ที่สุดแห่งธรรมถึงได้ด้วยความเคารพ ๑ : หน้า 36/101

พระพุทธเจ้า คือใคร ? พระพุทธเจ้า คือ พระศาสดาผู้ทรงประสูตินิรันดร์ หรือทรงตั้งพระพุทธศาสนาขึ้น ตั้งแต่เด็กออกตำราก็เลยเป็นที่รู้จักกันในปัจจุบัน ได้เอง มีพระพุทธเจ้าเป็นเจ้า แล้วเป็นจำนวนมากมายในอนาคต สำหรับพระพุทธเจ้าในยุคก่อนเรามี มีพระสมโคดมพุทธเจ้า ซึ่งสดับรับว่าปีบำเพ็ญพอวาสนามาแล้ว เผื่อธรรมคําสั่งสอนของพระองค์จะยิ่งทอดต่อกลิ่นกันดีเหล่านี้เราได้ศึกษาคำนี้จนถึงทุกวันนี้ กว่าจะเป็นพระสมโคดมพุทธเจ้า เพื่อที่จะให้เกิดความสนใจในปัจจุบันอย่างจริงจัง เราจะได้รับธรรมชาติแห่งการบำเพ็ญชนซึ่งของพระพุทธเจ้าสักเล็กน้อย บุคคลที่สามารถบรรลุธรรมสัมโพธิญาณ (พระญาณเป็นเครื่องวัตถุธรรม) ได้โดยเฉพาะพระองค์เองเป็นพระสมโคดมพุทธเจ้า แต่เดิมมีเราหลายคนก็เป็นผู้บุญมากมายคดีเหล่านั้นท่านทั้งหลายเอง แต่ว่าใจสมาทาน จึงมีปัญญามองเห็นทุกข์ภัยของการมีชีวิตอยู่ในวัฏสงสารนี้ ได้แก่ กิลด กิเลส กรรม วิบาก มีความเห็นว่า การเกิดในสิ่งสรรค์นี้ คือความดีงาม การเวียนว่ายตายเกิดอย่างไรจึงไม่รู้จนอยู่ในโลก จึงคิดว่ามันเป็นมันค้นหา วิธีปฏิบัติเพื่อความพ้นทุกข์ ประสบวิบัติอย่างแรงจึงไม่ตัด