ตา : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 346 / 726

…ให้ราบคาบ ยังพระราชอาณาเขตให้เกษมสงบเป็น เบื้องต้นก่อน แลกราบทูลแนะอุบายถวาย พระเจ้ามหาวิชิตราชทรงทำตาม ระงับเสี้ยนหนาม แผ่นดินราบคาบ ยังประชาราษฎร์ให้อยู่ด้วยความสุขเกษมที่แสดงว่ายังบุตรให้ฟ้อนอยู่ที่อ…

บทความนี้กล่าวถึงหลักการและแนวทางในการรักษาความสงบในสังคม ตามพระพุทธศาสนา โดยเน้นความสำคัญของความสงบที่เป็นต้นเค้าของรัฐประศาสน์ และบทบาทของกฎหมายในการป้องกันอุ…

…ระราชไมตรี กับนานาประเทศ ให้สนิทสนมก็ดี ก็เพื่อความสงบราบคาบแห่งพระราชอาณาจักรทั้งภายใน ทั้ง ภายนอก ตามพระราชธรรมแห่งพระมหากษัตริย์ นี้จัดเป็นมงคลวิเศษที่ ๒ รัฏฐาภิบาลโนบายนั้น คือวิธีปกครองพระราชอาณาจั…

…สุขที่เกิดจากการทำสมาธิ นอกจากนี้ยังมีการเน้นถึงบทบาทของพระมหากษัตริย์ในการรักษาความสงบในราชอาณาจักรตามหลักพระราชธรรม เพื่อให้ประชาชนมีความสุขและสงบสุขในสังคม คำสอนเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าความสุขอันแท้จริง…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ๓๑๖ วุฏฐิ ภูตา อุปชีวนติ เย ปาณา ปฐวิสสิตา ។ สัตว์ผู้อาศัยแผ่นดิน ย่อมฟังฝนเป็นอยู่ ธัญญาหารย่อมเป็นทรัพย์อันสำคัญ…

…ที่จะส่งเสริมการทำเกษตรกรรมเพื่อความเจริญรุ่งเรืองของประเทศ จนทำให้เกิดความรักและศรัทธาในหมู่ประชาชนตามนโยบายรัฐที่มีมาตั้งแต่โบราณ

…ด้เหตุผลอันสมควร ย่อมไม่ด่วนคัดค้านเลิกถอนลัทธิของเก่าอันเขาทั้งหลายนิยมกัน แม้จะต้องลำบากตรากตรำทำ ตามลัทธินั้น เพื่อพิสูจน์ความจริง ก็ยอมตัดทางปรัปปวาทว่า เป็นเจ้าแบบเจ้าแผนไม่นับถือ ประเพณี, คุณคือกา…

เนื้อหาเกี่ยวกับการตรัสรู้ของสมเด็จพระพุทธเจ้าที่ทรงบำเพ็ญเพียรตามลัทธิเดิมเพื่อพิสูจน์ความจริง ในที่สุดได้ตรัสรู้และแสดงธรรมโปรดสัตว์ โดยเน้นความสำคัญของการไม่ย่อท้…

๓๓๘ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) มาเป็นเหตุทรงประพฤติตามอำเภอพระหฤทัย ให้นอกเหนือความสมควรไปทรงเคารพนับถือเชื่อ ฟังพระราชวงศ์แลเสวกามาตย์ผู้ใหญ่ตามฐานะเป็น…

บทความนี้เสนอการวิเคราะห์เกี่ยวกับการปกครองและการบริหารงานของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ โดยแสดงถึงความสำคัญของความกตัญญูและการเคารพผู้ใหญ่ในการทำงาน ทั้งยังกล่าวถึงแนวทางการตัดสินใจที่เหมาะสมในสถานการณ์ต่

…ชน์ผู้อื่นทั้งสอง ฝ่าย ดังสมเด็จอมรินทราธิราชตรัสจึงจัดเป็นมงคลอันพิเศษประการที่ต้น โสรัจจะ นั้น แปลตามพยัญชนะว่า ความยินดีในธรรมอันงาม แสดงโดยอรรถได้แก่ ความสงบเสงี่ยมความแช่มชื่น มีอาการจะพึงกำหนดรู้ด…

…างจากคำสอนของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และเชื่อมโยงกับแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการประพฤติปฏิบัติที่ถูกต้องตามหลักธรรม ซึ่งจะส่งผลดีต่อทั้งตนเองและผู้อื่น สรุปได้ว่าการมีขันติและการอดทนเป็นผลดีต่อการดำเนินชีวิ…

…พาหิร ภิกขเว องคนติ กริตวา นาญ เอกงค์ สมนุปสฺสามิ ย์ เอว์ มหโต อนตฺถาย สวตฺตติ ยถยท์ ภิกขเว ปาป มิตตตา ภิกษุทั้งหลาย ทำปัจจัยภายนอกให้เป็นเหตุแล้ว เราย่อมไม่แลเห็นเหตุแม้อันหนึ่งอื่น อันเป็นไปเพื่อความเ…

…ตรงกันข้ามกับมิตรชั่วที่อาจนำความเสื่อมเสียมาให้ การคบมิตรเป็นเรื่องที่มีผลต่อการดำเนินชีวิตของบุคคลตามหลักพระพุทธศาสนาและยังเกี่ยวข้องกับการช่วยเหลือซึ่งกันและกันในสังคมเพื่อความสงบสุขและความเจริญรุ่งเ…

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวรเถร) ຕ&ຕ เอกชนเป็นมิตรนำมาซึ่งหายนะบ้าง ซึ่งวัฒนะบ้าง ตามประเภทแห่งมิตรฉันใด การคบชาติเป็น มิตร ย่อมให้ผลข้างดีก็มี ข้างร้ายก็มีฉันนั้น ถ้าสมคบกับชาติผู้อัน…

การคบหาชาติเป็นมิตรมีทั้งผลดีและผลเสีย โดยทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทของมิตรภาพ ถ้าหากเลือกคบกับชาติที่ไม่ดีอาจนำไปสู่ความล่มสลายได้ ในขณะที่การติดต่อกับชาติที่ดีและเป็นกัลยาณมิตรสามารถนำพาประเทศไปสู่ควา

…ราณ เรียกว่ากษัตริย์ มีพระราชาเป็นประมุขด้วยเหตุนี้ ราชกุมารผู้สืบสายจากพระราชาผู้มีหน้าที่ ในทางนี้ตามกัน จึงได้นามวิสามัญว่ากษัตริย์ด้วยบริวารของพวกกษัตริย์ย่อมเป็นโยธี คือพลรบ ตามเจ้าของตน การจัดการป…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการเตรียมความพร้อมในการป้องกันประเทศและการทำสงครามในประเทศไทย โดยมีการอ้างอิงถึงสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เน้นถึงการใช้สติปัญญาและการเตรียมการอย่างรอบคอบ นอกจากนี้ยังเน้นย้

…ร) พ. ศ. ๒๔๘๔ ๓๖๙ ในศกนี้ (๒๔๘๔) จักเลื่อมมาถวายวิสัชนา ๒ ประการ คือ ธิติ (ธิติถวายซ้ำ พ.ศ. ๒๔๗๑) ๑ ตาทิตา ด ธิติ เป็นคุณสมบัติ อันจะพึงปรารถนาทั้งในคดีโลก ทั้งในคดีธรรม ด้วยประการฉะนี้ สมเด็จบรมบพิตรพร…

บทความนี้นำเสนอความสำคัญของธิติและตาทิตาในแง่ของคุณสมบัติที่พึงประสงค์ในทั้งคดีโลกและคดีธรรม โดยเชื่อมโยงกับพระราชดำรัสของพระเจ้าและความ…

…จักทำท่านพุทธะผู้นั้น ผู้มีโคจร (คือธรรมเป็นอารมณ์) หาที่สุดมิได้ ผู้หารอยมิได้ ด้วยรอยอะไร ตัณหาดุจตาข่าย ซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ ของท่านผู้ใด เพื่อนำไป ข้างไหน ๆ ท่านทั้งหลาย จักนำท่านพุทธะผู้นั้น ผู้มีโ…

