ทุกข์จากการอยู่ร่วมกันและการทำงาน : หน้า 112/141

สังคมจึงเป็นสิ่งที่จําเป็นสําหรับมนุษย์ เมื่อมนุษย์อยู่ร่วมกันเป็นสังคม แต่ขาด ความสำรวมระวังกายวาจาให้ดี เช่น โกหก หลอกลวง ตบตีแย่งชิง ทำร้ายร่างกาย เป็นต้น ก็จะก่อการกระทบกระทั่งระหว่างเพื่อนมนุษย์ ขึ้นมา แล้วก็ลุกลามเป็นคดีอาชญากรรมบ้าง คดีโจรกรรมบ้าง คดีล่วงละเมิดทางเพศบ้าง คดีหมิ่นประมาทบ้าง ผลก็คือความไม่เป็นสุข ความทุกข์กายทุกข์ใจที่เกิดจากการอยู่ร่วมกัน ๓. ครบถ้วนทั้งหมดตามลำพังเป็นเรื่องท่าได้ยาก ใครถนัดผลิตปัจจัย ๔ ประเภทใด ก็ผลิต ออกมาแบ่งปันกันบ้าง แลกเปลี่ยนกันบ้าง ค้าขายกันบ้าง จากเดิมที่เป็นอาชีพในครัวเรือน ก็กลายเป็นอุตสาหกรรมใหญ่ขึ้นมา ต่อมาเพื่อให้สะดวกกับการแลกเปลี่ยน สินค้ากันล่วงหน้า ก็มีการตั้งระบบเงินตรา ซึ่งเป็นของสมมุติขึ้นมาให้มีมูลค่าเท่านั้นเท่านี้ เพื่อไว้ใช้แลกเปลี่ยนเป็นปัจจัย ๔ กลับมา ทุกข์จากการประกอบอาชีพ ได้แก่ บริโภค เพื่อเติมธาตุ ๔ มาระงับทุกข์ให้แก่ ทุกข์จากการทํามาหากินการท่ามาค้าขาย เพื่อ ร่างกาย แสวงหาเงินทองมาแลกเปลี่ยนเป็นปัจจัย ๔ ส่าหรับหล่อเลี้ยงชีวิต เนื่องจากโลกนี้มีความสลับซับซ้อน กาย มนุษย์เป็นทุกข์เพราะขาดธาตุ ๔ คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุลม ธาตุไฟ แต่กลับไม่สามารถเติม ธาตุ ๔ ให้แก่ร่างกายโดยตรงได้ ต้องแปรรูป วัตถุดิบต่าง ๆ ให้อยู่ในลักษณะของปัจจัย ๔ ที่เหมาะแก่การบริโภคของมนุษย์ ร่างกายจึง จะรับธาตุ ๔ เข้าไปได้ ยกตัวอย่างเช่น ถ้ารู้สึกหนาวเกินไป เรา ก็ไม่สามารถหยิบไฟในเตากลืนลงท้องเข้าไป โดยตรงได้ ต้องใช้การสวมเสื้อให้หนา ห่มผ้า ให้อุ่น กินอาหารอุ่น ๆ ดื่มนํ้าอุ่น ๆ เป็นการ เติมธาตุไฟให้ร่างกาย ร่างกายจึงจะรู้สึกอบอุ่น คลายหนาว เป็นต้น กระบวนการผลิตปัจจัย ๔ ให้เหมาะสม แก่การเติมธาตุ ๔ ให้แก่ร่างกายนี้เอง ได้ก่อ ให้เกิดการงานต่าง ๆ ขึ้นมามากมาย ซึ่งกว่า จะผลิตได้แต่ละอย่างก็ต้องใช้แรงงาน เงินทุน เครื่องจักร และการบริหารจัดการต่าง ๆ จึงจะ ได้ปัจจัย ๔ ที่เหมาะแก่การบริโภคของมนุษย์ แต่เนื่องจากการทำงานผลิตปัจจัย ๔ ให้ ส่ ๑๑๐ อยู่ในบุญ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๙ ดังนั้น กว่าจะได้ปัจจัย ๔ มาหล่อเลี้ยง ชีวิตในแต่ละวันอย่างครบถ้วน มนุษย์จึงต้อง เหน็ดเหนื่อยเป็นอันมาก ต้องดิ้นรนหางาน ดิ้นรนทํามาหากิน เพื่อให้ได้เงินมาซื้อหาปัจจัย ให้พอเพียงในแต่ละวันนั่นเอง ๔. ทุกข์จากกิเลสที่อยู่ในใจบีบคั้นมนุษย์ ให้ทำกรรม เนื่องจากการงานต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจาก การหาทางแก้ไขทุกข์ทั้ง ๓ ประการข้างต้นนั้น มนุษย์ได้ทำไปในลักษณะลองผิดลองถูกมา เรื่อย ๆ บางครั้งก็ได้ผล แต่บางครั้งก็ไม่ได้ผล ปัญหาที่ตามมาก็คือ เมื่อแก้ไขทุกข์เหล่านั้น ในทางที่ผิด นอกจากทุกข์ไม่ลดลงแล้ว ยังกลับ เพิ่มมากขึ้นอีกด้วย แต่ที่แย่ยิ่งกว่านั้น นอกจากได้ทุกข์ เพิ่มขึ้นแล้ว มนุษย์กลับยังได้บาปเพิ่มขึ้น และ ลดบุญเก่าที่ตนสั่งสมมาอีกด้วย เพราะกิเลส ที่สิงอยู่ในใจมนุษย์ ๓ ประการ คือ โลภะ โทสะ และโมหะนั้น กาเนิดขึ้นจากรากเหง้าของมัน คือ ความไม่รู้จริงถึงเหตุแห่งทุกข์นั้น ๆ ซึ่ง มีศัพท์เรียกว่า อวิชชา เมื่อแก้ปัญหาไปโดยอวิชชา คือ ไม่รู้ว่า