ดังนี้ : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 97 / 312

… กาล หลุม ลาวุ น่าเก้า เธน แม่โคนม วิชชุ สายฟ้า [๕๖] อุ การันต์ ในอิตถีลิงค์ แจกอย่าง วธู (หญิงสาว) ดังนี้ :- เอก. พหุ. ป. วธู วธุโย วธ ทุ วธุ์ วธุโย วธ ต. วธยา วธูหิ วธูภิ จ. วธยา วธูนํ ปญฺ. วธยา วธูหิ วธู…

ในบทนี้นำเสนอการศึกษาเกี่ยวกับอุ การันต์ในภาษาบาลี เช่น คำศัพท์ที่เป็นอุ การันต์และการแจกอย่างถูกต้อง โดยมีตัวอย่างเช่น 'วธู' ที่ถูกแจกตามหลักต่างๆ นอกจากนี้ยังมีศัพท์ที่เป็นอู การันต์ เช่น 'วิรู' และ

ดังนี้ :- ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์ - หน้าที่ 50 ๕๗ อ การันต์ ในนปุสกลิงค์ แจกอ…

ในเนื้อหานี้มุ่งเน้นที่การแจกแจงการใช้ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะคำที่เป็น อ การันต์ ซึ่งมีตัวอย่างหลากหลายคำ เช่น กุล, จตุต, อิณ, ชล และอื่น ๆ เพื่อให้เข้าใจการใช้งานในประโยคและบริบทที่แตกต่างกัน อาจพบคำศัพ

…๊, ทั้งสิน แล้วทีฆะสระเบื้องต้น, อาลปนะ ทั้งสองมีคติแห่ง ปฐมา เหลือนั้นเหมือน อ การันต์ ในปุ๊, สิ้น ดังนี้ :- [๕๘] อิ การันต์ ใน นสกลงค์ แจกอย่าง อกุจิ (นัยน์ตา] ป. เอก. พหุ. อกฺขิ อกขีนิ อกขี ทุ อกฺข อกขีน…

เนื้อหาในบทนี้สำรวจถึงการใช้และการเปลี่ยนแปลงของนามและอัพพยศัพท์ในภาษาบาลี โดยนำเสนอวิธีการเปลี่ยนวิภัตติและการันต์ เช่น การใช้คำ ในนามและประโยคต่างๆ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจและนำไปใช้ในบริบทต่างๆ

…ี่ 52 ศัพท์ที่เป็น อิ การันต์ เช่นนี้ แจกเหมือน อกฺขิ อจจิ เปลวไฟ ทธิ นมส้ม อฏฺฐิ กระดูก สปปี เนยใส ดังนี้ :- [๕๘] อุ การันต์ ในนปุสกลิงค์ แจกอย่าง วัตถุ (พัสดุ ป. เอก. วตถุ พหุ. วๆถูนิ วตก ทุ วตกฺ ต. วตฺถุ…

เนื้อหานี้เสนอรายละเอียดเกี่ยวกับศัพท์ที่เป็นอิ การันต์ เช่น อกฺขิ อจจิ เปลวไฟ และรายละเอียดเกี่ยวกับการแจกประเภทของคำในภาษาบาลี รวมถึงการศึกษาศัพท์ที่เป็นอุ การันต์ อย่าง วัตถุ น้ำ ตลอดจนการใช้และตัว

…ว่า "ท่าน, เธอ, เขา, มัน" ตามคำสูงและต่ำ จะไม่ต้อง แปลว่า "นั้น" เหมือนวิเสสนสัพพนาม ก็ได้ อุทาหรณ์ ดังนี้ "อาจริโย มิ นิจฺจเมว โอวทติ อนุสาสติ โส หิ มยุห์ 0 ๒ วุฑฒิ อาสึสติ, อาจารย์ ว่ากล่าวอยู่ ตามสั่งสอน…

บทนี้ครอบคลุมความรู้เกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาค ในด้านนามและอัพพยศัพท์ โดยเน้นที่การแปลงคำศัพท์และการใช้ในบริบทต่าง ๆ เช่น การแปลง 'ส' เป็น 'สฺสา' และ 'อิ' การใช้คำในนปุสกลิงค์ รวมถึงการเปรียบเทียบ

