บาลี : ​ค้นหาหนังสือธรรมะ หน้า 24 / 38

ประโยค๑ - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 257 ปท. อิทนฺติ ปท์ วจนนุติ ปทสฺส วิเสสน์, วจนนุติ ปท์ สันธาชาติ ปเท…

เนื้อหานี้เน้นที่การวิเคราะห์และอธิบายบทการใช้งานวากยสัมพันธ์ในภาษาบาลี โดยทำการศึกษาความหมาย เช่น การแยกประเภทของคำและโครงสร้างประโยค รวมถึงการใช้งานที่เฉพาะเจาะจงในแต่ละ…

ประโยค - บาลีไวยากรณ์ วากยสัมพันธ์ - หน้าที่ 258 กรณ์, สทิโสติ ปท์ อคฺคีติ ปทสฺส วิเสสน์, อคฺคีติ ปท์ นตฺถิติ ปเท…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการศึกษาในด้านบาลีไวยากรณ์และวากยสัมพันธ์ โดยมีการแนะนำคำเฉพาะและการวิเคราะห์ความหมายของแต่ละคำในบริบทต่างๆ เพื่อสร้าง…

…๑. อุเปโต โหติ สมเปโต อุปาคโต สมฺปาคโต อุปปันโน สมุปปนฺโน สมนาคโต ศัพท์เหล่านี้ความเดียวกันทั้งนั้น บาลีท่านชอบเก็บศัพท์ที่มีความเดียวกันมาเรียง ไว้ด้วยกันมาก ๆ น่าจะมิได้ประสงค์จะแปลหมดทุกศัพท์ เพราะยิ่ง…

…ตกลิ่นจากจีวรและร่างกายของพระที่เข้าออกในสังคม โดยความหมายของ 'วาต' และ 'ปฏิวาต' 页，ผลแห่งการใช้อักษรบาลีเพื่อนำเสนอความหมายที่มีความใกล้เคียงกัน

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ สมัญญาภิธานและสนธิ - หน้าที่ อธิบายสมัญญาภิธานและสนธิ พระอมราภิรักขิต (ทองดำ จนฺทูปโม ป. ๓)…

บาลีไวยากรณ์ เรียบเรียงโดยพระอมราภิรักขิต แบ่งออกเป็น 4 ภาคหลัก ได้แก่ อักขรวิธี วจีวิภาค วากยสัมพันธ์ แ…

…ผู้มีพระภาคเจ้าเป็นสัตถวาหะ (ผู้นำหมู่ดุจนายกองเกวียน) อรรถาธิบายในข้อนี้บัณฑิตพึงทราบ ตามนัยแห่ง ( บาลี ) นิเทศก็ได้ว่า " สัตถวาหะ ( นายกองเกวียน ) ย่อม นำหมู่เกวียนให้ข้ามดันการ คือให้ข้ามโจรกันดาร ให้ข…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีพระนามว่าสัตถา (ศาสดา) เนื่องจากทรงสอนเวไนยสัตว์ให้เข้าถึงประโยชน์ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า โดยเปรียบเทียบถึงการนำของสัตถวาหะ (นายกองเกวียน) ที่นำหมู่เกวียนข้าม

…ๆ ด้วย พระสงฆ์ชื่อว่า ปาหุเนยยะ เพราะ ของรับแขกควรถวายแก่ท่าน และท่านก็ควรรับของรับแขก ดังนี้แล ส่วนบาลีของชนเหล่าใดว่า ปาหวนีโย บาลีของชนเหล่านั้นมี อธิบายว่า เพราะเหตุที่พระสงฆ์ย่อมควรซึ่งบุพการ ( การทำ…

…โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อพระสงฆ์ ซึ่งเป็นผู้มีคุณค่าควรแก่การกราบไหว้และถวายสังฆทาน ข้อความนี้ยังกล่าวถึงบาลีของชนที่แตกต่างกันและการบูชาพระสงฆ์ที่ถูกต้องควรเป็นอันดับแรก การวิเคราะห์นี้เน้นความสำคัญของพระสงฆ์…

…อมเกิด " ดังนี้ ในพุทธวจนะนั้นพึงทราบว่า คำว่าได้รสอรรถ ตรัสหมายเอาความยินดี อันอาศัยอรรถแห่งอนุสสรณบาลี มีบทว่า อิติปิ โส ภควา เป็นต้นเกิดขึ้น คำว่า ได้รสธรรม ตรัสหมายเอา ความยินดีอันอาศัย (ตัว) บาลีเกิด…

บทความนี้กล่าวถึงการทำความไม่ประมาทในเทวตานุสสติที่มีอานุภาพมาก โดยการพิจารณาและปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า ซึ่งเน้นให้ผู้มีปัญญาปฏิบัติอย่างตั้งใจและละเอียด โดยอ้างถึงพุทธวจนะที่กล่าวถึงอารมณ์และคว

E ประโยค๑ - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ วิภัตตินามกับวิภัตติอาขยาตเหมือนกันโดยชื่อก็จริง แต่มีความ หมายต…

