ธรรมบท : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 19 / 12

ประโยค๘ - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 114 ถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรก เพราะข้อนั้นเป็นปัจจัยหามิได้เลย ภิกษุ ทั้งหลาย ส่วนข้อที่บุคคลผู้ทุศีล มีธรรมลามก มีสมาจารไม่สะอาด ที่พึงระลึกถึงด้วยความร

ในพระธรรมบทนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าได้แสดงถึงทุกข์และความเศร้าหมองที่เกิดจากการดำเนินชีวิตที่ไม่บริสุทธิ์ เป็นการ…

…แปลเช่นนี้ คือเป็นทั้งความเป็นทั้งบทตั้งแล้วแก้ความด้วย นิยมกันไว้ในวิธีแก้อรรถ ยก ตัวอย่างในอรรถกถาธรรมบท แก้อรรถเรื่องกุมารกสสปเถรมาตวตฺถุ (ภาค ๖/๑๑).. อตฺตานเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ ฯ เอว์ สนฺเต สุทนฺโ…

บทนี้อธิบายถึงอัตภาพของตนและผู้อื่น ทั้งในอายตนะภายในและภายนอก สื่อถึงความเกี่ยวข้องของสรรพสัตว์ที่อยู่ภายใต้ตัณหาหรืออันชัฏที่รัดรึง เหมือนกับต้นไม้ที่มีชัฏ และการถามพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงผู้ที่จะสามา

…็นภาษามคธ หรือ ภาษาบาลี ในเมือง ไทยได้เรียนคัมภีร์ที่ท่านทำไว้เป็นภาษามคธตั้งแต่ประโยค ๓ คือ อรรถกถาธรรมบท จนถึงประโยค ๕ คือวิสุทธิมรรค โดยเฉพาะ หนังสือวิสุทธิมรรคเป็นเรื่องที่นิยมศึกษากันมาก นับถือว่าเป็นป…

วิสุทธิมรรค เป็นปกรณ์พิเศษที่พระพุทธโฆสะได้รจนาขึ้นเพื่อแสดงธรรมในพระไตรปิฎก โดยมีการจัดหมวดหมู่ต่างๆ เช่น ศีล สมาธิ และปัญญา ท่านได้อธิบายโดยละเอียดและอ้างพระพุทธวจนะอย่างถูกต้อง เป็นผลงานที่สำคัญในก

ประโยค๑ - อุภัยพากยปริวัตน์ ภาค ๑ - ๒ - หน้าที่ 39 ๔๔๒. "กา ตสฺส มาตา ภนฺเต" ติ. "มายา เทวี อาวุโส' ติ ๔๔๓. "การสุม วสฺเส โส ชาโต ภันเต' ติ. "อิโต ปุพเพ ปณฺณรสวสฺสปญฺจสตาธิเกส ทวีสุ วสฺสสหสฺเสสุ อาวุโ

เนื้อหาในบทนี้กล่าวถึงการสนทนาในพระธรรมบท โดยมีการกล่าวถึงบุคลิกภาพของพระพุทธเจ้าผ่านตัวละครต่างๆ เช่น ยโสธราและราหุล ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับ…

…นพากย์บาลีทั้งใน พากย์ไทย ได้ทรงเรียบเรียงขึ้นเองเกือบตลอด มีคาถา ๒ ๓ แห่ง เท่านั้นที่นำมาจากคัมภีร์ธรรมบท หนังสือนี้ได้ทรงไว้เป็นแบบทั้งความ รู้ไวยากรณ์และความรู้ทางพระศาสนา ดังจะเห็นได้จากตัวอย่างนั้น ๆ ห…

…อใช้เป็นแบบเรียนสำหรับศึกษาภาษามคธและบาลี โดยส่วนใหญ่ของเนื้อหาได้จัดทำขึ้นเอง มีการนำคาถาจากคัมภีร์ธรรมบทมาประกอบเล็กน้อย พร้อมการตรวจสอบและแก้ไขตามยุคสมัยโดยกรรมการที่เกี่ยวข้อง หนังสือเล่มนี้มีความสำคัญใ…