… ต้องแปลว่า "สา มลุลิกา นางเทวี นางมัลลิกานั้น" ในอุทาหรณ์ที่สาม ต้องแปลว่า "ต์ นามรูป์ นามรูปนั้น" ดังนี้ แต่ที่ยกเอานามศัพท์ขึ้นแปลด้วยนี้ ก็เป็นอุบายที่จะให้ผู้แรกศึกษาเข้าใจความได้ชัด และฉลาดในการที่จะ …

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ในส่วนที่พูดถึงนามและอัพพยศัพท์ ถูกนำเสนออย่างชัดเจนเพื่อให้ผู้เริ่มต้นสามารถเข้าใจและใช้ภาษาได้อย่างถูกต้อง โดยเจาะลึกถึงการใช้คำในประถมบุรุษ สอนให้นำเอานามศัพท์ที่เป็นสัพ

…බ ៨ ៩ ๔ ข้าพระพุทธเจ้า นั้น แล เมื่อสักการะ ซึ่งคำ ของบิดา ฯลฯ ๓ 0 ๒ ය นอบน้อมอยู่ ซึ่งทิศทั้งหลาย" ดังนี้ ៩ 3 ๕

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ที่สำคัญในส่วนของนามและอัพพยศัพท์ มีการเน้นถึงความหมายและการใช้งานที่ถูกต้อง รวมถึงตัวอย่างที่ชัดเจนเกี่ยวกับการใช้คำในประโยค เช่น 'เทวดา ยืนแล้ว ส่วนข้างหนึ่ง' เพื่อให้เข้

… อมูล อม ศัพท์นี้อาเทศเป็น อสุ บ้างก็ได้ อม และ อสุ ทั้ง ๒ นี นี้ ถ้ามี ก เป็นที่สุด เป็น อมุก อสุก ดังนี้ แจกตามแบบ ย ศัพท์ ทั้ง ๓ ลิงค์, อม และ อสุ ที่มี ก เป็นที่สุด ท่านใช้มากกว่าที่ไม่มี ก ครั้นจะแสดงไ…

ในหน้าที่ 90 ของหนังสือ บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ กล่าวถึงศัพท์ อมุ ที่มีการแจกอย่างเป็นระบบในแบบเอกและพหุ พร้อมทั้งรายละเอียดของศัพท์ประเภทต่าง ๆ เช่น อมอมู อมิม และแบบการจัดกลุ่มของคำศัพท์ที่มี ก เ

…เตติ เต ภิกขู ภควโต (วจน์] ปจฺจสุโสส. ภิกษุ ท. ฟังตอบแล้ว ซึ่งคำ] แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า ว่า ภทันเต ดังนี้" ในภาษาของเราท่านบัญญัติให้แปลว่า "ข้าแต่ท่านผู้เจริญ" ภเณ เป็นคำสำหรับคนสูงกว่า พูดกับคนผู้ที่อยู่…

เนื้อหาในหัวข้อ 'บาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ นามและอัพพยศัพท์' กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยมีการอธิบายความหมายและการใช้คำที่เหมาะสม เมื่อพูดกับผู้มีสถานะสูงกว่า เช่น 'ภทันเต' ที่แปลว่า 'ข้าแต่ท่านผู้

… ปัจจัย เป็นเครื่องหมายตติยาวิภัตติ แปลว่า "ข้าง" เป็นเครื่องหมายปัญจมีวิภัตติ แปลว่า "แต่" เป็นต้น ดังนี้ :- สพฺพโต แต่-ทั้งปวง ปุรโต ข้างหน้า อญฺญโต แต่-อื่น ปจฺฉโต ข้างหลัง อญฺญตร โต แต่-อันใดอันหนึ่ง ทก…

บทนี้เสนอหลักการและการใช้คำในบาลี รวมถึงการลงท้ายที่ใช้เป็นเครื่องหมายวิภัตติและกิริยา เช่น คำว่า 'โต' ที่แสดงถึงตำแหน่ง 'ข้าง', 'แต่' เป็นต้น โดยมีการแสดงความหมายของคำต่างๆ ที่ใช้ในการสื่อความหมาย เช

…อ ตเว ตุ๊ ตูน ตวา ควาน กับทั้งปัจจัยที่อาเทศออกจาก ตวา เป็น อัพยยะ แจกด้วยวิภัตติไม่ได้ อุ. คิงน :- ดังนี้ :- กาตเว กาตุ๊ กาตูน ก วา เพื่ออันทำ ความทำ, เพื่ออันทำ ทําแล้ว " กความ จบอัพยยศัพท์ แต่เท่านี้

