็นทุกข์ ฯ หลายบทว่า เทว ตีณิ ผลจิตตานี…

…ู่การหลุดพ้น รวมถึงการวิเคราะห์ว่าผลจิตมีการเกิดขึ้นตามสภาวะธรรมชาติ พร้อมทั้งให้ความเข้าใจเกี่ยวกับอานิสงส์ที่เกิดจากการปฏิบัติธรรม นอกจากนี้ยังมีการฝึกฝนจิตเพื่อให้เข้าถึงความหลุดพ้นได้.

…ให้สงบเรียบร้อย ๓. ปริจจาคะ การสละส่วนที่เป็นประโยชน์น้อยกว่า เพื่อได้ส่วนที่เป็นประโยชน์มากกว่า ๔. อาชชวะ ความซื่อตรง ๕. มัททวะ ความอ่อนโยน 5. ตปะ ความเกียจคร้านและความชั่ว ในอันปฏิบัติหน้าที่ให้สำเร็จ…

…ฏิบัติให้เป็นไปตามธรรมะ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงทศพิพิธราชธรรม 10 ประการซึ่งครอบคลุมทาน, ศีล, ปริจจาคะ, อาชชวะ, มัททวะ และอื่นๆ ที่ช่วยชี้นำผู้ปฏิบัติงานให้ดำเนินไปในเส้นทางที่ถูกต้องจากมุมมองทางธรรม โดยส่ว…