ประโยค๘ - วิสุทธิมคฺคสฺส นาม ปกรณวิเสสกุล (ทุติโย ภาโค) - หน้าที่ 143 อารุปปนิทฺเทโส ผรติ เตน วุจจติ อนนต์ วิญญาณนฺติ" ตตฺถ วิญญาณนาติ อุปโยคฎเฐ กรณวจน์ เวทิตพฺพ ฯ เอว หิ อฏฐกถาจริยา ตสฺส อตฺถ์ วณฺณยน

…่ยวข้อง เช่น อากาศที่ต้องการการพิจารณาอย่างลึกซึ้ง รวมถึงแนวคิดความว่างและสุญญตาในแนวทางการศึกษา พระธรรมบทนี้ยังเจาะลึกถึงประเด็นของการตั้งอยู่และการเชื่อมโยงกันของวิญญาณในกรณีธมฺมสฺสและฌาน ซึ่งทำให้เข้าใจใ…

…วน หนึ่ง หากจะมีฉันทะ อยู่ แต่ได้บุคคลผู้ร่วมในกิจไม่เหมาะ กิจย่อมไม่สำเร็จ พระอาจารย์ผู้รจนาอรรถกถาธรรมบทแสดงไว้ว่า พอประทานอุปสมบทแก่พระสารีบุตร และพระโมคคัลลานะ ชอบแต่จะประทานแก่ท่านผู้มาบวชก่อนโดยลำดับล…

บทความนี้กล่าวถึงความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยอธิบายถึงแนวทางการทำงานของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ และพระพุทธเจ้าในการเลือกพระภิกษุเพื่อการสอนธรรม อ้างถึงการเลือกพระอุรุเว

…้แก่ความคงที่ ไม่แสดงวิการด้วยอำนาจยินดียินร้าย เป็นต้น ให้ปรากฏ มีนิทัศนะแสดงในคาถาในปัณฑิตวรรคแห่งธรรมบทดังนี้ เสโล ยถา เอกมโน เอว์ นินทาปส์สาสุ วาเตน น สมีรติ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา ฯ ภูเขาศิลาล้วนเป็นก้อน…

…ละอิสระของจิตใจตามหลักพุทธศาสนา รวมถึงการยกตัวอย่างจากเรื่องราวในพระพุทธศาสนาเพื่อสื่อสารความหมายของธรรมบทที่เกี่ยวข้อง

…เอง ยังไม่เห็นความผิดของผู้อื่นมาก หรือน้อย ด้วยประการทั้งปวงแล้ว อย่าเพิ่งลงอาชญา ข้อหนึ่งตรัสไว้ในธรรมบทว่า น เตน โหติ ธมฺมฏฺโฐ เยนตถ์ สหสา นเย เป็นต้น ความว่า บุคคลไม่ชื่อว่า เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม เพราะเ…

เนื้อหาเกี่ยวกับการพิจารณาธรรมและอรรถคดีที่สมดุล ไม่ผลุนผลัน โดยยกตัวอย่างตรรกะอันสำคัญที่สอนไว้ในศาสนา และเสนอแนวทางการควบคุมความขัดแย้งในสังคมไทย โดยอรรถบทจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์และวินัยในสงฆ์ แสด

…ตามสามารถแก่มหาชนทั่วไป สรรเสริญว่าเป็นทานที่ยอดเยี่ยมไม่มีทานอื่นจะเทียมทัดดังพระพุทธภาษิตตรัสไว้ในธรรมบทว่า สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ ธรรมทานย่อมชนะทานทั้งปวง ดังนี้ ทวยราษฎร์เหล่านั้นได้รับ ราชูปถัมภ์แล้ว…

เนื้อหาเกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาโดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ พร้อมการสนับสนุน พระราชปรารภจากพระมหากษัตริย์ โดยมุ่งหวังให้ประชาชนเข้าถึงความรู้เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา ใช้หลักพระไตรปิฎกเป็นแนวทางในการเข