เนื้อหาเกี่ยวกับหลักธรรมของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ที่เน้นความสำคัญของการมีอาการคงที่ในการพัฒนาอริยะธรรม และการหลุดพ้นจากกิเลส เมื่อพระพุทธเจ้าแสดงอาการยืนหยัดต่อมารและการไม่แสดงวิการ เป็นธรรมที่สูงส่งส

…ญาณวรเถร) สมประสงค์ ดำรงพระองค์อยู่โดยสวัสดี พระคุณนี้จัดเป็นมงคลวิเศษเป็นที่ ธรรม ๒ ประการคือ ธิติ ตาทิตา ๑ ๑ ๒. ๓๗๑ เป็นคุณสมบัติอันล้ำเลิศ ให้เกิดวุฒิสิริสวัสดิ์ แก่ท่านผู้ได้บำเพ็ญ จึงได้ชื่อว่าเป็น…

ในงานมงคลนี้ ขอให้พระพุทธรัตนะและพระธรรมรัตนะประเสริฐ ร่วมจิตรเสนอบาตรพระราชสมภารพรพระองค์ ให้อยู่ในเกษมสุขตลอดพระชนมายุ และปกครองแผ่นดินให้อยู่ดีมีสุขไม่มีภัยอันตราย พระมหากษัตริย์ทรงมีพระปัญญาจักษุท

…ช จ ขุชโช จะขญชชโช (ปุริโส บุรุษ ] ทั้งกระจอกทั้ง ค่อม." วิเสสโนปมบท มีบทวิเสสนะเป็นอุปมา จัดเป็น ๒ ตาม วิเสสนะอยู่หน้าและหลัง, สมาสที่มีอุปมาอยู่หน้า เรียก " อุปมา- ปุพฺพปโท." มี อุ, อย่างนี้ " สงข์ อิ…

บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับวิเสสนะในบาลีไวยกรณ์ รวมถึงบทเฉพาะเช่น วิเสสโนภยบทและวิเสสโนปมบท โดยได้อธิบายตัวอย่างที่ชัดเจนและการประยุกต์ใช้ในประโยค นอกจากนี้ยังกล่าวถึงสัมภาวนบุพพบทที่มีความสำคัญในการแสดง

…ระสงค์จะ ทราบให้ละเอียดลงไปว่า เป็นพหุพพิหิอะไร จงแยกอนุบทแห่งสมาส นั้นออก แล้วลองตั้งเป็นวิเคราะห์ ตามแบบที่แสดงไว้แล้ว ตั้งแต่ ทุติยาพหุพพิหิ เป็นต้นไป เมื่อตั้งเป็นวิเคราะห์แห่งสมาสใดแล้ว ถ้า ไม่ได้เ…

…รใช้สมาสในเรื่องต่าง ๆ เพื่อสะท้อนความเข้าใจที่ชัดเจนในการสื่อสารแห่งภาษาและลีลาการพูดแบบไทยที่เขียนตามหลักไวยกรณ์

ประโยค - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 126 ตา อาทโย เยส ตาน คนธมาลาที่นี่ วัตถุน มัน ท. (ตา ๖ ය ៨ คนธมาลา 00 ๖ ของหอมและระเบียบ ท. นั้น] เป็นต้น …

…ุษย์ ความเห็นที่แตกต่างกันเกี่ยวกับการแบ่งสมาสในคัมภีร์ศัพทศาสตร์. เนื้อหานี้อาจมีเลือกหรือแบ่งแยกไปตามความชอบใจของผู้ศึกษาแต่ละคน.