บทความนี้อธิบายเกี่ยวกับกรรมวิธีการใช้บาลีไวยากรณ์ในนามและอัพยยศัพท์ โดยเฉพาะการใช้วิภัตตินามและวิภัตติอาขยายที่มีความหมายแตกต่างกัน การอธิบาย…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 21 อธิบายนามตอนปลาย พระจันทร์ โกสโล ป.ธ. ๕ วัดราชาธิวาส เรียบเรี…

ในบทนี้อธิบายเกี่ยวกับบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ ซึ่งมีการจัดแบ่งศัพท์ออกเป็นกลุ่มต่างๆ ได้แก่ กติปยศัพท์ จำนวน 12 ศัพท์ เช…

ประโยค - อธิบายบาลีไวยากรณ์ นามและอัพยยศัพท์ - หน้าที่ 71 แต่พวกบุรุษฝ่ายเดียวเท่านั้น หาได้เกี่ยวข้องไปถึงฝ่ายผู้หญิงไ…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการใช้คำในภาษาบาลี โดยเฉพาะคำว่า 'ปุริโส' ซึ่งเป็นสาธารณะโวหารที่ไม่จำกัดเพศและฐานะ อธิบายถึงการแบ่งประเภทบุรุษในไวยาก…

…นสิ่งที่เป็นไปชั่วขณะจิตเดียวฉันนั้น เหมือนกัน พอจิตดวงนั้นดับ สัตว์ก็ได้ชื่อว่าดับ (คือตาย) ดังพระ บาลีว่า ในขณะจิตที่เป็นอดีต สัตว์ชื่อว่าเป็นแล้ว มิใช่เป็นอยู่ มิใช่ จักเป็น ในขณะจิตที่เป็นอนาคต สัตว์ม…

เนื้อหานี้กล่าวถึงการนำคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับมรณสติและความสั้นของชีวิต เพื่อเตือนสติให้พิจารณาความตายว่าเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอน โดยอุปมาเปรียบเทียบชีวิตกับล้อรถที่หมุน ด้วยการเน้นว่าชีวิตเป

…ึงที่สุดโดยลำดับแล้ว นิมิตเกิด ก็ถือนิมิตนั้นเป็นอารมณ์ เจริญอานาปานสติ และ อานาปานสติสมาธิต่อไปได้ บาลีปฏิสัมภิทานี้ท่านใช้สำนวนลึกเต็มที่ โดยเฉพาะประโยค อิติ กิร นั้นลับลี้มาก ได้อาศัย นัยมหาฎีกาท่านจึง…

…ข้าสมาบัติให้ได้ว่ามีการทำอย่างไรโดยอุปมาจากการเคาะเสียงกังสดาลเพื่อให้เข้าใจง่าย ต่อมาเสนอมุมมองของบาลีปฏิสัมภิทานและนัยมหาฎีกาเกี่ยวกับประโยคที่อาจมีความหมายลับลี้ในบทต่างๆ และความสัมพันธ์กับการทำสมาธิ

…สะครอบงำ มีจิตอันโทสะยึดไว้ รอบแล้ว ย่อมฆ่าสัตว์บ้าง ดังนี้เป็นอาทิ พึงทราบอานิสงส์ในขันติ ตามแนวพระบาลีทั้งหลายเช่น บาลีว่า ขนฺตี ปรม ตโป ตีติกขา นิพพาน ปรม วทนฺติ พุทธา ขันติ คือความอดกลั้นเป็นบรมตบะ พร…

…ในการลดโทสะและเสริมสร้างขันติในการดำเนินชีวิตเพื่อให้เกิดความสงบสุขอย่างแท้จริง สรุปโดยอ้างอิงจากพระบาลีและความสำคัญของการเจริญเมตตาในชีวิตประจำวัน。

…ในกรัชรูป (คือร่างกายสด ๆ) ทางโทษ (ภาย นอก) มีการที่ต้องถือไม้พลอง (เพื่อประหารกัน) เป็นต้นนั่น ตาม บาลีว่า "ก็แล การถือไม้พลอง ถือศัสตรา และการทะเลาแก่งแย่ง ทุ่มเพียงกันทั้งหลาย ปรากฏมีอยู่ก็เพราะมีรูปเป…

ในเนื้อหานี้ กล่าวถึงอรูปกรรมฐานที่พระโยคาวจรใช้ในการพัฒนาสติและปัญญา โดยการพิจารณาเห็นโทษในกรัชรูป การถือไม้พลอง และการทะเลาะวิวาทที่มาจากรูป เป็นการชี้ให้เห็นว่าอารมณ์เหล่านี้ไม่มีในอรูปภพ โดยการปฏิ

…สดาร โดยนัยก่อน กรรมฐาน จึงจะปรากฏ ความข้อนี้มีอุปมาอย่างไร ? มีอุปมาว่า เมื่อภิกษุ ๒ รูปสาธยายแบบ (บาลี) ที่มีไปยาลมากอยู่ ภิกษุรูปที่มีปัญญา กล้า ยังไปยาลมุข (คือตัวเต็ม) ให้พิสดาร (คือสวดเต็ม) จบอหนึ่ง…

