ความรู้จักประมาณในการกิน : หน้า 85/166

“ใครรู้ตัวว่าไม่รู้จักประมาณในการกินต้องรีบแก้ไขเสีย มิฉะนั้นจะถูกเพ่งเล็งว่า เป็นคนเห็นแก่ตัว ไม่มีใครอยากคบ ก็ฉันไม่หมด แต่บางครั้งเราพบว่า พระภิกษุ บางรูปรับบาตรเต็มแล้วถ่ายบาตรลงในถัง แล้ว รับบาตรต่อไปอีก คนที่ไม่เข้าใจก็นึกตำหนิว่า บ “เอ๊ะ...พระองค์นี้โลภ” จริง ๆ แล้วท่านไม่ได้โลภ แต่ในบางภาวะ เป็นเรื่องที่จำเป็นต้องทำ อาทิเช่น กรณีที่ ๑ พระบางรูปในกรุงเทพฯ รับ ลูกศิษย์ไว้อยู่ด้วยปีละ ๒-๓ คน ก็พวกญาติ ลูก ๆ หลาน ๆ ที่อยู่ต่างจังหวัดนั่นแหละ เข้ามา เรียนหนังสือแล้วไม่มีที่พัก ก็มาขออาศัยด้วย หลวงพ่อ หลวงพี่ หลวงน้า ท่านเมตตาเลี้ยงดู ไว้ตามอัตภาพ แล้วก็ได้อาศัยใช้เด็ก ๆ พวกนี้ เช็ดกุฏิ กวาดวัด ปฏิบัติพระกันไป เพราะฉะนั้น กรณีอย่างนี้ท่านอาจจะรับบาตรถึง ๒ บาตร ๓ บาตร ก็อย่าไปตำหนิท่านเลย กรณีที่ ๒ ท่านอาจไม่มีลูกศิษย์ลูกหา ให้ต้องเลี้ยงดู ไม่ต้องการอาหารมาก แต่ในวัน นักขัตฤกษ์ต่าง ๆ เช่น วันปีใหม่ วันสงกรานต์ คนส่วนมากนิยมตักบาตร จึงเป็นเหตุจ่ายอม ให้ต้องรับบาตรถ่ายบาตรหลายครั้ง ถ้ากำหนด เอาแค่บาตรเดียว รับรองว่าเดินห่างวัดไม่ถึง ๑๐๐ เมตร ก็เต็มบาตรแล้ว จะกลับเสียตอนนั้น ก็ไม่เหมาะ เพราะญาติโยมที่เคยตักบาตรประจํา ชะเง้อคอยาวอยู่โน่น ขึ้นไปไม่ถึงพรุ่งนี้โดนบ่น แน่ ก็เลยต้องไปให้ถึงบ้านโยม ตกลงงวดนั้น เลยต้องถ่ายบาตรหลายบาตร ลูกศิษย์แบกถุง ตามหลังหนักไหล่แทบหลุด กรณีอย่างนี้ก็ อย่าว่ากัน เพราะเป็นเรื่องของการรักษาศรัทธา ญาติโยม " ความรู้จักประมาณในเรื่องอาหารการกิน หรือโภชเนมัตตัญญุตานี้ ไม่ว่าพระหรือคน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเตือนไว้นักหนา พระองค์มิได้ทรงปรารภเฉพาะเรื่องกินมาก กินน้อยเท่านั้น แต่ทรงหมายความครอบคลุม ถึงชนิดของอาหารด้วย เช่น ๑. ของอะไรที่ไม่ควรกินก็อย่าไปกิน เช่น ของที่สะอาดไม่พอ ยืนกินเข้าไปประเดี๋ยวก็ เป็นโรคนั่นโรคนี้ ๒. อาหารที่มีรสจัดเกินไป เช่น เผ็ดจัด เค็มจัด เปรี้ยวจัด เสาะท้องอย่าไปกิน ท้องไส้ จะเสย ๓. กินอาหารไม่เป็นเวล่ำเวลา ระบบย่อย อาหารเสียหมด กินในเวลาที่อาหารไม่ให้ ประโยชน์แก่ร่างกายเท่าที่ควร ท่านก็ห้ามเสีย เช่นที่ปรากฏในศีลข้อ 5 เว้นการรับประทาน อาหารในเวลาวิกาล หลังเที่ยงแล้ว ๔. อาหารใดที่มีราคาแพงจัด ทำให้เสีย เงินเสียทองมากเกินเหตุ ก็ให้เลี่ยงเสีย ไปหา อาหารที่กินแทนกันได้ ที่มีราคาถูกกว่า แต่ให้ คุณค่าอาหารเท่ากัน หรือแม้ด้อยกว่าสักนิด หากไม่กระทบกระเทือนสุขภาพก็ยังดีกว่า รู้จักกินอาหารดีแล้วก็อย่าลืม "อีก ๔-๕ คำจะอิ่ม ให้หยุดเสีย เหลือที่ว่างไว้ให้น้ำบ้าง" หรืออย่างที่โบราณว่า ดื่มน้ำตามอีกสักแก้วแล้ว ก็อิ่มพอดี (อ่านต่อฉบับหน้า) อยู่ในบุญ เมษายน ๒๕๕๙ ๘๓