พระผู้มีพระภาคในพระพุทธศาสนา : หน้า 148/218

ก) เป็นพระผู้มีพระภาค (ภควา) คำนี้เป็นคำแปลของคำว่า ภควา ซึ่งแปลได้หลายหย่าน แปลว่า หา ก็ได้ แปลว่า แจก ก็ได้ กล่าวคือว่า หา หมายความว่าพระองค์ก็เสียได้เชิง สังกสารจักร ได้แก่ อวิชชา ต้นหา อุปเทน กรรม อันเป็นเสมือนตัวจักรที่ขัดขึ้นต่อกัน ไป ผลักดันให้หมุนเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในวัฏสงสาร มิให้ออกจากภาพ ๓ พระองค์ก็เสียได้แล้ว ที่ว่า แจก หมายความว่าพระองค์ได้ตรัสรู้สนูตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว จึงทรงรู้แจ้งธรรมหรือปวง จึงทรงสามารถแจกหรือจำแนกแยกแยะธรรมออกเป็นหมวดหมู่ให้เห็นได้ชัดเจน เช่น ทรงจำแนกขั้นอธออกเป็น ๕ กอง คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ ทรงจำแนกธาตุออกเป็น ธาตุ ๕ (ดิน น้ำ ลม ไฟ) และธาตุ ๖ (ธาตุ ๔ และเพิ่มอากาสธาตุขึ้นเป็นอธาตุ) เป็นต้น จากพระพุทธคุณ ๙ ที่มานำเสนอ ท่านผู้อ่านย่อมประจักษ์ว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้น ทรงมีคุณวิเศษและอัจฉริยภาพเหนือทั้งมนุษย์และเทวฑ์ทั้งปวง จึงเป็นการสมควรอย่างยิ่งที่พวกเราชาวพุทธทั้งหลายจะตั้งเชื่อมั่นหรือศรัทธาในพระพุทธองค์ โดยการศึกษา พระธรรมคำสอนต่าง ๆ ในพระพุทธศาสนาให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ แล้วตั้งใจ