…้ เป็นปฐมาพหุพพิหิด้วยเหตุไร หรือจะประสงค์ว่า บรรดาศัพท์ที่มีบทอื่นเป็นประธานแล้ว เป็นพหุพพิหิ สิ้น ตามสูตรว่า " อญฺญปทตฺเถ พหุพพิหิ พหุพพิหิ ในอรรถแห่ง บทอื่นทั้งหลาย " ถ้าถือมั่นตามแบบนี้แล้ว กัมมธารย…

เนื้อหาพูดถึงการวิเคราะห์ศัพท์ในบาลี โดยเฉพาะการเปรียบเทียบกากสูโร และสีหสูโร พร้อมอธิบายความเป็นปฐมพหุพพิหิ รวมถึงความแตกต่างของศัพทในบริบทต่าง ๆ ที่อาจจะเป็นปัญหาหรือมีการตีความที่หลากหลายในศาสตร์ขอ

…มบท. อีกประการหนึ่ง ในคัมภีร์ทั้งหลายกล่าวว่า ทิคุสมาสมีบทหน้า เป็นประธาน ถ้าเช่นนั้น จะต้องแปลตรงๆ ตามภาษาของเราว่า " ทวิป ๒ บท, จตุททิสา ๔ ทิศ ท " แต่ในฎีกาสัตถสารัตถชาลินี ชักเอาคำของอาจารย์อื่นมาแสด…

…เสนออุปมาบุพพบทในบริบทของบาลีไวยกรณ์ ซึ่งมีการกล่าวถึงการแปลและความสำคัญของทิคุสมาส โดยเน้นว่ามีอรรถตามบทหน้าและบทหลังเมื่อเปรียบเทียบกับสมาสอื่น ๆ รวมถึงการอ้างอิงถึงคำภีร์และงานของอาจารย์ที่เกี่ยวข้อง…

…ามสนเท่ห์อยู่อย่างนี้ จึงไม่สามารถที่จะจัดไว้ในสมาสไหนได้ ใน คัมภีร์ทั้งหลาย ท่านแบ่งสมาสต่าง ๆ กัน ตามมติของท่าน หาตรงกัน เป็นแบบเดียวไม่ ที่ข้าพเจ้านำมากล่าวนี้ ยังไม่สิ้นเชิง เป็นแต่ส่วน ที่มีในหนังส…

…ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความซับซ้อนของการใช้ภาษาในบาลี นอกจากนี้ ยังมีการยกตัวอย่างการแจกสมาสด้วยการพิจารณาตามหลักการของตน เพื่อเป็นเครื่องมือในการศึกษาและเข้าใจบาลีอย่างลึกซึ้ง.

…๓ อย่าง คือ สามญฺญตทธิต, ภาวตทธิต, อพฺยยตทธิต [๑๐๓] สามัญญูตัทธิต แบ่งออกไปอีกเป็น ๑๓ อย่าง คือ โคตตตาธิต, ตรายาทิตท, ราคาทิต, ชาคาทิตท, ชาตาทิตท, สมุหตท, ฐานตท, พหุลตท, เสฏฺฐิตา, เทสฺสตฺถิตท, ปกติตา, ส…

…ยที่ช่วยเกื้อกูลแก่เนื้อความ โดยเฉพาะในส่วนของสามัญญูตัทธิตที่มีการแบ่งออกเป็น 13 ประเภท ได้แก่ โคตตตาธิต ตรายาทิต ราคาทิต และอื่นๆ ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้ผู้ศึกษาสามารถเข้าใจการใช้ปัจจัยได้มากขึ้น และเ…

ประโยค๑ - บาลีไวยกรณ์ วจีวิภาค สมาสและตัทธิต - หน้าที่ 136 หรือเป็นทีฆะ ไม่ต้องพฤทธิ์ และพยัญชนะ คือ ณ นั้นต้องลบเสีย คงไว้แต่สระที่ ณ อาศัยและสระพยัญชนะอื่น ๆ ศัพท์ที่ลง ณ ปัจจัย อย่างนี้ วสิฎฐสฺส อป

เนื้อหาเกี่ยวกับบาลีไวยกรณ์ที่มุ่งเน้นการวิเคราะห์คำ โดยแบ่งประโยคต่าง ๆ ตามโครงสร้างและการใช้ปัจจัย เพื่อให้เห็นถึงลักษณะเฉพาะของแต่ละคำ ได้แก่ วสิฎฐะ โคตมะ วสุเทวะ กิจจา โมค…