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ วจีวิภาคที่ ๒ กล่าวถึงคำศัพท์และความหมายเช่น 'สพฺพทา', 'เอตรหิ', และอื่น ๆ ที่ใช้ในกาลต่าง ๆ รวมถึงกิริยากิตก์และการอาเทศออกจาก ตวา เป็น อัพยยะ. ข้อมูลนี้สามารถนำไปใช้ในกา

…่ ท่านอาจารย์ผู้รจนาอรรถกถาทั้งหลายกล่าวไว้ว่า "เราผู้มีอันตราย อัน อานุภาพแห่งห้วงบุญนั้นขจัดแล้ว" ดังนี้ ฯ การประณามพระรัตนตรัย โดยอรรถคือกุศลเจตนา ที่ยังกิริยาคือการประณามให้สำเร็จ ฯ และ กุศลเจตนานั้นเป็…

เนื้อหานี้พูดถึงการทำงานของอภิธัมมัตถสังคหบาลีที่เกี่ยวข้องกับการประณามพระรัตนตรัย และผลกระทบที่เกิดขึ้นในทิฏฐธรรมและสัมปรายภพของผู้ที่ไหว้พระรัตน ตรายอย่างถูกต้อง พร้อมกล่าวถึงการป้องกันอันตราย ซึ่งเ

…นทั้งหลาย ฯ การกล่าวคือชื่อก็เพื่อ สะดวกแก่การเรียกฯ นี้ความรวมในอารัมภคาถานั้น ๆ ส่วนความเรียง เป็นดังนี้ ฯ สัมพันธ์ความว่า ข้าพเจ้าถวายอภิวาทแล้ว ซึ่งพระสัมม สัมพุทธเจ้าผู้มีพระคุณอันชั่งไม่ได้ พร้อมทั้งพ…

เนื้อหานี้นำเสนอความสำคัญของอภิธัมมัตถสังคหะซึ่งเกี่ยวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและการตรัสรู้ของพระองค์ โดยนำเสนอการอธิบายทั้งในด้านวินิจฉัยและความหมายทางธรรม รวมถึงการชี้ให้เห็นถึงคุณสมบัติของพระสัมมาสัม

…บด้วยอรรถแห่งถ้อยคำ ตามที่กล่าวแล้ว ท่านอาจารย์ย่อมยกย่องพระผู้มีพระภาคเจ้าให้พิเศษ ด้วยบทว่า อตุลำ ดังนี้ เพราะสัมมาสัมพุทธศัพท์ เป็นไปในพระผู้มี พระภาคเจ้า ด้วยสามารถแห่งพระนาม ฯ บุคคลผู้อันเขาชั่งให้เสมอ…

พระสัพพัญญุตญาณทรงความงามเลิศ ประกอบด้วยมรรคญาณอันสูงส่ง ทรงพระนามว่าสัมมาสัมพุทธะเพราะไม่มีผู้ใดเสมอเหมือน พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แก่พระตถาคตเจ้าเป็นยอดแห่งสัตว์ทั้งหมด ท่านพระอนุรุทธาจารย์ได้สดุดีพระผ

…หลายพรรณนาอรรถแห่ง จิต ศัพท์ ไว้แม้โดยอรรถ มีอันทำให้วิจิตรเป็นต้น ฯ แต่ย่อเนื้อความในอธิการ นี้ได้ ดังนี้ ธรรมชาติที่ชื่อว่า จิต เพราะทำให้วิจิตร หรือ เพราะภาวะแห่งตนเป็นธรรมชาติวิจิตร หรือ เพราะอันกรรมและ…

เนื้อหาเกี่ยวข้องกับความเข้าใจในอภิธรรมว่าด้วยจิตและอารมณ์ พระอาจารย์ได้อธิบายว่าจิตเป็นธรรมชาติที่ทำให้การรู้อารมณ์เกิดขึ้น และมีการสืบค้นสิ่งที่เป็นผลมาจากกรรมและกิเลสที่สั่งสมไว้ การแสดงธรรมนี้มีแง