…ิติ ได้ชื่อว่าธีระ เป็นหัวหน้าอยู่ในหมู่ใด ย่อมทำความอุ่นใจแก่หมู่นั้น ได้ในพระพุทธภาษิตมาในสุขวรรค ธรรมบทว่า ธีโร จ สุขสวาโส ญาตินิ้ว สมาคโม ธีรชนมีอันอยู่ร่วมด้วยเป็นสุข ดุจสมาคมแห่งญาติทั้งหลาย เพราะอย่า…

พระพุทธโฆษาจารย์ได้สรุปถึงความสำคัญของการกำหนดทางเดินในชีวิตของกุลบุตร โดยมีความยากลำบากและความล่อหลอกที่จะถ่วงการก้าวหน้า การประพฤติตามคำแนะนำของผู้มีปัญญาเป็นสิ่งสำคัญต่อการบรรลุถึงความดีและความงาม

…กหนึ่งก็มีกำลังไม่พอที่จะทานกันไว้ได้ ก็ต่างจะต้องล้มฉะนั้นแม้ พระพุทธพจนประพันธ์ในปกิณณกวรรคแห่งพระธรรมบท ก็ได้แสดงความนี้โดยบรรยายว่า โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ ปรทุกฺขุปธาเนน บุคคลผู้ใดปรารถนาสุขเพื่อตน เพราะเ…

บทความนี้นำเสนอคำสอนทางธรรมจากสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์เกี่ยวกับการมีความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งในหมู่คณะ โดยเน้นการดูแลและรักษาประโยชน์ของกันและกัน ทั้งนี้ การรักษาประโยชน์ของผู้อื่นจะช่วยให้ประโยชน์ของตนมั

…เองก็ไม่ทรงละเมินในกิจนี้ เมื่อ ตรัสรู้แล้วก็ได้เสด็จไปเทศนา โปรดพระญาติ และมีเรื่องเล่าในอรรถกถาพระธรรมบทว่าพระองค์ ได้ทรงห้ามวิวาทในระหว่างหมู่พระญาติให้ระงับ และห้ามทัพวิฑูฑภะเจ้าโกศลรัฐผู้คิดจะกำจัดศาก …

ในปี พ.ศ. ๒๔๗๐ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ได้เลือกธรรมมารับพระราชทานวิสัชนาสองประการเกี่ยวกับสมานัตตตาและรัฏฐิปาลโนบาย โดยสมานัตตาต้องการให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความประพฤติตนที่มีความสม่ำเสมอในธรรม ซึ่งเป็นศาสต

…ารณาด้วยตนเอง ยังไม่เห็นผิดของผู้อื่นมากหรือน้อย โดยประการทั้ง ปวง อย่าเพิ่งลงอาณา ข้อหนึ่งตรัสไว้ในธรรมบทว่า น เตน โหติ ธมฺมฏฺโฐ เยนตถ์ สหสา นเย เหมือนถือ เป็นต้น ความว่า บุคคลไม่ชื่อว่า เป็นผู้ตั้งอยู่ในธ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงหลักการพิจารณาธรรมตามพระพุทธศาสนา โดยเน้นความสำคัญของการไม่ลงความเห็นอย่างเร่งรีบ และการรักษาธรรมชาติของผู้ดำเนินชีวิต อีกทั้งยังมีการชี้แจงถึงความเสื่อมและความเจริญของยศในสังคมตามกา

…รณงาม ในพระสูตรนี้ยังได้แสดงถึงเหตุความเสื่อมอายุเสื่อมวรรณะ ของประชาชนพสกนิกรทั่วไป ว่า ได้แก่อกุศลธรรมบท ส่วนเหตุแห่งความเจริญอายุเจริญวรรณะว่า ได้แก่ กุศลกรรมบถ ทั้งนี้ เหตุเบื้องต้นได้แก่การปกครองของท่า…

เนื้อหานี้กล่าวถึงอายุวัฑฒนธรรมและวรรณวัฑฒนธรรม ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติตนในชีวิตประจำวัน ทั้งสำหรับบุคคลทั่วไปและภิกษุ ซึ่งมีพื้นฐานอยู่บนศีลธรรมและการทำความดี นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงการปกครองที่มี