…ณะเช่น ธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม สำหรับภิกษุที่มีปัญญากล้า การปฏิบัติจะชัดเจนมากขึ้น โดยยกตัวอย่างการสวดภาษาบาลีเป็นอุปมาเพื่อเปรียบเทียบกลยุทธ์การภาวนาให้แตกต่างตามพลังการเข้าใจของแต่ละบุคคล ผู้นำมาแยกชัดในรายละ…

…รก เพื่อรับสิ่งที่จะตั้งหรือสอดลงไปอย่างสาก เช่นรูที่ ธรณีประตูสำหรับเดือยบางประตู เราก็เรียกว่าครก บาลีก็เรียก อุทุกฺขล เหมือนกัน เพราะฉะนั้น อุทุกขลิกา จึงแปลว่า ธรณีประตู ว่าหลุม ในทนนํามาใช้กันเสาเรือ…

เนื้อหาในหน้าที่ 33 ของวิสุทธิมรรคแปลนี้นำเสนอการเปรียบเทียบระหว่างเล็บ ฟัน และเสา เพื่อแสดงให้เห็นถึงความไม่รู้ของสิ่งที่เกิดขึ้นในร่างกาย กลไกการทำงานของสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้โดยไม่มีสำนึกถึงกันและกัน

…งด้วยความรู้ยิ่ง ซึ่งอภิญญาสัจฉิกรณียธรรมทั้งหลาย แล [วินิจฉัยศัพท์ อิทธิ - ฤทธิ์] พึงทราบวินิจฉันในบาลีว่า "นำจิตมุ่งไป น้อมจิตมุ่งไป เพื่อ การแสดงฤทธิ์" นี้ (ต่อไป) สิ่งที่ชื่อว่า ฤทธิ เพราะอรรถว่าสำเร็…

…สามารถนำไปสู่ความเป็นอิทธิ โดยการทำให้เกิดความไม่หวั่นไหวและความประณีตในภาวนา ทั้งนี้ได้มีการอ้างถึงบาลีสูตรต่างๆ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับอิทธิและผลที่เกิดจากการนำจิตมุ่งไปยังเป้าหมายที่ตั้งไว้ …

…เฐน อิทธิ - ฤทธิโดยความหมายว่าสำเร็จ เพราะประกอบชอบในกิจนั้น ๆ เป็น ปัจจัย" [ฤทธิที่ท่านประสงค์เอาในบาลี] ในอิทธิ ๑๐ ดังว่ามานี้ อธิฏฺฐานาอิทฺธิ เท่านั้นมาใน (บาลี) บท ว่า อิทธิวิธาย นี้ แต่ว่าในอรรถนี้จำ…

บทนี้เสนอความหมายและการศึกษาเกี่ยวกับฤทธิในพระไตรปิฎก โดยอธิบายการใช้จิตและการมุ่งไปสู่ฤทธิที่ต้องการ รวมถึงการฝึกจิตเพื่อให้เกิดอภิญญาและอิทธิ ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการเตรียมจิตให้พร้อมสำหรับการบร

…วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - 1 - หน้าที่ 118 เครื่องรุ่งเรือน เจริญ สูงขึ้นไปแห่งสัตว์ทั้งหลาย สมพระบาลีว่า "คำ ว่า อิทธิบาท ได้แก่กอง กองสัญญา กองสังขาร กองวิญญาณ แห่งภิกษุผู้เป็นอย่างนั้น" อีกนัยหนึ่ง ช…

บทนี้ศึกษาถึงอิทธิบาทซึ่งเป็นเครื่องนำพาไปสู่การบรรลุทางจิต โดยมุ่งเน้นที่ความสำคัญของฉันทะและการฝึกสมาธิในพระธรรมคำสอน การใช้ฉันทะและสมาธิร่วมกัน สามารถยับยั้งความไม่ดีเพื่อเข้าถึงสภาวะจิตที่สงบ นอกจ

… - วิสุทธิมรรคแปล ภาค ๒ ตอน ๒ - หน้าที่ 146 เหมือนกัน พร้อมกับกรอธิษฐาน มันก็เป็นแผ่นดินไปจริงๆ นี้ บาลีในข้อนัน คือ "ข้อว่า "อากาเสปิ ปลุลงเกน กมติ เสยฺยถาปิ ปกขี สกุโณ - ไปทั้ง (ที่นั่งคู้) บัลลังก์ (คื…

ในเนื้อหานี้กล่าวถึงผู้ที่มีฤทธิ์ในการอธิษฐานเพื่อเปลี่ยนแปลงอากาศให้กลายเป็นดิน โดยใช้บทเรียนจากบาลีเพื่ออธิบายว่าภิกษุผู้มีอำนาจทำได้ทั้งเดิน คู้และนั่งในอากาศ ข้อความที่ปรากฏแสดงว่าภิกษุที่ไม่มีฤทธิ…