…ห่งอรรถที่ตรัสไว้ในอภิธรรม ตามที่ยกขึ้นแสดงไว้ โดยลำดับแห่งอุเทศ จึงกล่าวคำมีอาทิว่า ตตฺถ จิจจ์ ตาว ดังนี้ ฯ ตาว ศัพท์ ย่อมเป็นไปในอรรถแห่งศัพท์ว่า "ปฐม" นี้ ฯ ก็เนื้อความใน

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงคำว่า รูปปติ และการแปรผันของรูปตามปัจจัยต่าง ๆ โดยเฉพาะในพรหมโลกที่ไม่มีปัจจัยเบียดเบียน แต่ยังคงมีปัจจัยที่ค้ำชูให้เกิดการแปรผันนั้นได้ ทั้งนี้การแสดงธรรมชาติที่ชื่อว่านิพพานย่อ

…ิฏฐิคตะ คือความถือมั่นซึ่งสังขารว่าตน และเป็นของแห่งตน เป็นต้น ที่เป็นไปว่า คำนี้แลจริง คำอื่นเปล่า ดังนี้ ฯ จิตที่ประกอบ แล้วโดยประการทั้งหลาย มีอันบังเกิดขึ้นร่วมกันเป็นต้นพร้อมกับทิฏฐินั้น ราะเหตุนั้น จึ…

ในบทนี้ กล่าวถึงความหมายของทิฏฐิที่ไม่มีอัตตาและความเข้าใจว่า จิตนั้นประกอบด้วยทิฏฐิและสังขาร ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับบุรพประโยค รวมถึงคำว่าจิตที่ไม่ประกอบด้วยสังขาร และความแกล้วกล้ามีผล

…ธัจจะไว้โดยสรุปอย่างเดียวว่า ย่อมเกิดขึ้น ฯ ก็ในอธิการที่แสดงอุทธัจจะไว้โดยสรุปนี้ มีคาถาแสดงความย่อดังนี้ :- ถึงแม้อุทธัจจะ จะประกอบด้วยอกุศลจิต ทุกดวง ก็มีกำลังในจิตดวงสุดท้าย เพราะ เหตุนั้น จิตดวงนั้นนั่…

เนื้อหาเกี่ยวกับอุทธัจจะที่แสดงในอภิธัมมัตถสังคหบาลี โดยชี้ให้เห็นว่าจิตที่ประกอบด้วยอุทธัจจะมีผลต่อความคิดและอารมณ์ จิตทั้งสองดวงที่วิเคราะห์อยู่มีความสัมพันธ์กับอุเบกขาและความงมงาย โดยไม่มีความแตกต่

…้นอาทิว่า ดูก่อนมาคันทิยะ โสตะแล มีเสียงเป็นที่มายินดี ยินดีแล้วในเสียง อันเสียงให้บันเทิงพร้อมแล้ว ดังนี้ แม้โสตะเป็นต้นก็มีความชอบในเสียงเป็นต้น เพราะฉะนั้น การที่ จะขนานนามโสตะเป็นต้นแม้นั้นด้วยศัพท์ว่าจ…

เนื้อหาในบทนี้พิจารณาถึงแนวคิดเกี่ยวกับประสาทสัมผัสโดยเฉพาะจักขุและโสต ว่ามีบทบาทในการรับรู้และความรู้สึกต่อรูปและเสียง โดยเชื่อมโยงกับคำสอนของพระพุทธเจ้าที่ชี้ให้เห็นถึงเหตุผลในความชอบและการรับรู้เป็

…ต โดยวิธี ๓ อย่าง โดยความ ต่างแห่งกิจในอธิการแห่งอเหตุกะ ท่านอาจารย์จึงกล่าวคำมีอาทิว่า อุเปกขาหคติ ดังนี้ ฯ จิตที่ชื่อว่า ปัญจทวาราวัชชนะ เพราะอรรถว่า รำพึงถึงอารมณ์ที่กระทบวารทั้ง ๕ ๕ มีจักขุทวารเป็นต้น ค…

เนื้อหาอธิบายเกี่ยวกับอเหตุกิริยาจิตและความหมายในบริบทของอภิธัมมัตถสังคหบาลี รวมถึงผสมผสานแนวคิดเกี่ยวกับจิตและธรรม โดยมีการกล่าวถึงการศึกษาต่าง ๆ ที่เชื่อมโยงกับความเป็นไปของวิบากและจิตในทางปฏิบัติซึ