การพัฒนาความอดทนผ่านการเรียนรู้ : หน้า 35/131

เพราะได้ครูดี จึงเอาดีได้ ๓๕ ๒. ขันติ ขันติ แปลว่า ความอดทน การที่คนใดคน หนึ่งจะได้ความดีมานั้น จะต้องทั้งอดทั้งทน คือต้อง ทนตั้งแต่ ๑) ทนธรรมชาติ ทั้งแสงแดดที่แผดกล้า ทั้งลมทั้งฝนที่โหมกระหน่ำ ๒) ทนฝืนสังขาร ฝืน ความเจ็บไข้ได้ป่วย ความทน ๒ ประการที่ว่านี้ เป็น การทนขั้นพื้นฐานเท่านั้น ส่วนการทนที่ยากขึ้นไปอีก ก็คือ ๓) ทนคน และ ๔) ทนกิเลส ในเรื่องของการทนคน ก็ต้องจับแง่คิดให้ เป็น คือต้องยอมรับว่า “แม้เพื่อนที่เราไม่ชอบหน้า ความจริงเขาก็มีนิสัย ความสามารถ ความรู้ความดี บางอย่างที่คนอื่นไม่มี” ถ้ายอมรับกันแล้วอาศัย “อปริหานิยธรรม” คือหมั่นประชุมกันบ่อยๆ เป็นอาทิ มีอะไรก็พูดจา ปรึกษากัน เห็นอะไรไม่ชอบมาพากล ก็ตักเตือนกันไป แล้วเราก็จะสามารถถ่ายทอดความรู้ ถ่ายทอดความ ดีซึ่งกันและกันได้ ในวันหนึ่งข้างหน้า ในตัวเพื่อนที่มีนิสัยไม่น่ารัก ให้คิดเสียว่า เขายังมีความดีบางอย่างอยู่ ที่เราพอจะยอมรับได้