…วนหนึ่ง หากจะมีฉันทะ อยู่ แต่ได้บุคคลผู้ร่วมในกิจไม่เหมาะ กิจย่อมไม่สำเร็จ, พระอาจารย์ผู้รจนาอรรถอถาธรรมบทแสดงไว้ว่า พอประทานอุปสมบทแก่พระ สารีบุตรและพระโมคคัลลานะ ชอบแต่จะประทานแก่ท่านผู้มาบวบก่อนดดยลำดับล…

บทความนี้พูดถึงความสำคัญของการเลือกบุคคลที่เหมาะสมในการเผยแผ่พระธรรม โดยยกตัวอย่างการเลือกพระภิกษุสำหรับปฐมเทศนาและการเลือกผู้ที่จะสร้างศาสนาในสังคม เพื่อให้การทำงานและการเผยแผ่มีประสิทธิภาพสูงสุด การ

…ารศึกษาพิเศษ ส่วนปรสมัยในเมืองต่างประเทศโดยกาลนิยม สมด้วยโบราณขัตติยราชประเพณี ดังมีแจ้งในอรรถกถาพระธรรมบทว่า พระเจ้าปเสนทิผู้ครอง (๑) ที. ปา. ๑๑/๒๐๓.

บทความนี้กล่าวถึงแนวทางการอบรมบุตรตามคำสอนของพระพุทธเจ้าที่มุ่งหวังให้นำทางให้บุตรหลานสามารถอยู่ในสังคมได้ดี โดยแบ่งออกเป็น 5 สถานที่สำคัญ เช่น ห้ามจากบาป, ให้ศึกษาศิลปะ, การมีครอบครัวที่ดีและการจัดสร

…่ มีผู้ชักออกเสียจนมีกำลังไม่พอจะทานกันไว้ได้ ก็ต่างจะล้มฉะนั้น แม้พระพุทธภาษิต ในปกิณณกวรรค แห่งพระธรรมบทก็ได้ แสดงความข้อนี้ไว้โดยบรรยายว่า ปรทุกฺขปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ บุคคลผู้ใดปรารถนาสุขเพื่อตน เ…

เนื้อหานี้สอนให้เห็นถึงความสำคัญของการรักษาประโยชน์ของกันและกันในหมู่ชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหลักธรรมของพระพุทธศาสนา ซึ่งระบุว่าเมื่อผู้คนใส่ใจดูแลผลประโยชน์ของผู้อื่น ประโยชน์ของตนเองก็จะมั่นคงและยั่งย

…์เองก็ไม่ทรงละเมิดในกิจนี้ เมื่อตรัสรู้แล้วก็ได้เสด็จไปเทศนา โปรดพระญาติ และมีเรื่องเล่าในอรรถกถาพระธรรมบทว่าพระองค์ได้ทรงห้ามวิวาทในระหว่างหมู่ พระญาติให้ระงับ และห้ามทัพวิฑูฑภะเจ้าโกศลรัฐผู้คิดจะกำจัดศากย…

ในพระบทธรรมที่กล่าวถึงสมานัตตาและการประพฤติตนตามธรรมชาติในความสัมพันธ์ของญาติและการบริหารจัดการทรัพย์สิน โดยอธิบายความสำคัญของการถือประโยชน์ส่วนรวมและโยงความสำคัญเรื่องญาติธรรมที่สร้างศุภผลให้กับผู้ปร

ประโยค - อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา ปญฺจิกา นาม อตฺถโยชนา (ตติโย ภาโค) - หน้าที่ 451 อภิธมฺมตฺถวิภาวินิยา หน้า 452 ન โยเชตพฺโพ ฯ ภาเวติ กุสลธมฺเม วฑฒติ เอตาห์ ธมมชาติหิ บุคคโลติ ภาวนา ฯ เทว วิธา ยสฺส กมุมฏฐ

…ามสำคัญของการทำสมาธิและการปฏิบัติธรรมโดยอิงจากหลักการที่เหมาะสม การวิเคราะห์และการตีความเชิงลึกในพระธรรมบทที่เกี่ยวข้อง ทำให้ผู้สนใจได้รับความรู้ที่สำคัญและสามารถนำไปประยุกต์ใช้อย่างมีประสิทธิภาพในชีวิตประจ…